Môn toán: làm quen bài toán thực tiễn

Theo thầy Lê Văn Cường - Phó hiệu trưởng Trường THCS&THPT Nguyễn Tất Thành (Hà Nội), năm 2025 đề thi toán trong kỳ thi tốt nghiệp THPT khó với nhiều thí sinh, nhất là ở nhóm câu hỏi phân hóa. Đặc biệt không còn cơ hội cho việc tô bừa, có điểm như trước đây. Cách ra đề này có thể tiếp tục áp dụng với năm 2026.

"Để nắm vững kiến thức cơ bản thì học sinh cần tóm tắt có hệ thống từng mạch kiến thức những vấn đề cơ bản và cốt lõi, tóm tắt những ứng dụng của mỗi phần mà đã được đề cập trong sách giáo khoa, sách bài tập, sách tham khảo để hiểu bản chất toán học của các mạch kiến thức. 

Các em cũng nên nghiên cứu xem những nội dung được học trong chương trình thì có những nội dung kiến thức nào được áp dụng vào môn học khác, có những kiến thức nào vận dụng vào các bài toán thực tiễn. Làm quen với việc này các em sẽ không bỡ ngỡ khi gặp các bài toán thực tiễn có liên quan cả đến kiến thức toán học ở các lớp 10, 11, 12", thầy Lê Văn Cường chia sẻ.

Cũng theo thầy Cường, cách luyện đề để "làm ít, hiệu quả nhiều" là việc chia nhỏ, luyện theo nhóm câu hỏi có mức độ tương đồng để chắc kiến thức cơ bản, dạng toán, luyện theo dạng trắc nghiệm, trong đó chú ý đến các dạng mới là đúng/sai, trả lời ngắn. 

Bên cạnh đó học sinh có thể luyện một số đề tổng hợp, vừa để làm quen với cấu trúc đề thi vừa có kinh nghiệm trong việc tập trung làm bài, phân phối thời gian hợp lý.

Môn ngữ văn: Học chắc thể loại, đa dạng ngữ liệu

Năm 2026, hướng ra đề thi môn ngữ văn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tiếp tục không sử dụng ngữ liệu nằm trong sách giáo khoa. Với thay đổi này, việc dạy và học ở bậc phổ thông, việc ôn tập của học sinh cuối cấp cũng có những thay đổi đáng kể. 

Theo cô Hoàng Anh - giáo viên ngữ văn Trường THPT chuyên Chu Văn An (Hà Nội), sau khi hệ thống kiến thức về thể loại, các em chỉ có thể rèn luyện các kỹ năng qua đề bài cụ thể. Từ đó ứng dụng, đúc rút ra các "công thức" cho các phần đọc hiểu, các bước làm văn. 

Việc luyện đề là cách rèn luyện tổng hợp, vừa hiểu chắc về thể loại vừa rèn kỹ năng đọc hiểu, viết văn, lựa chọn, sử dụng ngữ liệu để đáp ứng yêu cầu cụ thể.

Cô Nguyễn Kim Anh - giáo viên Trường THPT Phan Huy Chú (Đống Đa, Hà Nội) - tư vấn học sinh có thể tóm tắt các bước làm bài văn nghị luận văn học và nghị luân xã hội theo dạng công thức để dễ nhớ. Khi làm bài cứ tuân thủ các bước là đủ ý, ngoài ra cần chú ý thêm việc diễn đạt có sự kết nối giữa các bước, biết cách sử dụng ngữ liệu minh họa theo cách: so sánh tương đồng, đối lập, từ những nội dung gần gũi xung quanh đến vấn đề rộng lớn hơn... 

"Các từ khóa mà các em xác định trong câu hỏi của đề thi chính là định hướng để các em trả lời đúng vào trọng tâm câu hỏi, tránh lạc đề. Các câu dẫn trong đề thi chính là nội dung gợi mở cho các em hướng triển khai" - cô Kim Anh cho biết.

Các môn khoa học tự nhiên: Hiểu bản chất, biết ứng dụng

Theo thầy cô của các môn khoa học tự nhiên, hướng chuyển dịch ôn tập của học sinh cần chuyển từ cách học "giải toán nhanh" sang hiểu bản chất môn học và ứng dụng thực tiễn. Như vậy mới chinh phục nhóm môn thi này để có kết quả thi tốt nhất.

Thầy Phạm Trường Nghiêm - trưởng bộ môn vật lý Trường THCS&THPT Nguyễn Tất Thành (Hà Nội) - cho rằng như các môn học khác, với môn vật lý học sinh cũng phải biết hệ thống nội dung cốt lõi của chương trình lớp 12, trong đó có những mạch kiến thức liên thông giữa cấp THCS với THPT, giữa lớp 12 với các lớp 10, 11.

Thầy Trần Văn Huy - giáo viên Trường THPT Phan Huy Chú (Hà Nội) - đưa ra gợi ý phương pháp ôn tập ba bước với môn vật lý để có thể chinh phục dạng đề thi có nhiều đổi mới hiện nay (khai thác mạnh vào mô tả thực nghiệm). Bước 1, học từ thí nghiệm và đồ thị (tư duy thực nghiệm). 

Theo đó, khi học bài mới, học sinh cần xem kỹ sơ đồ thí nghiệm. Bước 2, học sinh tập liên hệ thực tiễn (tư duy ứng dụng). Ở đề thi tốt nghiệp THPT năm 2025 và đề thi tham khảo, các câu hỏi phần 2 (dạng đúng/sai) thường là các đoạn văn dài mô tả tình huống thực tiễn. Học sinh cần có thói quen tự đặt câu hỏi "tại sao?". 

Bước 3 là rèn luyện kỹ năng toán học và xử lý số liệu. Ở phần 3 của đề thi (trả lời ngắn) yêu cầu độ chính xác cao, học sinh phải học cách làm tròn số theo yêu cầu (làm tròn đến hàng phần mười, phần trăm).

Thầy Vũ Ngọc Toản, giáo viên hóa học Trường THCS&THPT Nguyễn Tất Thành (Hà Nội), hướng dẫn: "Trong quá trình ôn tập hệ thống kiến thức cốt lõi, học sinh cần xem các video về thí nghiệm hóa học hoặc thực hành nhiều để có trải nghiệm sâu về hiện tượng hóa học. 

Từ đó hiểu được bản chất hóa học, giải thích được các hiện tượng hóa học trong thực tế bằng kiến thức được học. Ngược lại từ kiến thức cốt lõi có thể hình dung, liên hệ đến việc ứng dụng, xử lý các vấn đề khác nhau trong cuộc sống".

Cô Nguyễn Phương Thanh - tổ trưởng tổ khoa học tự nhiên Trường THPT Chu Văn An, Hà Nội - chia sẻ phần kiến thức cốt lõi môn sinh học đề thi có thể chạm đến có các mạch kiến thức nhận thức sinh học và tìm hiểu thế giới sống. 

Ở mỗi mạch kiến thức này, theo cô Thanh, học sinh có thể xác định theo từng mức độ: biết, hiểu, vận dụng tương ứng với các mức độ câu hỏi trong đề thi. 

Ngoài ra kỹ năng thực hành các thí nghiệm cơ bản cũng cần chú trọng ôn luyện như: thực hành thoát hơi nước, quang hợp, hô hấp ở thực vật; thực hành đo nhịp tim, huyết áp, sinh lý người; ứng dụng di truyền trong chọn giống, sản xuất nông nghiệp; thực hành khảo sát sinh thái thực địa... cũng có thể nằm trong phạm vi đánh giá năng lực "Tìm hiểu thế giới sống".

Các môn khoa học xã hội: Công thức 5W - 1H

Theo cô Tạ Thị Ngọc Tú - trưởng bộ môn lịch sử Trường THPT Phan Huy Chú (Hà Nội), kiến thức môn lịch sử rộng, dễ gây nhầm lẫn với nhiều sự kiện, con số, nhân vật. Để có thể hệ thống kiến thức theo cách dễ nhớ, có thể tham khảo công thức "5 W - 1 How". 

Theo đó, 5W gồm: What - sự kiện gì đã xảy ra, When - sự kiện lịch sử đã xảy ra vào thời điểm nào, Who - sự kiện gắn liền với ai - nhân vật, giai cấp, tầng lớp, tổ chức nào..., Where - gắn với địa điểm, không gian nào và How - diễn ra như thế nào? Với công thức này các em sẽ dễ ghi nhớ kiến thức cốt lõi một cách ngắn gọn, chính xác.

Cô Đỗ Thị Thanh Nga - trưởng bộ môn địa lý Trường THPT Chu Văn An (Hà Nội) - tư vấn: "Học sinh nên tự mình hệ thống kiến thức, không nhờ người khác làm hoặc sao chép. Vì quá trình tự hệ thống kiến thức là một lần học". Theo cô Thanh Nga, sau khi hệ thống kiến thức cốt lõi, học sinh có thể ôn luyện sâu hơn theo các dạng thức trắc nghiệm xuất hiện trong đề thi tham khảo.

Môn tiếng Anh: "bí kíp" với bài đọc hiểu

Cô Vũ Diệu Linh, giáo viên Trường THPT Chu Văn An và cô Nguyễn Thị Thu Hương, giáo viên Trường THPT Yên Hòa (Hà Nội), đều cho rằng học sinh nên ôn tập theo trình tự: ôn ngữ pháp, từ vựng và bài đọc hiểu. Trong đó dành nhiều thời gian cho việc ôn tập phần đọc hiểu.

"Để hiểu được nội dung chính của bài đọc trong khi luyện tập, các em cần đọc vài lần, tạo từ điển cá nhân với từ vựng bao gồm cách phát âm, từ đồng nghĩa, trái nghĩa, nghĩa từ tiếng Anh và tiếng Việt. Các em nên học từ và hiểu từ với nghĩa tiếng Anh đi kèm ví dụ thực tế, để hiểu từ trong đúng bối cảnh và mục đích sử dụng.

Với dạng câu hỏi mang tính tổng quát, đòi hỏi các em phải hiểu được nội dung chính của bài đọc, nên chú ý đến câu đầu tiên của bài đọc vì ý chính thường nằm ở câu chủ đề. Với các bài đọc có nhiều đoạn nhỏ cần tìm mối liên hệ giữa những dòng đầu tiên của các đoạn, từ đó tổng hợp thành ý chính.

Ngoài ra các em có thể chú ý đến các từ khóa lặp đi lặp lại để phát hiện chủ đề/nội dung chính của bài đọc. Với nhưng bài đọc hiểu có dạng câu hỏi đi vào chi tiết thì các em có thể sử dụng chính từ khóa trong câu hỏi để dò lại trong bài nhằm suy đoán và tìm ra câu trả lời" - cô Diệu Linh chia sẻ.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026: Những lưu ý không thể bỏ qua

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 giữ ổn định như năm trước nhưng có điều chỉnh về quy trình, giấy tờ và tổ chức, thí sinh cần đặc biệt lưu ý để tránh sai sót.