GS.TS Huỳnh Văn Chương - Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng giáo dục (Bộ GD-ĐT) - chia sẻ với Tuổi Trẻ về kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Theo đó, kỳ thi giữ ổn định như năm 2025, nhưng sẽ có một vài điều chỉnh để bảo đảm phù hợp với mô hình quản lý chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, sắp xếp lại bộ máy thanh tra.

Cụ thể, có sửa đổi quy định liên quan tới thanh tra, kiểm tra trong kỳ thi để đảm bảo phù hợp với việc chuyển bộ phận thanh tra giáo dục các cấp về Thanh tra Chính phủ và thanh tra cấp tỉnh.

Bộ GD-ĐT cũng điều chỉnh lại một số quy định, quy trình tổ chức thi để bảo đảm phù hợp và thuận tiện hơn cho các đơn vị trong bối cảnh sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh như: Hồ sơ đăng ký dự thi sẽ chỉ lưu tại trường phổ thông. Giấy báo dự thi và thẻ dự thi được tích hợp thành một loại duy nhất là "giấy báo dự thi" do trường phổ thông nơi thí sinh nộp hồ sơ đăng ký dự thi cấp. 

Tương tự, giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời và giấy chứng nhận kết quả thi cũng được tích hợp thành "giấy chứng nhận kết quả thi" và do trường phổ thông nơi thí sinh nộp hồ sơ đăng ký dự thi cấp.

Thí sinh và các thầy cô giáo ở trường phổ thông bám sát cấu trúc định dạng đề thi tốt nghiệp THPT đã công bố từ tháng 3-2024 để có kế hoạch ôn tập sát với yêu cầu của kỳ thi.

GS Huỳnh Văn Chương

Hướng đến đánh giá năng lực

* Năm 2026 là năm thứ hai thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Bộ GD-ĐT có thay đổi gì trong định hướng đề thi trên cơ sở rút kinh nghiệm từ thực tiễn kỳ thi năm trước, đảm bảo bám sát mục tiêu của nội dung chương trình giáo dục hiện hành?

- Bộ GD-ĐT đã công bố cấu trúc định dạng đề thi cho kỳ thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025 là cơ sở để các sở GD-ĐT làm căn cứ cho việc dạy và học. Việc này giữ ổn định theo lộ trình Bộ GD-ĐT đã công bố.

Theo đó, kỳ thi từ năm 2025 không chỉ kiểm tra kiến thức mà tập trung hướng đến nhiều hơn vào việc đánh giá năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Đề thi các môn sẽ có nhiều câu hỏi được xây dựng từ các tình huống thực tế trong đời sống, khoa học, xã hội, giúp thí sinh thấy rõ mối liên hệ giữa kiến thức học được và thế giới xung quanh. 

Kết quả thi tốt nghiệp THPT được sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau trong đó vừa sử dụng để xét công nhận tốt nghiệp THPT, đánh giá lại quá trình dạy, học và vừa để các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp có thể sử dụng để xét tuyển sinh theo tinh thần tự chủ, do đó đề thi sẽ được thiết kế để có sự phân hóa rõ ràng giữa các nhóm thí sinh.

Môn ngữ văn là môn thi duy nhất hiện thi theo hình thức tự luận, đề thi sẽ tiếp tục sử dụng ngữ liệu nằm ngoài sách giáo khoa. Từ kỳ thi năm 2025 có thể thấy điều chỉnh này có tác động tích cực giúp thầy trò ở trường phổ thông đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học, hướng đến hình thành năng lực, kỹ năng, giảm bớt tình trạng "đọc chép theo văn mẫu"

* Năm 2026 bộ có tiếp tục duy trì tổ chức thi theo hai chương trình 2018 và 2006 nữa không?

- Năm 2026 chỉ tổ chức thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Việc này đã thông báo tới toàn thể xã hội biết và đã quy định rõ tại Quy chế thi tốt nghiệp THPT ban hành tháng 12-2024. Những thí sinh tự do từng học Chương trình giáo dục phổ thông 2006 muốn dự thi tốt nghiệp cũng có một thời gian dài để ôn tập theo chương trình mới.

Bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018

* Theo định hướng của Bộ GD-ĐT, năm 2026 các cơ sở đào tạo sẽ dành chỉ tiêu nhiều hơn cho phương thức xét tuyển điểm thi tốt nghiệp THPT. Xin ông cho biết ma trận đề thi có thay đổi để đáp ứng mục tiêu kép của kỳ thi không?

- Sử dụng kết quả tốt nghiệp THPT phục vụ công tác tuyển sinh là một trong ba tiêu chí của kỳ thi tốt nghiệp THPT với mong muốn giảm chi phí, giảm áp lực và tăng tính công bằng giữa học sinh các vùng miền trên cả nước.

Theo đó đề thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025 đã có một số thay đổi đáng chú ý. Thứ nhất là thay đổi về định dạng cấu trúc phù hợp với đánh giá năng lực người học, tăng tính phân hóa của đề thi. 

Cấu trúc đề thi được phân bố theo ba cấp độ: Biết, Hiểu, Vận dụng. Trong đó tỉ lệ câu hỏi ở cấp Biết và Hiểu chiếm khoảng 70%, thuận lợi cho mục đích xét tốt nghiệp. Trong khi đó tỉ lệ câu hỏi Hiểu và Vận dụng chiếm khoảng 60%, có tác dụng phân hóa tốt.

* Quy định về trách nhiệm của thí sinh khi tham gia kỳ thi tốt nghiệp năm 2026 thế nào? Có nội dung nào thí sinh cần đặc biệt lưu ý?

- Để chuẩn bị tốt cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, trước hết thí sinh cần phân phối thời gian hợp lý để có kế hoạch ôn tập bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018, chọn môn thi theo năng lực, sở trường và định hướng nghề nghiệp tương lai.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sẽ tổ chức sớm hơn so với thời điểm thi của các năm trước nên thí sinh cần nắm để điều chỉnh kế hoạch ôn tập, chuẩn bị sức khỏe, tâm lý tốt nhất để bước vào kỳ thi.

Trong ngày làm thủ tục dự thi, thí sinh phải kiểm tra kỹ thông tin cá nhân và thông báo cho thầy, cô là cán bộ tại phòng thi để điều chỉnh thông tin kịp thời nếu có sai sót. Thí sinh cần nắm vững quy chế thi, trong đó lưu ý quy định về vật dụng cấm mang vào phòng thi, những việc thí sinh được làm và không được phép làm trong thời gian thi, các quy định mang tính thủ tục.

Bộ GD-ĐT lấy ý kiến quy chế thi tốt nghiệp THPT 2026: Vẫn 4 môn, giảm thủ tục, tăng công nghệ

Năm 2026, kỳ thi tốt nghiệp THPT dự kiến thi 4 môn (2 bắt buộc, 2 tự chọn), chỉ điều chỉnh kỹ thuật để phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp.