Phóng to

Những cảnh xử lý lái xe như thế này luôn là hình ảnh quen thuộc trên khắp các tuyến đường. Nhưng vấn đề đặt ra là xử lý vi phạm nghiêm túc hay lợi dụng xử lý vi phạm để nhũng nhiễu gây khó khăn? Chỉ có những người trong cuộc mới thật sự trả lời được câu hỏi ấy! - Ảnh: T.T.D.

Anh Quốc An, đội trưởng đội xe của một doanh nghiệp nhà nước tại TP.HCM, cho biết một số đơn vị vận tải cũng tính chuyện không nhận chở hàng về các địa phương này. Tòa soạn xin đăng nguyên văn lá thư của anh gửi tới Tuổi Trẻ.

“Bới lông tìm vết”

Đã 14 năm hành nghề vận tải, tôi rất hiểu nỗi bức xúc của các doanh nghiệp vận tải và các chủ xe.

Có thể nói, kiểu kiểm tra “bới lông tìm vết” của thanh tra giao thông (TTGT) và cảnh sát giao thông (CSGT) thì cánh vận tải chúng tôi coi như khó có đất sống. Cụ thể là chiếc xe chở container của chúng tôi vừa đến tỉnh Ninh Bình, gặp đội đặc nhiệm CSGT kiểm tra 15 phút, mới phát hiện một lỗi duy nhất là vỏ xe bị mẻ một miếng cao su. Mặc dù chúng tôi đã trình bày rằng vỏ xe còn rất tốt, chẳng may đang chạy trên đường sửa chữa nâng cấp gặp đá nhọn chém và xin được thay vỏ xe khác, thế nhưng chiếc xe vẫn bị lập biên bản vi phạm, bị phạt 2 triệu đồng và bấm lỗ giấy phép lái xe.

Có trường hợp CSGT tỉnh Nghệ An kiểm tra không phát hiện xe vi phạm giao thông lại yêu cầu lái xe xuất trình giấy tờ hàng hóa xuất nhập khẩu vì container còn niêm chì của hãng tàu và hải quan. Rồi không hiểu sao CSGT lại bàn giao xe cho ngành lâm sản địa phương kiểm tra, vì container chở đồ gỗ gia công xuất khẩu. Chúng tôi mất sáu ngày bị giam xe rất vô lý vì ngành lâm sản yêu cầu trình các giấy tờ bằng văn bản chính chứ không chấp nhận bản photocopy hoặc fax từ TP.HCM gửi ra.

Chúng tôi đã mất 1/3 tài xế giỏi Doanh nghiệp tôi có gần 20 tài xế kinh nghiệm, hoạt động trên 10 năm nhưng đến nay đã giảm mất 1/3 tài xế giỏi. Chuyện mất tài xế trở thành cơm bữa bởi vì có tài xế bị bấm bằng lái hai lỗ đã không chấp nhận chạy những tuyến đường gặp quá nhiều “vấn nạn”. Có nơi công an giao thông, thanh tra giao thông, kể cả dân phòng cũng ra thổi xe vào đòi chung chi (nếu không dẫn xe đến công an). Hàng bị hủy hợp đồng, trễ hạn hợp đồng, bồi thường cho chủ hàng tăng nhanh trong thời gian nửa năm lại đây, lý do thiếu hụt tài xế.

Mặc dù Bộ Giao thông vận tải đã bỏ giấy phép lưu hành đặc biệt trên các tuyến quốc lộ, nhưng xe đi về tất cả các địa phương đều gặp khó vì phải xin giấy phép con vào tỉnh lộ, hương lộ. Chẳng hạn, muốn vào các khu công nghiệp ở Đồng Nai chúng tôi phải xin giấy phép vì không có giấy phép là xe bị CSGT và TTGT xử phạt.

Hầu như các xe vào cảng Cát Lái ở TP.HCM cũng sợ bị phạt mặc dù đường không treo bảng cấm xe tải, các nhân viên CSGT nói Bộ Giao thông vận tải bỏ giấy phép lưu hành đặc biệt trên quốc lộ, còn đường các địa phương là đường nhỏ phải có loại giấy phép này. Chúng tôi xin giấy phép lưu hành thì CSGT chỉ qua Phòng Quản lý giao thông đô thị quận 2, quận 9 (TP.HCM), nhưng những nơi này lại nói chưa có lệnh của cấp trên, cuối cùng mỗi lần xe đi là phải “biết điều” với CSGT.

Nhiều kiểu “biết điều”

Đa phần các nhân viên CSGT và TTGT đều có những cách gây khó cho cánh lái xe.. Chẳng hạn, lái xe trình tờ thông báo của Công an TP.HCM trong đó có ghi công điện của Bộ Công an chỉ đạo không xử phạt xe rơmooc và xơmi rơmooc chưa có biển số, nhưng CSGT ngã ba Phú Tài (Phú Yên), CSGT căn cứ 4 Bình Thuận, CSGT Bình Định nói rằng họ chưa nhận được chỉ đạo của công an tỉnh.

Tương tự, TTGT Đồng Nai nói Bộ Giao thông vận tải chưa chỉ đạo không xử phạt loại xe này, gần đây Sở Giao thông vận tải tỉnh Đồng Nai mới chỉ thị tạm ngưng chưa xử phạt. Nhiều văn bản ban hành có hiệu lực, nhưng các nhân viên kiểm tra giả vờ không hay, không biết để cánh nhà xe phải “biết điều”.

Từ cầu Đồng Nai đến Khu công nghiệp Nhơn Trạch (Đồng Nai), cánh lái xe thuộc lòng bài học “luật bất thành văn” khi thấy chiếc xe Jeep đậu là lập tức dừng xe “trình diện” vì cách đó 150m là một đội môtô sẵn sàng thỏi còi chặn xe nếu dám vượt trạm. Vào Khu công nghiệp Nhơn Trạch lại gặp một tốp TTGT và Công an Nhơn Trạch kiểm tra giấy phép con, không có giấy phép con thì lái xe phải “biết điều”, nếu không thì bị xử phạt rất nặng.

Oái ăm nhất là một số nhân viên CSGT ở Khu công nghiệp Bình Dương đi rảo quanh khu công nghiệp này để chặn bắt và thổi phạt xe đến nỗi nhiều lái xe rất ngán chở hàng về đây. Một số trạm CSGT không thổi còi hoặc không ra hiệu dừng xe, nhưng khi xe chạy qua mặt mới lấy môtô hoặc xe Jeep đuổi theo buộc xe dừng lại. Tại một số tỉnh, CSGT sử dụng súng bắn tốc độ chỉ ghi tốc độ xe chạy mà không thể hiện bảng số xe (có hai loại súng bắn tốc độ, có loại ghi hình và loại không ghi hình bảng số xe).

Chúng tôi nhận hợp đồng một xe chở container từ TP.HCM ra Hà Nội giá 17 triệu đồng, trong đó chi phí “biết điều” cho các đơn vị kiểm tra là 900.000 đồng/chuyến (chưa tính những phát sinh tiêu cực xảy ra trên đường). Còn đến Khu công nghiệp Nhơn Trạch (Đồng Nai) nhận chở hàng một chuyến 1,5 triệu đồng mà chi phí “biết điều” mất hết 400.000 đồng/chuyến.

Các văn bản làm khổ chúng tôi

Doanh nghiệp vận tải từ chối chở hàng đi Bình Dương Ông Trần Văn Cư - giám đốc một công ty vận tải tư nhân ở TP.HCM - cho biết ngày 25-10 vừa qua doanh nghiệp này đã không nhận chở sáu container hàng hóa từ cảng biển TP.HCM đến Khu công nghiệp Tân Định, tỉnh Bình Dương. Theo ông Cư, nguyên nhân là do các lực lượng cảnh sát giao thông ở tỉnh đã kiểm tra quá khắt khe các phương tiện giao thông mà doanh nghiệp không đáp ứng được. Trong khi đó một số doanh nghiệp vận tải rơmooc và xơmi rơmooc cho biết đang xem xét việc không vận chuyển hàng hóa từ cảng biển TP.HCM đi các khu công nghiệp ở tỉnh Đồng Nai vì cảnh sát giao thông và thanh tra giao thông tỉnh tổ chức kiểm tra quá gắt gao và phạt quá nặng.

Có những văn bản qui định của Nhà nước mới ban hành trong năm 2003 này đã làm chúng tôi rất khốn khổ. Cụ thể là qui định bấm lỗ giấy phép lái xe có mức phạt từ 200.000 đồng trở lên, được nhiều anh CSGT vận dụng khung mức phạt 140.000-300.000 đồng để quyết định bấm lỗ hay không bấm lỗ giấy phép lái xe. Rõ ràng, muốn không bị bấm lỗ giấy phép lái xe thì lái xe phải “biết điều”.

Việc Bộ Công an ban hành thông tư về biển số xe rơmooc và xơmi rơmooc từ tháng 1-2003, nhưng mãi đến tháng 10-2003 Bộ Giao thông vận tải mới có qui định lập hồ sơ kỹ thuật cho các xe này được cấp biển số. Điều này cho thấy các bộ, ngành không phối hợp với nhau trước khi ban hành qui định. Thế là trong suốt mười tháng nhiều nhân viên CSGT và GTCC triệt để xử phạt, cánh lái xe đã phải “chung chi bồi dưỡng” với mức nặng.

Bộ Giao thông vận tải đã ra quyết định bãi bỏ một số trạm cân, thế nhưng tình trạng tiêu cực ở các trạm cân vẫn diễn ra với mức độ ngày càng tinh vi. Cần xem xét lại với việc duy trì các trạm cân hàng trên quốc lộ. Tại sao không đưa các trạm cân về các cảng vì chiếm đến 70% xe chở hàng nặng xuất phát từ cảng.

Nghề vận tải và các doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh có chung một “mạch máu” của nền kinh tế. Vì vậy, chúng tôi rất muốn Hiệp hội Vận tải hàng hóa TP.HCM được Chính phủ cho phép được dự cuộc họp đầu năm của Thủ tướng với các doanh nghiệp. Có thể đó là cơ hội để chúng tôi - những người hành nghề lái xe có tiếng nói.