Thông tin này bắt nguồn từ việc một nhóm nghiên cứu quốc tế công bố kết quả trên tạp chí Regional Environmental Change sau khi khảo sát sông băng Khumbu, nơi đặt trại căn cứ ở phía Nepal của đỉnh Everest và được nhiều báo quốc tế đăng tải lại.

Theo bài báo, nghiên cứu ước tính mỗi ngày có hơn 6.000 lít nước tiểu được thải ra tại khu vực trại căn cứ bởi các đoàn leo núi và nhân viên hỗ trợ. 

Ông Khim Lal Gautam, trưởng nhóm khảo sát của Nepal và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết các nhà vệ sinh dạng hố chỉ phục vụ khoảng 2.000 người và chất thải được vận chuyển xuống núi. Nhưng phần lớn người leo núi vẫn phóng uế trực tiếp lên mặt băng, vốn là nguồn nước sinh hoạt của cộng đồng dân cư phía dưới.

Con số nghiên cứu đưa ra cho rằng nước tiểu con người là nguyên nhân của khoảng 154 tấn băng tan tại sông băng Khumbu. Tuy nhiên đây không phải là nguyên nhân chính. 

Theo tiến sĩ Sudeep Thakuri - nhà khoa học khí hậu, phó giáo sư Đại học Tribhuvan (Nepal), đồng tác giả nghiên cứu - tác động của nước tiểu thấp hơn nhiều so với tác động từ nhiên liệu dùng để sưởi ấm, nấu ăn và thắp sáng.

Cụ thể, riêng năm 2023, khu trại căn cứ với khoảng 1.600 lều đã tiêu thụ 824 bình gas, 18.935 lít dầu hỏa và 5.130 lít xăng. Nghiên cứu ước tính tổng cộng khoảng 3.000 tấn băng và tuyết bị mất đi mỗi mùa xuân, chủ yếu do năng lượng phục vụ nhu cầu ăn uống và sưởi ấm của các nhóm leo núi.

Để thực hiện nghiên cứu, ông Gautam thu thập dữ liệu trực tiếp từ các đơn vị vận hành trại căn cứ. Đồng tác giả Virginia Burkett - nhà khoa học thuộc Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) - phân tích dữ liệu vệ tinh nhiệt trong giai đoạn không có mây che phủ từ năm 1991 - 2023, so sánh nhiệt độ bề mặt tại khu trại căn cứ với khu vực băng tuyết lân cận và một địa điểm đối chứng nằm ngoài sông băng.

Kết quả cho thấy nhiệt độ tại khu trại này tăng nhanh gấp đôi so với các khu vực khác của sông băng trong cùng thời kỳ. Ông Gautam lưu ý con số này có thể còn thấp hơn thực tế, do nghiên cứu chưa tính đến nhiệt lượng từ trực thăng, người khuân vác và bò yak vận chuyển đồ đạc.

Như vậy, nghiên cứu về việc nước tiểu con người góp phần làm tan sông băng Khumbu là có thật, với số liệu cụ thể là 154 tấn băng tan liên quan đến nước tiểu. Tuy nhiên khi lan truyền tách biệt khỏi kết quả nghiên cứu tổng thể, thông tin này dễ dẫn đến hiểu sai về mức độ nghiêm trọng. 

Theo các nhà khoa học thực hiện nghiên cứu, nhiên liệu phục vụ sinh hoạt mới là nguyên nhân chính khiến khoảng 3.000 tấn băng tuyết biến mất mỗi mùa xuân tại khu vực này, lớn hơn nhiều so với số băng tan vì nước tiểu.

Nepal - Sống trên 'lưỡi dao' của tự nhiên

Nepal từ lâu đã trở thành 'tù nhân của địa lý' với chuỗi thiên tai tàn khốc nối dài suốt lịch sử. Đứng trước sức ép trùng điệp của biến đổi khí hậu và lòng đất bất ổn, bài toán sinh tồn của Nepal giờ đây không chỉ là khắc phục đổ nát, mà là cuộc chiến chung sống trên 'lưỡi dao' tự nhiên.