Phóng to

Cô bé dũng cảm Malala Yousafzai, ứng cử viên hàng đầu Giải Nobel hòa bình - Ảnh: Reuters

Giải Nobel y sinh sẽ được Viện hàn lâm Khoa học hoàng gia Thụy Điển (RSAS) công bố vào chiều nay, chính thức bắt đầu mùa giải Nobel mới. Những ngày sau đó, các giải Nobel vật lý, hóa học và hòa bình sẽ lần lượt được công bố từ nay tới cuối tuần. Riêng giải Nobel văn học đến nay vẫn chưa có lịch, tuy nhiên kết quả chắc chắn sẽ có trước ngày trao Giải Man Booker của Anh (15-10). Do ban giám khảo Nobel giữ kín mọi thông tin về quá trình đề cử và bầu chọn người đoạt giải, nên giới truyền thông và chuyên gia quốc tế chỉ có thể khảo sát và suy đoán kết quả.

Với Giải Nobel y sinh, trang web chuyên dự đoán kết quả Nobel ScienceWatch của Hãng Thomson Reuters đánh giá các ứng cử viên nhiều triển vọng nhất là ba chuyên gia A. Paul Alivisatos, Chad A. Mirkin và Nadrian C. Seeman với nghiên cứu về công nghệ nano DNA. Đây là một lĩnh vực mới đầy hứa hẹn, sử dụng các đặc tính của DNA và hạt phân tử nano để nghiên cứu tiến trình sinh học và chữa trị các căn bệnh của con người. Ví dụ, chuyên gia Mirkin nghiên cứu phương pháp sử dụng hạt phân tử nano kết hợp với axit nucleic để đưa thuốc vào từng tế bào.

Ở lĩnh vực vật lý, tạp chí khoa học Scientific American đã thực hiện một cuộc khảo sát với hàng chục nhà khoa học hàng đầu thế giới. Phần lớn dự báo Giải Nobel vật lý sẽ tôn vinh công trình phát hiện hạt Higgs, được mệnh danh là “hạt của Chúa”. Tuy nhiên, đây là một bài toán khó đối với RSAS. RSAS có thể trao giải Nobel vật lý cho Tổ chức Nghiên cứu hạt nhân châu Âu (CERN) bởi chính CERN đã tìm ra hạt Higgs hồi tháng 7-2012. Tuy nhiên hàng nghìn nhà khoa học CERN đã tham gia công trình thế kỷ này, mà theo quy định của RSAS, chỉ tối đa ba cá nhân được chia sẻ giải thưởng. Do đó, các chuyên gia cho rằng RSAS nên tôn vinh hai nhà khoa học Peter Higgs và Francois Englert, những người đã góp phần thành lập ngành nghiên cứu Higgs, giải thích tại sao các hạt dưới nguyên tử có khối lượng. Scientific American dẫn lời nhà vật lý Peter Freund thuộc ĐH Chicago đánh giá các hiện tượng do Higgs và Englert phát hiện là yếu tố cơ bản của mô hình vật lý chuẩn hiện đại.

Các thông tin dự báo Giải Nobel hòa bình và văn học thậm chí còn nóng bỏng và tràn ngập hơn. Mới đây, Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Oslo (PRIO) đã công bố danh sách các ứng cử viên hàng đầu Giải Nobel hòa bình 2013 (http://www.prio.no/About/PeacePrize/PRIO-Directors-Nobel-Speculations-2013/). Dẫn đầu là Malala Yousafzai, cô bé 16 tuổi người Pakistan đã can đảm đối đầu với Taliban, đấu tranh để đòi quyền được đến trường cho trẻ em gái. Malala bị Taliban bắn vào đầu hồi tháng 10-2012, nhưng đã phục hồi một cách thần kỳ và đang tiếp tục chiến dịch vận động vì quyền của phụ nữ, trẻ em gái. Các nhà cái Ladbrokes và Paddy Power cũng đánh giá Malala là ứng cử viên số 1, tiếp theo là bác sĩ người Congo Denis Mukwege chuyên giúp các nữ nạn nhân bị cưỡng dâm tập thể ở châu Phi. Đứng thứ ba là binh nhất Mỹ Bradley Manning, người cung cấp tài liệu mật của Chính phủ Mỹ cho trang web WikiLeaks, gây chấn động thế giới.

Nhà cái Ladbrokes đánh giá nhà văn Nhật Haruki Murakami là ứng cử viên số 1 của giải Nobel văn học với tỉ lệ thắng cược 3-1. Ladbrokes tổ chức đặt cược Giải Nobel văn học từ năm 2005 và đã dự đoán với tỉ lệ chính xác 50%, khi xác định chính xác người đoạt giải vào các năm 2006, 2008, 2009 và 2011. Đây là một thành tích phi thường bởi Viện hàn lâm Thụy Điển nhận hàng trăm đề cử mỗi năm và giữ kín mọi thông tin về quá trình bỏ phiếu. Tác giả của Rừng Na Uy, Biên niên ký chim vặn dây cót và Kafka bên bờ biển cũng được đánh giá là ứng cử viên số một hồi năm ngoái, nhưng Viện hàn lâm Thụy Điển đã gây bất ngờ khi trao giải cho nhà văn Trung Quốc Mạc Ngôn. Xếp sau Murakami là tác giả Mỹ Joyce Carol Oates. Nhà cái Paddy Power xác định nhiều khả năng nhà văn Ireland William Trevor, một trong những cây bút truyện ngắn vĩ đại nhất, sẽ đoạt giải. Bất chấp mọi dự đoán, mùa Nobel mọi năm vẫn luôn hết sức khó lường và ẩn chứa những ngạc nhiên ngoài dự đoán.