Phóng to

Trường tiểu học Diễn Nguyên đang được cắt bỏ tầng 3 - Ảnh: Trần Cảnh Yên

TT - Có một ngôi trường mà số phận của nó thật kỳ lạ. Đó là Trường tiểu học xã Diễn Nguyên, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, một trong những ngôi trường lầu được xây dựng đầu tiên ở miền Bắc từ sự đóng góp của dân.

Ngày khánh thành (năm 1977) ngôi trường được đón Tổng bí thư Lê Duẩn về thăm. Bao năm qua ngôi trường luôn là niềm tự hào của nhân dân địa phương. Ấy vậy mà giờ đây nó trở thành một nỗi... ngậm ngùi.

“Dự án chống nghiêng” bất thành

Trường có chiều dài 100m, ba tầng với 21 phòng học. Sau gần 30 năm, ngôi trường đã xuống cấp nghiêm trọng. Năm 2003, UBND xã Diễn Nguyên đã mời Công ty Tư vấn qui hoạch thiết kế xây dựng Nghệ An về khảo sát hiện trạng của ngôi trường để có giải pháp xử lý.

Công ty kết luận: “Toàn bộ móng của ngôi trường bị lún 7-10cm; toàn bộ công trình bị lún nghiêng về phía trước 10-15cm (khoảng 30). Tất cả các trụ hành lang, trụ phía trong đều bị nứt gãy có xu hướng nghiêng về phía trước. Tất cả các bức tường ngang, tường dọc đều bị nứt, bề rộng vết nứt có nơi 4-5cm”... Công ty đã kiến nghị: “Công trình đang trong giai đoạn diễn biến phức tạp...; để đảm bảo an toàn cho thầy và trò, yêu cầu không sử dụng công trình trong năm học 2003-2004”.

Sau đó, UBND xã Diễn Nguyên đã được công ty giúp lập dự án chống xuống cấp cho ngôi trường và đã được UBND huyện Diễn Châu phê duyệt. Nội dung các hạng mục chính gồm: tháo dỡ toàn bộ kết cấu tầng 3; xây tường bọc móng chống lún; xử lý các vết nứt và gia cố lại toàn bộ mặt tường, hệ thống cầu thang; kinh phí 968 triệu đồng; chủ đầu tư là UBND xã Diễn Nguyên.

Dự án đã được UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt cấp 480 triệu đồng (bằng 50% kinh phí), còn lại 50% do địa phương tự huy động. Tuy nhiên sau ba năm, dự án “chống nghiêng” vẫn không được thực hiện.

“Ngôi trường nghiêng” như một quả bom nổ chậm treo lơ lửng trên đầu suốt ba năm ròng (2003-2005) nhưng gần 1.000 thầy trò Trường tiểu học Diễn Nguyên buộc phải “hồn nhiên” tới lớp học; còn cấp ủy, chính quyền và các bậc phụ huynh ở Diễn Nguyên cũng trở thành những người “điếc không sợ súng”, cứ mặc tới đâu hay tới đó...

Tháo “ngòi bom nổ chậm”

Ông chủ tịch UBND xã Diễn Nguyên cho biết: “Mặc dù chúng tôi đã vác tờ trình có chữ ký phê duyệt của các ông chủ tịch UBND huyện, UBND tỉnh đi gõ cửa khắp các ban ngành chức năng ở Nghệ An nhưng không tài nào xin được 480 triệu đồng mà tỉnh đã phê duyệt”.

Chuyện về dự án “chống nghiêng” dần dà được người ta quên lãng, và năm học 2003-2004 rồi tiếp 2004-2005 của Trường tiểu học Diễn Nguyên cũng trôi qua bình an vô sự. Nhưng đùng một cái, chỉ còn cách tám ngày nữa là khai giảng năm học 2005-2006 thì thầy trò và phụ huynh xã Diễn Nguyên nhận tin sét đánh: ngày 26-8-2005, Sở Xây dựng tỉnh Nghệ An ra quyết định đình chỉ sử dụng Trường tiểu học Diễn Nguyên vì lý do không an toàn.

Bị dồn vào tình thế tưởng như không có lối thoát nhưng không thể khoanh tay nhìn con em mình bị thất học, chuẩn bị năm học 2005-2006 cấp ủy chính quyền xã Diễn Nguyên huy động sức người, sức của trong toàn xã, cấp tốc dựng lên 12 cái lán bằng tre nứa đủ cho 24 lớp học trong hai ca với chi phí xây dựng gần 60 triệu đồng. Tuy phải bước vào năm học mới chậm hơn một tuần so với học sinh toàn quốc nhưng gần 1.000 em nhỏ ở Diễn Nguyên cũng đã có một “ngôi trường be bé” mọc bên cạnh ngôi trường cũ vẫn còn “uy nghi” đứng đó.

Phóng to

Lán học của Trường tiểu học Diễn Nguyên đầu và cuối năm học 2005-2006 - Ảnh: Trần Cảnh Yên

Tủi phận quê nghèo

“Khi thầy viết bảng, bụi… nứa rơi rơi...”, đấy là câu “hát vui” chảy nước mắt của thầy trò Trường tiểu học Diễn Nguyên. Câu hát bị “nhái” nhưng hình ảnh bụi nứa rơi trắng trên đầu thầy trò trong giờ học là chuyện có thật ở 12 phòng học của Trường tiểu học Diễn Nguyên trong suốt gần cả năm học 2005-2006.

Những tranh, tre, nứa, mét được huy động cấp tốc để kịp dựng 12 phòng học tạm thời nhanh chóng bị mối mọt ăn ruỗng đã tạo ra những trận mưa bụi quái ác, nhất là khi có những cơn gió lùa. Thầy cô đứng lớp phải đeo kính mát, nhiều học sinh bị dị ứng thì hắt hơi, ho sù sụ trong suốt giờ học.

Ông chủ tịch UBND xã Diễn Nguyên khẳng định những lán học tạm này có nguy cơ sẽ đổ sụp bất cứ lúc nào. Và đấy cũng chính là lý do xã Diễn Nguyên phải đưa gần 1.000 học sinh của mình trở lại học trong “ngôi trường nghiêng” đã bỏ hoang hơn năm nay. Tất nhiên, “ngôi trường nghiêng” phải được chống nghiêng.

Tại hiện trường, ông trưởng ban văn hóa xã đồng thời là trưởng ban dự án “chống nghiêng” của ngôi trường nói với tôi giọng đầy buồn tủi: “Chúng tôi phải tự cứu lấy mình thôi, đành phải đứt ruột cắt bỏ một phần cơ thể của nó...”.

Ông chỉ lên tầng 3 của ngôi trường đang bị dỡ bỏ nham nhở sắt thép, gạch vữa, nói: “Ngôi trường bị lún, bị nghiêng năm năm nay, và sau một năm bỏ hoang nhưng nó vẫn đứng yên không có chuyện gì xảy ra”. Ông còn cho biết hiện tượng lún, nghiêng và các vết rạn nứt của ngôi trường vẫn nguyên trạng, không có diễn biến xấu thêm, vì vậy sau khi cắt bỏ tầng 3, học sinh vào học... chắc không xảy ra chuyện gì.

Vậy là 1.000 học sinh Trường tiểu học Diễn Nguyên sẽ quay về học trong ngôi trường lầu bị nghiêng lún và đã “cụt ngọn”, để khỏi phải học trong những phòng học lán trại với những giờ học dưới trận mưa bụi quái ác và thấp thỏm nó sẽ đổ ụp lên đầu bất cứ lúc nào khi mùa mưa bão đang đến gần!

480 triệu đồng của 50% kinh phí, thậm chí là 1 tỉ đồng cho “dự án chống nghiêng” ngôi trường quả là một khoản tiền nằm mơ mới thấy đối với một xã nghèo nơi vùng chiêm trũng như Diễn Nguyên. Ước mơ về một “ngôi trường be bé” và cái giá để đổi lấy sự bình an cho gần 1.000 học trò ở Diễn Nguyên mới đắt đỏ làm sao?!