Một trận siêu sóng thần cao tới 481m đã xảy ra sau khi một vụ lở đất khổng lồ do băng tan đổ xuống vịnh hẹp Tracy Arm của bang Alaska (Mỹ) vào năm 2025. Theo trang ScienceAlert ngày 14-5, hệ thống vệ tinh quan sát Trái đất đã ghi lại sự kiện này.

Trận sóng thần cao thứ hai từng ghi nhận

Theo nhóm nghiên cứu, đây là trận sóng thần cao thứ hai từng được ghi nhận và chỉ thiếu vài giờ nữa đã có thể trở thành một thảm họa chết người.

Sự kiện xảy ra gần sông băng South Sawyer, khu vực đang tan chảy nhanh do biến đổi khí hậu.

Khi sông băng rút lui, địa hình vốn được lớp băng khổng lồ chống đỡ trở nên mất ổn định. Một khối đất đá lớn đã đổ sập xuống mặt nước trong vịnh hẹp, tạo ra lượng dịch chuyển nước cực mạnh và sinh ra "siêu sóng thần".

Nhóm nghiên cứu, do nhà khoa học Dan Shugar từ Đại học Calgary (Canada) dẫn đầu, đã tái dựng toàn bộ sự kiện bằng ảnh vệ tinh, dữ liệu trên không và các phép đo địa chất. Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science.

Theo đó, con sóng đạt độ cao tối đa 481m khi lao qua vịnh hẹp Tracy Arm. Địa hình đặc biệt này khiến năng lượng sóng không thể phân tán như ngoài đại dương mà bị dồn nén, làm nước dâng cao và lao mạnh dọc theo hai bên vách đá.

Quét sạch cây cối

Dấu vết để lại vẫn còn rất rõ: rừng cây ven vịnh bị quét sạch, tạo nên một vành đai hình "bồn tắm" khổng lồ quanh vịnh hẹp, cho thấy những vùng rừng bị sóng thần san phẳng.

Tại đảo Sawyer, cách điểm sạt lở khoảng 9km, gần như toàn bộ cây cối bị cuốn trôi, chỉ còn sót lại vài thân cây đứng trơ trọi.

May mắn là không có thương vong nào xảy ra. Tuy nhiên, nếu vụ sạt lở xảy ra muộn hơn khoảng 5 - 6 giờ, ít nhất một tàu du lịch hoặc tàu nhỏ có thể đã ở gần sông băng vào thời điểm sóng thần hình thành.

Một nhóm chèo kayak cắm trại gần cửa vịnh đã mất toàn bộ thiết bị khi sóng quét qua. Một tàu nhỏ ở vùng lân cận cũng ghi nhận dòng nước đổi hướng đột ngột và mực nước biến động mạnh.

Không chỉ gây ra sóng thần, vụ lở đất còn khiến nước trong vịnh dao động liên tục suốt hơn 24 giờ sau đó. Chuyển động này tạo ra tín hiệu địa chấn tương đương một trận động đất mạnh 5,4 độ.

Nhóm cảnh báo nguy cơ từ những sự kiện như vậy đang tăng lên khi khí hậu ấm dần khiến băng tan nhanh hơn.

Tại Alaska, số du khách tham quan bằng tàu đã tăng mạnh trong những năm gần đây, từ khoảng 1 triệu lượt năm 2016 lên 1,6 triệu lượt vào năm 2025.

Điều trớ trêu là chính các sông băng đang tan chảy, dấu hiệu rõ rệt của biến đổi khí hậu, lại trở thành điểm hút khách du lịch, khiến ngày càng nhiều người tiến gần các khu vực có nguy cơ sạt lở và sóng thần.

Nhóm nghiên cứu cho rằng các tín hiệu địa chấn đặc biệt tạo ra bởi hiện tượng nước dao động trong vịnh hẹp có thể giúp xây dựng hệ thống cảnh báo sớm trong tương lai.

Đây có thể là chìa khóa để phát hiện nhanh những vụ sạt lở nguy hiểm tại các vùng cực xa xôi, nơi dữ liệu thủy triều và vệ tinh còn hạn chế.

Vệ tinh 'bắt' được sóng thần khổng lồ trên Thái Bình Dương, phát hiện điều bất ngờ

Các nhà khoa học vừa có cái nhìn chi tiết nhất từ trước đến nay về một trận sóng thần ngoài khơi Thái Bình Dương, nhờ vào dữ liệu từ Vệ tinh quan sát nước mặt và địa hình đại dương SWOT.