Phóng to

Ngày 14-12, tại Khan Yunes, phía nam thành phố Gaza, nhiều người dân Palestine đã xuống đường biểu tình phản đối Mỹ sau vụ bắt giữ cựu tổng thống Saddam Hussein

TT - Chỉ vài giờ sau khi Mỹ phát đi hình ảnh ông Saddam Hussein bị bắt, hôm qua một loạt vụ đánh bom xảy ra tại Iraq làm ít nhất chín người chết và hầu như dập tắt hi vọng an ninh sẽ nhanh chóng trở lại với đất nước Trung Đông này. Một quả bom đặt trong xe hơi nổ tung một đồn cảnh sát ở ngôi làng Husseiniyah, cách Baghdad 30km về phía bắc, khiến tám người thiệt mạng và hơn 20 người bị thương.

Ngay sau đó tại Baghdad xảy ra hai vụ đánh bom khác làm ít nhất 12 người bị thương. Tại Tikrit, lính Mỹ đã dùng gậy để giải tán một đám đông biểu tình phản đối việc ông Hussein bị bắt. Với những nắm đấm giơ cao, những người biểu tình hô: “Mỹ là kẻ thù của toàn nhân loại”.

Saddam Hussein đang ở đâu?

Hiện vẫn chưa có thông tin chính thức nào cho biết Mỹ đang giam giữ ông Saddam gần sân bay Baghdad (như nguồn Newsweek) hoặc đã chuyển ông sang nước khác. Đài truyền hình Ả Rập Al-Arabiya đưa tin ông Saddam được chở sang Qatar.

Baghdad không thay đổi Theo nguồn tin của Tuổi Trẻ từ Baghdad, cho đến hôm qua tại thủ đô và các thành phố khác của Iraq, phản ứng người dân vẫn trái ngược nhau. Nhiều người thật sự tỏ ý vui mừng vì hi vọng tương lai sẽ không còn các cuộc săn lùng của lính Mỹ. Nhưng cũng có người nói sự việc này làm tổn thương lòng tự trọng của người dân trong nước vì người Mỹ đã lùng sục bắt bớ nhiều người và giờ đây bắt cựu tổng thống “một thời oanh liệt” của họ. Trên các đường phố Baghdad không có dấu hiệu thay đổi rõ rệt từ sau khi có tin ông Hussein bị bắt. Hôm qua, nhiều nhóm thanh niên, sinh viên và người dân tại Baghdad cũng tập trung về trung tâm thủ đô biểu tình đòi thả ông Hussein, đã xô xát với cảnh sát Iraq và quân Mỹ nhưng không có thương vong. Ngay trong đêm 14-12, hơn 200 người dân khu chùa vàng Kaduwmia-Aduwmia ở Baghdad đã xuống đường hô vang các khẩu hiệu ủng hộ ông Hussein ngay sau khi được tin ông Hussein bị bắt. Người dân vùng Tikrit thì nói đùa với nhau: “Người Mỹ tóm đâu chẳng được người giống ông Hussein”. Trong khi đó tại các tỉnh của người Kurd đòi ly khai ở miền bắc thời Hussein, người dân mở tiệc ăn mừng suốt đêm. Trong ngày 14-12, Hội đồng điều hành Iraq cũng dự định cho người dân Iraq nghỉ việc vài ngày để “ăn mừng”.

Tuy nhiên dù ở đâu, ông Saddam chắc chắn đang bị các nhân viên điều tra Mỹ vây quanh với những câu thẩm vấn được Washington đưa lên hàng ưu tiên: liệu ông Saddam có ảnh hưởng gì đến những vụ tấn công nhằm vào lực lương liên quân do Mỹ cầm đầu; Iraq có vũ khí hủy diệt hàng loạt hay không; và nơi ẩn trốn của phụ tá thân cận Izzat Ibrahim al-Douri và các nhân vật hàng đầu khác?

Trong tình thế như vậy, người ta dễ có cảm giác là Mỹ lại tiếp tục ngón đòn “tiền trảm hậu tấu” như đã từng làm trước khi khởi chiến tại Iraq hồi tháng ba. Hãng tin AP trích lời một chỉ huy Mỹ cho biết khi bắt ông Saddam, lực lượng truy kích đã tìm thấy một số tài liệu viết tay “có giá trị”(?).

Tờ Time bồi thêm: đó là một bức thư của một lãnh đạo quân kháng chiến Iraq, trong đó có những thông tin quí giá về cuộc gặp của các thủ lĩnh du kích ở Baghdad. Thông tin từ bức thư này có thể giúp quân Mỹ bắt các thủ lĩnh này.

Tờ báo không nêu chi tiết mà nhận xét rằng lá thư cho thấy “Saddam đang kiểm soát hoạt động của các tay súng Iraq tới mức nào”. Tuy nhiên lính Mỹ đã không tìm thấy phương tiện liên lạc, bản đồ hay bằng chứng nào cho thấy ông Saddam đã dùng để chỉ huy cuộc kháng chiến.

Phiên tòa nào? Và ai sẽ xét xử?

Ngay sau khi Saddam bị bắt, câu hỏi đầu tiên nhiều người đặt ra là Mỹ bắt ông Saddam vì tội gì và ai có quyền xử cựu tổng thống Iraq? Các nhật báo Mỹ mơ hồ nêu các tội như “diệt chủng”, “sử dụng vũ khí hủy diệt hàng loạt”, điều mà Mỹ và Anh vẫn chưa chứng minh được.

Tổng thống Bush, theo Al Jazeera, đã hứa “cựu tổng thống Saddam sẽ đối mặt với công lý mà ông ta khước từ với nhiều người Iraq” nhưng không cho biết khi nào và ai sẽ xét xử.

Trong khi chưa có một tòa án, và việc chuyển giao chính quyền chỉ có thể diễn ra sau tháng 7-2004, theo Al Jazeera, “câu hỏi công lý sẽ được thực hiện thế nào tiếp tục được đặt ra: những bản án nào có thể chờ đợi ông Hussein và liệu có áp dụng án tử hình?”.

Al Jazeera dẫn lời Tổ chức Ân xá quốc tế nói cựu tổng thống Saddam, với tư cách là một tổng tham mưu quân đội, có lẽ sẽ là một “tù binh chiến tranh” và phải được hưởng một phiên tòa công bằng hơn là một phiên tòa mà hãng tin này gọi là “theo công lý của kẻ chiến thắng”.

Đặc sứ Anh tại Iraq Jeremy Greenstock nói London chống lại việc xét xử dẫn đến án tử hình cho ông Saddam vì Anh đã bỏ án tử hình từ năm 1964. Trên BBC, ông Greenstock cho biết điều mà Anh hi vọng nhiều nhất từ ông Saddam là việc khai ra kho vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Phản ứng của thế giới: nhân dân Iraq sẽ tự quyết định

Hôm qua, trả lời câu hỏi của nhiều phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của VN trước việc cựu tổng thống Iraq Saddam Hussein đã bị bắt, người phát ngôn Bộ Ngoại giao VN Lê Dũng nói: “VN luôn quan tâm đến tình hình tại Iraq và mong tình hình Iraq sớm ổn định, nhân dân Iraq sớm khôi phục chủ quyền và xây dựng lại đất nước. Việc giải quyết các vấn đề liên quan đến Iraq phải trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền của Iraq, phù hợp với luật pháp, thông lệ quốc tế và nguyện vọng của nhân dân Iraq”

Tổng thư ký LHQ Kofi Annan cho biết việc bắt giữ Saddam Hussein là cơ hội để “mang lại những nỗ lực mới” cho việc ổn định đất nước bị chiến tranh tàn phá này.

Ngoại trưởng Nga Igor Ivanov phát biểu rằng nhân dân Iraq phải tự quyết định số phận của ông Saddam và Nga hi vọng vụ bắt giữ này sẽ góp phần củng cố an ninh tại Iraq cũng như đẩy nhanh tiến trình giải quyết chính trị tình hình Iraq với vai trò trọng tâm của LHQ.

Các phát biểu của Ngoại trưởng Đức Joschka Fischer, Tổng thống Pháp Jacques Chirac... đều nhấn mạnh vào quá trình dân chủ hóa và ổn định tình hình ở Iraq, cho phép người dân Iraq làm chủ được vận mệnh của họ trong một nước Iraq có chủ quyền.

Theo AFP, người Ả Rập ở Trung Đông không tỏ ra hồ hởi với việc ông Saddam bị bắt vì cho rằng đây chỉ là một thắng lợi của một nước Mỹ “ngạo mạn” ủng hộ Israel. Những người dân ở thủ đô Cairo (Ai Cập) bày tỏ lo ngại diễn biến mới này chỉ góp phần giúp ông Bush tái đắc cử năm tới.

Ngoại trưởng Ai Cập Ahmed Maher trong lúc gọi điện cho Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell đã nhấn mạnh đến việc quân Mỹ phải chấm dứt nhanh chóng sự chiếm đóng Iraq. Tổng thư ký Liên đoàn Ả Rập Amr Musa phát biểu rằng người dân Iraq mới là người “định đoạt số phận của chế độ cũ”.