Học sinh vui chơi tại điểm trường trung tâm Trường mầm non xã Quỳnh Tân, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An - Ảnh: DOÃN HÒA

Nhiều bạn đọc bức xúc cho rằng nếu điều kiện thiếu thốn trường lớp tại sao không xã hội hóa?...

Theo lý giải của chủ tịch UBND xã Quỳnh Tân Hồ Minh Mậu, đây là giải pháp trước mắt khi điều kiện cơ sở vật chất của địa phương này còn nhiều thiếu thốn.

“Trẻ 5 tuổi, chúng tôi đảm bảo 100% trẻ đến trường, không phân biệt sinh con thứ mấy. Nhưng trẻ từ 3-5 tuổi chúng tôi ưu tiên trong diện gia đình sinh đẻ có kế hoạch. Dù biết là sai luật, ảnh hưởng đến dư luận, nhưng đây là giải pháp trước mắt bởi điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, phải chấp nhận”, ông Mậu nói.

Trẻ em không có lỗi!

Bàn luận về "quy định" bỗng dưng mà có trên, giáo sư, tiến sĩ, nhà giáo nhân dân Nguyễn Võ Kỳ Anh - viện trưởng Viện Nghiên cứu giáo dục phát triển tiềm năng con người - cho rằng trẻ em dù là con thứ mấy trong gia đình cũng đều phải được hưởng các quyền lợi do luật pháp quy định như quyền được học tập, vui chơi, được chăm sóc, giáo dục.

Việc hạn chế quyền được đi học của trẻ em là hành vi trái với pháp luật.

“Biết rằng chính sách của Nhà nước là khuyến khích mỗi gia đình chỉ nên có hai con, nhưng đứa trẻ thứ ba, thứ tư, thứ năm khi ra đời không có tội lỗi gì cả. Vì vậy đứa trẻ nào cũng cần phải được đối xử bình đẳng trong mọi quyền lợi” - giáo sư Kỳ Anh nhận định.

PGS.TS Nguyễn Thành Vinh - chủ nhiệm khoa quản lý Học viện Quản lý giáo dục, cũng dẫn ra nghị định 115 Quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục.

Theo đó, phường, xã là đơn vị chính quyền địa phương chịu trách nhiệm về cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ cho công tác giáo dục.

“Cần tìm mọi cách để các cháu được đến trường, không thể lấy bất kỳ lý do gì. Bởi theo luật định, mọi trẻ em đều có quyền được đi học và trách nhiệm của cha mẹ, chính quyền địa phương là tạo mọi điều kiện để các em đến trường.

Chúng ta hiện đang hướng đến phổ cập 5 tuổi cho các em ở lứa tuổi mầm non, mẫu giáo, quy định như vậy thì những cháu này sẽ thế nào, có đi học lớp 1 được hay không?” - PGS.TS Nguyễn Thành Vinh đặt vấn đề.

Trẻ ảnh hưởng gì nếu không được học mầm non?

Theo GS Nguyễn Võ Kỳ Anh, trẻ em đến tuổi nhưng không được đến trường là một thiệt thòi rất lớn đối với các em. Các em càng học chậm bao nhiêu thì sự phát triển về trí tuệ, thể chất và nhân cách càng chậm bấy nhiêu. 

“Trẻ em trong lứa tuổi mầm non nhất thiết phải được đi học vì trường học là một xã hội thu nhỏ, giúp các em định hình không chỉ trí tuệ mà còn nhân cách.

Địa phương nếu không có đủ điều kiện vật chất và nhân lực để giải quyết nhu cầu học mẫu giáo của tất cả trẻ em thì có thể giao cho các tổ chức tư nhân, phải bằng mọi cách tạo điều kiện cho các em đi học” - GS Kỳ Anh nhấn mạnh.

Theo nhà giáo ưu tú Nguyễn Thị Hiền - hiệu trưởng Trường Đoàn Thị Điểm (Hà Nội), các em không được đi học mầm non thì khi vào lớp 1 sẽ rất lạ lẫm với môi trường trường lớp, trở nên không hòa nhập với bạn bè, không tự tin, bị tụt hậu so với các bạn cùng lớp,…

“Ngoài ra, chương trình mầm non cũng dạy cho các em khá nhiều kiến thức như tự phục vụ, tự vệ sinh, năng khiếu hát múa… Nếu không được học các kiến thức này từ khi còn bé, e rằng khi các em đã lớn thì đã muộn.

Do vậy, có lý do để Bộ GD-ĐT ban hành chương trình phổ cập mầm non đối với trẻ 5 tuổi” - bà Nguyễn Thị Hiền nói.

Nên xã hội hóa giáo dục mầm non

Theo ThS Lê Thị Loan - nguyên trưởng khoa giáo dục Học viện Quản lý giáo dục (Hà Nội), vấn đề thiếu thốn nhân lực và cơ sở vật chất trong giáo dục là hoàn toàn có thể thông cảm được đối với các địa phương còn khó khăn.

“Hiện nay, giáo dục ở nước ta vẫn còn khoảng cách giữa cung và cầu ở nhiều địa phương, trẻ em thì đông nhưng nhiều địa phương lại không đảm bảo điều kiện vật chất và năng lực. Đây là khó khăn cho chính quyền và các cơ sở giáo dục công lập” - bà Lê Thị Loan nói.

Tuy nhiên, để giải quyết thực trạng khó khăn này không thể áp dụng những quy định theo kiểu “kệ làng” như việc không cho trẻ em ngoài kế hoạch đi học.

Bà Lê Thị Loan cho rằng gia đình nào vi phạm chế độ kế hoạch hóa gia đình đã phải chịu chế tài của luật pháp, còn bản thân đứa trẻ ngoài kế hoạch thi vẫn phải được đảm bảo mọi quyền lợi như bao đứa trẻ khác.

“Chính quyền địa phương bằng cách này hay cách khác vẫn phải đảm bảo cho những cháu này được đi học, không thể lấy lý do sinh con ngoài kế hoạch mà không đáp ứng được quyền lợi cơ bản của các cháu. Quy định trên không hợp tình mà cũng chẳng hợp lý, vừa quá bất công, vừa không có cở sở luật pháp” - ThS Lê Thị Loan nói.

Theo bà Lê Thị Loan, địa phương có thể tăng cường xã hội hóa giáo dục và mở rộng các loại hình giáo dục ngoài trường công, huy động các bên liên quan như người dân, gia đình của các em, các tổ chức chính trị xã hội hay các doanh nghiệp, các mạnh thường quân cùng tham gia phát triển giáo dục.

Mời bạn đọc nghe các phát biểu trong bài:

>> GS Nguyễn Võ Kỳ Anh:

>> PGS.TS Nguyễn Thành Vinh:

>> Bà Nguyễn Thị Hiền:

>. ThS Lê Thị Loan: