Báo Guardian ngày 7-6 dẫn thông tin từ báo Telegraph cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho sẽ bỏ qua các quan chức Anh để mua lại quần đảo Chagos - nơi đặt căn cứ không quân Diego Garcia của Mỹ và Anh - từ Mauritius, nhằm đảm bảo quyền kiểm soát căn cứ quân sự này. 

Kế hoạch diễn ra trong bối cảnh tiến trình chuyển giao chủ quyền lãnh thổ này của Anh đang đình trệ. 

Tuy nhiên để thực hiện điều này, quần đảo trước hết phải được công nhận thuộc chủ quyền Mauritius, từ đó mở đường cho Washington đàm phán mua lại trực tiếp với quốc đảo này.

Theo Hãng tin Reuters, vào tháng 4, Chính phủ Anh đã tạm dừng thỏa thuận chuyển giao quần đảo Chagos cho Mauritius sau khi vấp phải sự chỉ trích từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trước đó vào tháng 2, ông Trump từng tuyên bố thỏa thuận này là một "sai lầm lớn".

Cũng theo nguồn tin của báo Telegraph, việc mua lại là một trong số vài phương án đang được phía Mỹ cân nhắc. Kế hoạch này do Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đề xuất và trình lên ông Trump, dù không phải ưu tiên hàng đầu.

Một số quan chức trong chính quyền Trump bày tỏ lo ngại về việc giao quần đảo cho Mauritius - một đồng minh của Trung Quốc - vì có thể mở ra nguy cơ gián điệp.

Những cuộc thảo luận về khả năng mua lại quần đảo Chagos diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến giữa liên quân Mỹ - Israel với Iran đã kéo dài nhiều tháng. 

Căn cứ Diego Garcia - nằm ở trung tâm Ấn Độ Dương cách Iran khoảng 3.800km - sở hữu một sân bay có khả năng tiếp nhận các tên lửa tầm xa của Mỹ.

Kể từ khi xung đột bùng phát, Iran đã nhiều lần tấn công căn cứ chung này. Một trong những đợt tấn công vào cuối tháng 3 đã bị một tàu chiến Mỹ đánh chặn.

Cũng trong tháng 3, Anh đã cấp phép cho Mỹ phóng tên lửa nhắm vào các bệ phóng của Iran từ căn cứ này. Ông Trump sau đó chỉ trích động thái trên là "quá muộn màng" và cho rằng London đáng lẽ phải phê duyệt sớm hơn.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã cảnh báo Thủ tướng Anh Keir Starmer rằng ông đang "đặt mạng sống của người dân Anh vào vòng nguy hiểm khi cho phép các căn cứ của Anh được sử dụng để thực hiện các hành vi gây hấn chống lại Iran".

Anh trả quần đảo Chagos cho Mauritius sau hơn nửa thế kỷ

Anh quyết định trao trả quần đảo Chagos cho Mauritius, tuy nhiên nước này tuyên bố vẫn giữ quyền kiểm soát căn cứ quân sự Mỹ trên đảo Diego Garcia.