Phóng to

Vở diễn của đoàn Thái Lan tại festival các trường sân khấu quốc tế châu Á - Thái Bình Dương - Ảnh: Q.Định

1. Lưu Quang Vũ là một tên tuổi lớn của sân khấu VN. Việc tổ chức một liên hoan các vở diễn của ông là chuyện đáng làm, được giới sân khấu cả nước dõi theo từng thông tin, chia sẻ với những cảm xúc của bao người từng tri âm với kịch Lưu Quang Vũ một thời. Khán giả hồ hởi rủ nhau đi xem kịch. Và sân khấu sống lại những ngày mà kịch Lưu Quang Vũ là một tiếng nói đồng hành, động đến những tâm can, uẩn ức sâu thẳm của xã hội đương thời. Nếu liên hoan đi theo lộ trình ấy, tưởng nhớ một tài năng bạc mệnh đã mất, tôn vinh một giá trị sân khấu có sức sống lâu bền chắc hẳn sẽ thành công với nhiều ấn tượng đẹp. Đằng này, công chúng dõi theo lại cảm thấy buồn lòng cho câu chuyện tranh cãi giải thưởng hậu liên hoan.

Với con số 50 huy chương được trao (16 huy chương vàng, 34 huy chương bạc), liên hoan này có số huy chương không thua kém những liên hoan “thi đua” nào của ngành sân khấu. Thế nhưng, đã có những thắc mắc cho những vai phụ, mờ nhạt, không đáng kể mà vẫn... có huy chương. Chuyện này làm nhớ đến những liên hoan sân khấu toàn quốc ở TP.HCM những năm trước, khi những diễn viên phụ được xướng tên lên nhận huy chương thì cứ... ngơ ngác: Vai mình cũng có huy chương ư?Hay chuyện NSND Lan Hương “ấm ức” vở kịch hình thể Hồn Trương Ba da hàng thịt của chị không có huy chương vàng nào, rồi tỏ ra bất mãn với giải thưởng đạo diễn xuất sắc nhất (NSƯT Chí Trung với vở Mùa hạ cuối cùng) là không thuyết phục. Những chuyện như vậy phơi bày trên mặt báo khiến một ông bầu hoạt động sân khấu tại TP.HCM lắc đầu ngao ngán: “Một liên hoan kịch tôn vinh Lưu Quang Vũ mà lại kết thúc với kịch bản cũ xì vậy đó...!”.

2. Festival các trường sân khấu quốc tế châu Á - Thái Bình Dương tại TP.HCM tuy chỉ diễn ra ở sân khấu học đường nhưng để lại những ấn tượng tốt đẹp về không khí giao lưu, cởi mở, trao đổi học thuật... Có những vở diễn kéo dài hai giờ, có những vở diễn vỏn vẹn 15 phút, nhưng sau mỗi buổi diễn, các diễn viên, đạo diễn cùng kéo ghế ra giữa sân khấu trao đổi cùng đồng nghiệp, khán giả. Không có tranh giải, không thi thố huy chương nên ở đó chỉ có một tinh thần sáng tạo của nghệ thuật, chất vấn về học thuật.

Vở diễn không chỉ hấp dẫn trên sân khấu mà còn sôi nổi trong giờ trao đổi sau buổi diễn, để mọi người càng hiểu rõ hơn bản sắc sân khấu châu Á, với những sáng tạo của đạo diễn, diễn viên... Những hoạt động kết thúc lúc 10 giờ đêm, nhưng các sinh viên vẫn còn ùa vào những phòng tập để mê say luyện tập các bài hình thể. Một không khí lễ hội tràn ngập. Sự sáng tạo luôn cần một không khí sôi nổi, nhiệt huyết, đam mê đầy cảm xúc như vậy.

Theo đạo diễn Lê Quý Dương - người tổ chức festival các trường sân khấu quốc tế châu Á - Thái Bình Dương, “giữa các cuộc thi và các kỳ liên hoan, festival có sự khác nhau. Những cuộc thi thì cần có giải thưởng, còn festival hay liên hoan thì không dựa trên tiêu chí huy chương, giải thưởng nào. Tuy nhiên, chúng ta vẫn hay bị lầm lẫn vấn đề này”. Anh cho rằng các cuộc thi và các kỳ liên hoan, festival có ý nghĩa như nhau, nhưng tâm lý ăn thua ở các cuộc thi sẽ triệt tiêu tâm lý học hỏi, trao đổi học thuật. Hơn nữa, bây giờ số huy chương, giải thưởng không phải để đánh giá chất lượng liên hoan, hội diễn mà chỉ khiến người ta nghĩ đến việc “tích điểm” cho các danh hiệu NSND, NSƯT hay các chức vị quản lý... Cho nên, việc tìm một không khí tràn đầy cảm xúc sáng tạo có lẽ là chuyện đẩu đâu của “quốc tế”, còn có cãi cọ huy chương, giải thưởng mới là chuyện ở ta!