Vừa khơi thông nguồn lực, vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ

Đặt vấn đề từ yêu cầu phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, Phó thủ tướng Phạm Gia Túc cho biết Ban Chấp hành Trung ương đánh giá qua 4 năm thực hiện Nghị quyết số 18, Nghị quyết Trung ương, chúng ta đã căn bản chuyển tư duy quản lý đất đai theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, khơi thông nguồn lực phát triển.

Tuy nhiên, đất đai vẫn là một trong những lĩnh vực còn nhiều vướng mắc, dễ phát sinh khiếu nại, tố cáo, thất thoát, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực và lợi ích nhóm.

Một số cơ chế chính sách còn bất cập làm cho nguồn lực đất đai chưa phát huy hết hiệu quả, nhất là về quy hoạch, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, tái định cư, tài chính đất đai, giá đất.

Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc cho hay Ban Chấp hành Trung ương phân tích kỹ lưỡng, thảo luận thẳng thắn, dân chủ, thống nhất ban hành Nghị quyết số 21 thay thế Nghị quyết 18 theo tinh thần tiếp tục kế thừa, khẳng định những quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp còn nguyên giá trị.

Đồng thời điều chỉnh, bổ sung mới một số quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp để đổi mới pháp luật đồng bộ, minh bạch, khả thi, vừa khơi thông nguồn lực đóng góp vào tăng trưởng hai con số và phát triển nhanh, bền vững đất nước, vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ, công bằng xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, đảm bảo quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường.

Nghị quyết lần này khẳng định đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, không gian sinh tồn và phát triển, là yếu tố cấu thành chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền kinh tế và quốc phòng, an ninh quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước.

Thứ hai, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Tuyệt đối không được tư nhân hóa về đất đai và không cho phép người nước ngoài nhận chuyển nhượng, chuyển nhượng quyền sử dụng đất dưới mọi hình thức, trừ trường hợp người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Thứ ba, Nhà nước thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu thông qua việc quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất và quy định thời hạn sử dụng đất, quyết định giá đất, quyết định chính sách và thực hiện điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất không phải do người sử dụng đất tạo ra. Việc phân bổ, quản lý sử dụng phải đảm bảo công bằng, hiệu quả, tránh lãng phí.

"Nghị quyết đặt mục tiêu tổng quát quản lý đất đai chặt chẽ, minh bạch, công bằng, bền vững, đưa đất đai thực sự trở thành nguồn lực chiến lược, lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới", Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc nhấn mạnh.

Hạn chế đầu cơ, lành mạnh hóa thị trường bất động sản

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, Nghị quyết đã xác định 6 nhóm nhiệm vụ giải pháp, trong đó có 4 nhóm nhiệm vụ giải pháp được điều chỉnh, bổ sung mới.

Cụ thể, về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đổi mới tư duy quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng thống nhất, đồng bộ với quy hoạch tổng thể quốc gia, vùng, tỉnh, đô thị và nông thôn.

Nghiên cứu giảm số lượng quy hoạch, tiến tới chỉ xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi một đơn vị hành chính. Kế hoạch sử dụng đất cấp xã được lập theo hướng đơn giản, số hóa và tích hợp.

Cùng với đó, thực hiện việc giao đất, cho thuê đất chủ yếu thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất đối với quỹ đất do Nhà nước quản lý. Bình đẳng trong tiếp cận đất đai giữa các khu vực công và khu vực tư.

Quy định rõ các trường hợp phải đấu giá, đấu thầu, các trường hợp không đấu giá, đấu thầu, trường hợp nhà đầu tư tự thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất.

Mỗi phương thức phải có điều kiện, tiêu chí, trình tự, trách nhiệm và cơ chế giám sát rõ ràng, minh bạch, đảm bảo cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư kinh doanh và phòng chống tiêu cực, lợi ích nhóm.

Giao đất có thời hạn lâu dài đối với đất xây dựng nhà ở thương mại để bán, ưu tiên chủ yếu là nhà chung cư.

Trong đó, đối với chung cư xây dựng mới, quy định thời hạn sử dụng căn hộ chung cư theo niên hạn xây dựng công trình gắn với đảm bảo quyền tài sản, chủ sở hữu căn hộ chung cư được quyền thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư theo quy định khi hết thời hạn. Hạn chế tối đa việc phân lô, bán nền tại khu vực đô thị, đặc biệt các đô thị lớn.

Dành dung lượng lớn cho nội dung về giá đất và tài chính đất đai, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc cho biết đây là nội dung khó, các địa phương hết sức quan tâm.

Nghị quyết khẳng định giá đất do Nhà nước quyết định, căn cứ vào mục tiêu phát triển của từng thời kỳ, đảm bảo chi phí đầu vào hợp lý cho hoạt động sản xuất kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Nghị quyết, Nhà nước ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỉ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường phù hợp với tình hình thực tế, theo từng loại đất, đảm bảo công bằng, công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Việc xác định, thẩm định, quyết định giá theo nguyên tắc Trung ương xây dựng tiêu chí khung, nguyên tắc, phương pháp và cơ chế kiểm tra giám sát, địa phương quyết định giá đất. Cơ quan tài chính quản lý giá đất, xây dựng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất. Có cơ chế điều tiết hợp lý, hiệu quả nguồn thu từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của Trung ương và địa phương.

Có chính sách điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất do quy hoạch được thực hiện, đầu tư hạ tầng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, mở rộng không gian đô thị để phòng chống lợi ích nhóm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tạo nguồn lực hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, chỉnh trang đô thị, phát triển nhà ở cho thuê và thực hiện các chính sách an sinh xã hội.

Về công cụ tài chính và chính sách thuế, Trung ương yêu cầu nghiên cứu xây dựng chính sách tài chính, thuế với lộ trình phù hợp để sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, thiết kế chính sách việc găm giữ đất mà không sử dụng trở nên tốn kém hơn lợi ích thu được từ đầu cơ.

Trong đó, nghiên cứu áp dụng chính sách địa tô chênh lệch đối với thặng dư trong kinh doanh bất động sản và chính sách thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, hạn chế đầu cơ, phát huy hiệu quả đất đai, chống lãng phí, lành mạnh hóa thị trường bất động sản.

Cùng với đó, có chính sách hợp lý về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất sản xuất kinh doanh, đất phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp. Thực hiện cơ chế điều tiết, phân bổ nguồn ngân sách đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các địa phương có diện tích đất trồng lúa lớn, đất rừng lớn với các địa phương khác.

Để lành mạnh hóa thị trường quyền sử dụng đất và thị trường bất động sản: Nghị quyết yêu cầu công khai thông tin quy hoạch, pháp lý dự án, giá đất, giao dịch, nghĩa vụ tài chính, tình trạng thế chấp, tranh chấp, tình trạng sử dụng đất. Đẩy mạnh thương mại hóa quyền sử dụng đất. Từng bước bắt buộc đăng ký giao dịch quyền sử dụng đất, kết nối dữ liệu đất đai với quy hoạch, công chứng, thuế, ngân hàng, đăng ký bảo đảm và kinh doanh bất động sản. Khuyến khích giao dịch bất động sản thông qua sàn giao dịch, thanh toán qua ngân hàng, không dùng tiền mặt, phù hợp với từng loại chủ thể và phương thức giao dịch bất động sản.

Phát triển thị trường cho thuê đất nông nghiệp, thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai cho sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao trên cơ sở tự nguyện, minh bạch, bảo vệ quyền và lợi íchhợp pháp của nông dân. Hoàn thiện cơ chế xử lý quyền sử dụng đất khi doanh nghiệp phá sản, tái cơ cấu hoặc chuyển giao dự án, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và các bên liên quan. quan.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3

Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (Nghị quyết 17).