 Phóng to |
| Thanh niên xung kích thu dọn vón dầu trên bãi biển Nha Trang - Ảnh: Nguyễn Văn Thiện |
Thực tế, trong nhiều năm qua, do chúng ta chỉ mới quan tâm đến việc đánh giá, dự báo và chuẩn bị các biện pháp khắc phục sự cố tràn dầu trên mặt biển, nên khi có tình trạng váng dầu loang thì nguồn gốc không được phát hiện và càng không thể tìm ra giải pháp ngăn chặn. Các nhà chuyên môn cũng như nhiều nhà quản lý về lĩnh vực môi trường nói chung và môi trường biển nói riêng chỉ mới quan tâm dự báo phạm vi vệt dầu loang do gió, dòng chảy và các quá trình phong hóa đối với một lớp mỏng dầu nổi trên mặt nước gần bờ. Cho đến nay họ vẫn chưa chú ý đúng mức đến phần lớn lượng dầu lưu lại trong nước và trầm tích đáy tại các vùng biển khơi.
Theo đánh giá của giới chuyên môn quốc tế, các sự cố tràn dầu trên mặt biển từ các tàu chở dầu và khai thác dầu ngoài khơi chỉ chiếm không đến 10% tổng lượng dầu ô nhiễm đại dương. Hiện tượng váng dầu trên mặt biển chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn và không nhất thiết phải trùng với vị trí xảy ra sự cố. Như vậy, nếu chỉ dựa vào vị trí vết dầu loang trên mặt biển thì khó có thể xác định được chính xác nguồn gốc sự cố dầu tràn. Để tìm được nguồn dầu gây ô nhiễm, bên cạnh váng dầu trên mặt nước, cần phải xác định các khu vực có nồng độ dầu cao trong nước cũng như trầm tích đáy biển.
Tùy thuộc các loại dầu tràn ra biển, các nhà khoa học trên thế giới đã chứng minh rằng ngoài một lượng đáng kể dầu nhẹ bay hơi vào không khí, phần dầu còn lại sẽ đi vào nước biển dưới các dạng nhũ tương, hòa tan và kết tủa. Do tác động của sóng, gió và ánh sáng trên mặt biển, khi dầu đi sâu vào lòng biển thì quá trình phân hủy sẽ chậm lại. Có từ 3-5% lượng dầu tràn sẽ lắng đọng xuống đáy biển. Do phân hủy chậm nên lượng dầu này có thể lưu lại ở đây trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Như vậy, lượng dầu chứa trong nước và trầm tích đáy có thể là nguyên nhân chủ yếu của hiện tượng dầu tràn trôi dạt vào dải ven bờ. Trong tổng lượng dầu làm ô nhiễm đại dương, ngoài nguyên nhân từ các hoạt động của con người, còn có một số lượng khá lớn (chiếm khoảng 30-40%) dầu xuất phát từ nguồn gốc tự nhiên (do thoát ra từ đáy biển và trầm tích đáy).
Như vậy để không phải bị động đối phó với hiện tượng dầu tràn vào bờ đất liền và hải đảo, cần phải khẩn trương nghiên cứu, đánh giá một cách chi tiết các nguồn dầu có khả năng gây ô nhiễm môi trường biển VN. Bao gồm: các sự cố tràn dầu trực tiếp, nguồn dầu xuất phát từ các phương tiện chuyên chở qua lại trên tuyến hàng hải trọng yếu nối liền Trung Đông với Đông Bắc Á; các khu vực khai thác dầu khí của một số quốc gia quanh biển Đông...
Hiện tại chúng ta chỉ mới có khả năng giám sát các sự cố dẫn đến dầu loang, từ đó đánh giá, dự báo và đưa ra các giải pháp khắc phục ngắn hạn. Để có được những đánh giá và dự báo dài hạn, việc chỉ đưa các tàu đi ra biển khơi để tìm vệt dầu loang sẽ không mang lại những kết quả mong muốn. Công việc này phải triển khai đồng bộ một hệ thống quan trắc trên biển, kết hợp các chương trình, phần mềm tính toán hiện đại và chuyên nghiệp.
Trong khuôn khổ một số đề tài khoa học công nghệ, Trung tâm Động lực và môi trường biển Đại học Quốc gia Hà Nội đã phát triển hệ thống các mô hình cấu trúc ba chiều dòng chảy, kết hợp lan truyền dầu trong biển và trầm tích đáy. Tuy nhiên, để hệ thống mô hình này ứng dụng được trong việc tìm kiếm nguyên nhân dầu tràn ven biển hiện nay, phải tiến hành kiểm nghiệm thông qua những thông tin, số liệu chi tiết về điều kiện tự nhiên và khu vực tràn dầu trong thời gian qua. Có được như vậy, mô hình tính toán này sẽ đáp ứng nhu cầu giám sát và dự báo môi trường biển trong tương lai, trong đó có việc tìm ra nguyên nhân và đề xuất giải pháp khắc phục sự cố tràn dầu.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận