Theo Hãng tin Reuters, ngày 21-6, Phó tổng thống Mỹ JD Vance có những phát biểu đầu tiên tại vòng đàm phán bốn bên (Mỹ, Iran và hai nước trung gian là Qatar và Pakistan) ở Thụy Sĩ. Cụ thể, ông Vance tuyên bố cuộc đàm phán đã "đạt tiến triển lớn trong vài giờ qua".

Mỹ muốn "bắt đầu chương mới" với Iran

Vòng đàm phán đầu tiên hướng đến thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran bắt đầu tại Thụy Sĩ sáng cùng ngày.

Tuy nhiên thay vì thảo luận về các điều khoản cho một văn kiện tương lai như kế hoạch ban đầu, trọng tâm đàm phán lần này lại là cứu vãn Bản ghi nhớ hòa bình Mỹ - Iran vừa được lãnh đạo hai nước ký vài ngày.

Điều này xuất phát từ việc Iran cáo buộc Israel vẫn tiếp tục tấn công Lebanon, dẫn đến việc quân đội Iran tuyên bố phong tỏa trở lại eo biển Hormuz hôm 20-6.

Dù Mỹ phủ nhận việc eo biển bị đóng và dẫn số liệu 55 tàu hàng đã đi qua trong ngày 20-6, dữ liệu theo dõi hành trình tàu cho thấy dòng tàu nhộn nhịp qua Hormuz những ngày trước đó đã ngừng hẳn.

Theo lịch làm việc, Mỹ và Iran sẽ đàm phán qua hai nước trung gian vào sáng 21-6 và tiến hành họp trực tiếp cả bốn bên vào chiều cùng ngày (giờ địa phương).

Phát biểu bên lề các hoạt động đàm phán, ông Vance khẳng định mục tiêu của Washington là dùng con đường ngoại giao để "thay đổi cục diện Trung Đông", đồng thời nhấn mạnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trao quyền cho phái đoàn tìm giải pháp ngoại giao cho hàng loạt vấn đề.

"Tổng thống Trump yêu cầu chúng tôi bắt đầu chương mới cho quan hệ giữa Mỹ và người dân Iran", ông Vance chia sẻ.

Ông Vance cũng cho rằng những ngày qua đã có tiến triển trong việc bảo đảm lệnh ngừng bắn ở Lebanon được giữ vững, song thừa nhận các lệnh ngừng bắn kiểu này "luôn có đôi chút lộn xộn".

Theo ông, các cuộc đàm phán kỹ thuật có thể chưa giải quyết mọi bất đồng, nhưng nó vẫn cho phép các bên lần đầu tiên trong lịch sử ngồi lại với nhau.

Iran, Israel còn khác biệt lớn

Phát biểu ngày 21-6, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nhấn mạnh nếu các điều khoản của bản ghi nhớ - đặc biệt là điều khoản về chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, gồm cả Lebanon - chưa được thực thi thì Tehran "không thể bước vào giai đoạn đàm phán cho thỏa thuận cuối cùng".

Hãng thông tấn nhà nước Tasnim dẫn lời một quan chức Iran cũng khẳng định eo biển Hormuz sẽ không mở lại cho đến khi lệnh ngừng bắn ở Lebanon được tôn trọng và Mỹ cấp quy chế miễn trừ cho phép Iran bán dầu.

Bất chấp những lời kêu gọi, thậm chí đe dọa từ Iran và cả Mỹ, Israel vẫn giữ lập trường cứng rắn. Ngày 21-6, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố "chưa từng có và hiện không có hạn chế nào" với binh sĩ nước này trong việc hành động để "loại bỏ các mối đe dọa ở Lebanon".

Ông Katz đồng thời khẳng định Israel "sẽ không rút khỏi vùng an ninh", tức khu vực kéo dài khoảng 10km từ biên giới vào lãnh thổ Lebanon. Trước đó, chính quyền Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã tuyên bố vẫn giữ phần lãnh thổ Lebanon mà quân đội nước này kiểm soát bằng vũ lực.

Ở chiều ngược lại, một quan chức Hezbollah nói với Reuters rằng lực lượng này cam kết tuân thủ lệnh ngừng bắn chừng nào Israel còn tuân thủ, nhưng nhấn mạnh quân đội Israel không có quyền tự do di chuyển ở miền nam Lebanon.

Quan chức này khẳng định Hezbollah đã không nổ súng vào binh sĩ Israel kể từ 18h30 ngày 20-6 (giờ địa phương).

Theo Hãng thông tấn nhà nước Lebanon NNA, dù lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah có hiệu lực từ ngày 19-6, Israel vẫn không kích ngày 20-6 khiến ít nhất 20 người thiệt mạng. Từ sau thời điểm đó chưa ghi nhận thêm cuộc tấn công nào. Ông Baghaei cũng xác nhận từ tối 20-6 "một sự ngừng bắn mong manh đã được thiết lập".

Iran nối lại hoạt động bơm dầu tại đảo Kharg sau khi Mỹ dỡ phong tỏa

Sau khi Hải quân Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa với các cảng Iran, Tehran đã nối lại hoạt động bơm dầu tại cảng xuất khẩu trên đảo Kharg sau khoảng sáu tuần gián đoạn.