Phóng to

Bia mộ không ghi theo kiểu truyền thống, chỉ gói gọn hai chữ Sơn Nam, người viếng mộ sẽ cảm nhận đây là “nhà” của ông già Nam bộ - Ảnh: THANH MẬN

Vườn mộ được làm theo lối phá cách, dù bia mộ chỉ để ngắn gọn “Sơn Nam (1926-2008)” nhưng người đi viếng sẽ cảm nhận ngay đó là ngôi mộ của ông già Nam bộ.

Về với bình yên

Nhà văn nằm trong lòng những sỏi, đá, hoa, cây cảnh... Tất cả các chất liệu được lấy từ thiên nhiên để ngôi mộ bền vững với thời gian. Lối vào là một con đường bê-tông gắn sỏi trắng ôm quanh nấm mộ. Sỏi trắng biểu trưng cho thanh khiết, hư vô, cho quy luật của trời đất rằng sống gửi thác quy, ai đã sinh ra đời thì đều có chốn để về. Chốn đó, ngôi mộ ông nằm gối đầu lên một ngọn đồi cỏ. Đỉnh đồi có ba cây thiên tuế tượng trưng cho văn nghiệp của nhà văn mãi trường tồn và được các thế hệ tiếp tục nghiên cứu, phát triển.

Nấm mộ là hai khối đá liên kết với nhau tạo thành lỗ âm dương, nơi liên kết giữa trời và đất. Trên nền mộ là chín ngọn sóng cách điệu bung ra tượng trưng cho đồng bằng sông Cửu Long. Hình ảnh những gợn sóng trên nấm mộ đồng thời cũng gợi hình đôi bàn tay nâng niu trang sách.

Toàn bộ không gian quanh mộ trồng cỏ nhung, trúc, hoa ngâu, nhài, trang đỏ, sứ trắng... Tùy cảm nhận của mỗi người, người viếng mộ tinh ý sẽ nhận ra những chi tiết tinh tế ẩn ý trong cách bài trí vườn mộ theo phong thủy nghĩa trang. Chẳng hạn như bên phải mộ có tám phiến đá vòng cung và ba phiến đá thẳng hàng tạo liên kết với nhau tượng trưng cho vòng đời 83 tuổi của nhà văn. Những phiến đá này làm nền cho những bụi cây tượng trưng cho một cánh rừng, cho sự yên bình...

Vườn mộ thiên nhiên

Vì vườn mộ không xây theo kiểu truyền thống mà xây theo lối phá cách nên tấm bia ngay lối vào mộ được đặt rất vuông vức, trang trọng thể hiện sự tôn kính của gia đình, người thân. Những dòng chữ khắc trên bia đá: “...Ba ơi! Lúc sinh thời lòng ba luôn da diết: “Thân không là lính thú/ Sao chưa về cố hương?/ Chiều chiều nghe vượn hú/ Hoa lá rụng, buồn buồn...”. Ba ơi, quê nội mình ở miệt thứ Kiên Giang; một chặng đường xa lắm nỗi ngại ngần... Các con các cháu của ba, nhất là những bằng hữu thâm tình, sức yếu, tuổi cao e khó bề tới lui thăm viếng… Giờ đây, hạt bụi khiêm nhường giữa dòng đời xuôi ngược xin hãy an nghỉ nơi mảnh đất Bình Dương tình nghĩa, giữa lòng Nam bộ ruột thịt thân thương...”.

Đây là một đoạn trích từ điếu văn mà người con gái đầu lòng đọc hôm tiễn ông về thế giới bên kia. Có lẽ vì thế mà câu chữ còn đầy cảm xúc dẫu chưa thật tròn trịa.

Điểm nhấn của vườn mộ là tấm bia đá phác họa chân dung nhà văn nổi lên giữa những mênh mông khói sóng của “hương rừng Cà Mau”. Trong cõi mênh mông đó, ông già Nam bộ khắc khoải nhặt nhạnh văn hóa, ngôn ngữ, lịch sử lưu dân... cho ra đời những truyện ngắn, những biên khảo về sông nước, con người miền Nam. Ông đúc kết chúng lại trong bài thơ “Thay lời tựa” của tập truyện ngắn Hương rừng Cà Mau. Để rồi hậu thế khắc mộc mạc theo lối thư pháp Việt hai câu cuối của bài thơ lên hai phiến đá dựng hai bên đầu mộ: “Phong sương mấy độ qua đường phố/ Hạt bụi nghiêng mình nhớ đất quê...”

Vậy là ông già cũng đã có một nơi về không lạnh lẽo...

Con đường dài của người đi bộHạt bụi nghiêng mình nhớ đất quêVĩnh biệt "ông già Nam bộ" Sơn NamNhà văn Sơn Nam: Cả đời viết về cuộc khẩn hoang Nam BộĐi lãnh nhuận bút với nhà văn Sơn NamNhà văn Sơn Nam đang nguy kịchNghe chuyện xưa, tích cũ với Sơn NamBấm vào đây nghe Biển cỏ miền TâyBấm vào đây nghe tuyển tập truyện ngắn Sơn Nam