Theo bản án phúc thẩm được Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tuyên hôm nay (2-6), số tiền dàn cựu lãnh đạo Tổng công ty Xi măng Việt Nam (Vicem) vẫn còn phải chịu trách nhiệm bồi thường là hơn 250 tỉ đồng.

Tòa phúc thẩm cũng đưa ra phán quyết đối với 6 cựu lãnh đạo, cán bộ Vicem và 3 người khác trong vụ án xảy ra tại dự án Trung tâm điều hành và giao dịch thương mại, công trình được đầu tư hơn 1.200 tỉ nhưng nay vẫn là khối bê tông khổng lồ bỏ hoang trên "đất vàng" đường Phạm Hùng.

Khác với bản án sơ thẩm hồi đầu năm, phiên phúc thẩm ghi nhận nhiều diễn biến mới khi các bị cáo và gia đình đã nộp thêm tổng cộng 119 tỉ đồng để khắc phục hậu quả.

Đó cũng là tình tiết được hội đồng xét xử đánh giá là đặc biệt quan trọng để xem xét giảm nhẹ hình phạt.

Hơn 100 tỉ đồng nộp thêm trước giờ tuyên án

Theo bản án phúc thẩm được công bố, người được giảm án nhiều nhất là ông Hoàng Ngọc Long, cựu Giám đốc Ban quản lý dự án Vicem. Từ mức 12 năm 6 tháng tù ở cấp sơ thẩm, ông được giảm xuống còn 9 năm tù.

Ông Lê Văn Chung, cựu Chủ tịch hội đồng thành viên kiêm cựu Tổng giám đốc Vicem, được giảm từ 13 năm xuống còn 10 năm tù.

Ông Nguyễn Ngọc Anh, cựu Tổng giám đốc Vicem, người bị tòa sơ thẩm tuyên mức án cao nhất, được giảm từ 15 năm xuống còn 13 năm tù.

Một số bị cáo khác cũng được giảm từ 1 năm đến 3 năm 6 tháng tù. Ba người đã hoàn thành nghĩa vụ khắc phục hậu quả được tòa chấp nhận kháng cáo, chuyển sang án treo hoặc giảm sâu mức hình phạt.

Tuyên án, hội đồng xét xử nhận định sau phiên sơ thẩm, các bị cáo tiếp tục thể hiện thái độ khắc phục hậu quả khi vận động gia đình nộp thêm tổng cộng 119 tỉ đồng.

Dù vẫn còn khoảng cách rất lớn so với số tiền phải bồi thường, nhưng đây là nỗ lực đáng ghi nhận.

Không chỉ vậy, nhiều bị cáo đều đã ở tuổi xế chiều. Trong số 9 người kháng cáo có 4 người trên 70 tuổi, nhiều người mang bệnh nặng, sức khỏe suy giảm, bản án phúc thẩm nêu.

Ông Nguyễn Ngọc Anh năm nay 73 tuổi. Trong phiên sơ thẩm hồi đầu năm, ông phải ngồi xe lăn đến tòa, mang theo túi thuốc và chai nước. Đến phiên phúc thẩm, cựu Tổng giám đốc Vicem có đơn xin xét xử vắng mặt vì đang điều trị ung thư giai đoạn cuối.

Nhiều bị cáo khác được xác định có hoàn cảnh gia đình khó khăn, có người thân là người có công với cách mạng hoặc được chính Vicem có văn bản đề nghị xem xét giảm nhẹ.

Từ các căn cứ trên, tòa phúc thẩm cho rằng có cơ sở giảm hình phạt cho toàn bộ các bị cáo kháng cáo.

Tuy nhiên hội đồng xét xử cũng nhấn mạnh hành vi phạm tội của các cựu lãnh đạo Vicem gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, làm thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước với số tiền đặc biệt lớn nên không có căn cứ miễn hoặc giảm nghĩa vụ bồi thường.

"Có mơ cũng không đủ" nhưng vẫn phải khắc phục

Một trong những nội dung được các bị cáo tranh luận nhiều nhất tại phiên phúc thẩm là phần trách nhiệm dân sự.

Sau bản án sơ thẩm, 9 bị cáo đồng loạt đề nghị xem xét lại cách xác định thiệt hại hơn 381 tỉ đồng và nghĩa vụ bồi thường.

Trong đó ông Lê Văn Chung là người phải khắc phục hậu quả lớn nhất, với số tiền hơn 72 tỉ đồng.

Trong phần thẩm vấn, cựu Chủ tịch Vicem trình bày rằng đây là khoản tiền "có mơ cũng không đủ khả năng" để thực hiện.

Tuy nhiên hội đồng xét xử cho rằng cấp sơ thẩm đã đánh giá đầy đủ tài liệu, chứng cứ, việc xác định thiệt hại cũng như tỉ lệ trách nhiệm của từng bị cáo là có căn cứ pháp luật. Do đó không có cơ sở chấp nhận kháng cáo về phần dân sự.

Dù đã ghi nhận thêm 119 tỉ đồng được nộp trong giai đoạn phúc thẩm, tòa cho biết tổng số tiền các bị cáo còn phải tiếp tục khắc phục vẫn lên tới hơn 250 tỉ đồng.

Một nội dung khác là kháng cáo của con trai bà Nguyễn Bích Thủy, cựu thành viên hội đồng thành viên Vicem, cũng được tòa phúc thẩm xem xét.

Bà Thủy đã qua đời trong quá trình giải quyết vụ án nên được đình chỉ xét xử. Tuy nhiên bản án sơ thẩm xác định người thừa kế của bà phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ khắc phục 16 tỉ đồng.

Người con trai đề nghị tách phần trách nhiệm dân sự thành vụ án khác để xác định rõ khối tài sản thừa kế, đồng thời cho rằng không thể buộc mình phải gánh nghĩa vụ thay mẹ. Song hội đồng xét xử không chấp nhận.

Theo phán quyết, việc xác định di sản của bà Thủy sẽ được thực hiện trong giai đoạn thi hành án và người thừa kế vẫn phải thực hiện nghĩa vụ tài chính trong phạm vi phần tài sản được hưởng.

Tòa tháp 1.200 tỉ thành khối bê tông bỏ hoang

Dự án Trung tâm điều hành và giao dịch thương mại Vicem từng được kỳ vọng trở thành trụ sở hiện đại của tổng công ty trên khu đất có vị trí đắc địa tại cửa ngõ phía tây Hà Nội.

Ban đầu, dự án được đề xuất với tổng mức đầu tư hơn 488 tỉ đồng. Tuy nhiên trong quá trình triển khai, tổng mức đầu tư liên tục được điều chỉnh, nâng lên hàng nghìn tỉ đồng.

Cơ quan tố tụng xác định nhóm cựu lãnh đạo VICEM đã cố ý làm sai lệch các chỉ tiêu tài chính, hiệu quả đầu tư, phê duyệt dự án trên cơ sở những số liệu không đúng thực tế.

Dự án được khởi công năm 2011. Đến tháng 8-2015, công trình hoàn thành phần thô, cất nóc rồi dừng thi công từ đó đến nay.

Khối nhà 27 tầng nằm ngay mặt đường Phạm Hùng nhiều năm qua trở thành một trong những công trình bỏ hoang. Tổng số tiền đã đổ vào dự án lên tới 1.245 tỉ đồng, nhưng công trình không thể đưa vào khai thác, sử dụng.

Kết quả điều tra xác định những sai phạm trong quá trình đầu tư đã gây thất thoát, lãng phí hơn 381,6 tỉ đồng.

Không chỉ vậy, trong quá trình thực hiện một gói thầu của dự án, một số lãnh đạo Vicem còn bị cáo buộc thống nhất yêu cầu nhà thầu trích lại 5% giá trị thanh toán.

Sau khi trúng thầu, doanh nghiệp đã đưa 3,25 tỉ đồng để chia cho một số lãnh đạo Vicem hưởng lợi.

Ở cấp sơ thẩm, hội đồng xét xử từng nhận định nếu tiếp tục đầu tư hoàn thiện rồi khai thác công trình thì phải mất khoảng 100 năm mới có thể thu hồi vốn.

Vụ tháp ngàn tỉ bỏ hoang: Cựu tổng giám đốc Vicem 73 tuổi điều trị ung thư xin xét xử vắng mặt

Sau bản án sơ thẩm tuyên phạt từ 3-15 năm tù và buộc bồi thường hàng trăm tỉ đồng, 9 cựu lãnh đạo, cán bộ Vicem đồng loạt kháng cáo, đề nghị cấp phúc thẩm xem xét lại thiệt hại trong vụ tháp nghìn tỉ bỏ hoang suốt 11 năm trên “đất vàng”.