Từ những sân khấu thân quen đến các đại nhạc hội ngoài trời quy mô hàng chục nghìn khán giả, TP mang tên Bác đang từng bước định hình một không gian văn hóa đô thị sống động, nơi âm nhạc trở thành nhịp đập trung tâm của đời sống tinh thần.

Từ phòng trà đến đại nhạc hội của thời đại mới

Trong nhiều năm, TP.HCM vẫn được xem là "thủ phủ" âm nhạc của cả nước, nơi các phòng trà và sân khấu biểu diễn giữ vai trò nuôi dưỡng đời sống nghệ thuật bền chặt, dài lâu. Có thể nói không có TP nào trong cả nước có nhiều tụ điểm biểu diễn ca nhạc như TP.HCM.

Chính các quán cá phê nhạc, quán bar, tụ điểm ca nhạc định kỳ... đã duy trì sức sống của dòng nhạc trữ tình, acoustic, indie... và tạo nên một nền tảng vững chắc cho thị trường âm nhạc. Đây chính là "lớp nền" giúp TP.HCM không chỉ sôi động ở bề nổi mà còn bền bỉ ở chiều sâu.

Cũng từ những sân khấu nền tảng này, nhiều thế hệ nhạc sĩ, ca sĩ, nhạc công đã định hình được phong cách, tên tuổi để tiến đến những concert ở các nhà hát lớn hơn, sân khấu chuyên nghiệp hơn như: Nhà hát TP, Nhà hát Hòa Bình, Nhà hát Bến Thành...

Và nếu như trước đây không gian âm nhạc đô thị chủ yếu gói gọn trong nhà hát và phòng trà thì khoảng năm năm trở lại đây, TP.HCM đã chứng kiến sự "bung nở" mạnh mẽ của các sân khấu ngoài trời quy mô lớn.

Đáng chú ý nhất và cũng nổi bật nhất là chuỗi chương trình thuộc HOZO (Ho Chi Minh City International Music Festival) - liên hoan âm nhạc quốc tế do TP tổ chức thường niên từ năm 2019.

Riêng mùa 2023, sự kiện này thu hút khoảng 200.000 lượt khán giả trong vài ngày, biến khu vực trung tâm thành một không gian trình diễn mở đúng nghĩa. Trong khi đó HOZO 2024 đã mở rộng thành chuỗi hoạt động với các cuộc thi âm nhạc tìm kiếm tài năng trẻ, hội thảo các vấn đề trong ngành nhạc và concert kéo dài tới ba tháng (từ tháng 10 đến 12-2024). Chỉ một festival do TP tổ chức như HOZO đã tương đương hàng chục đêm nhạc lớn gộp lại.

Song song đó là sự xuất hiện của những concert mang tính hiện tượng văn hóa đại chúng. Sức nóng của Anh trai vượt ngàn chông gai, Chị đẹp vượt gió rẽ sóng, Anh trai say hi hay Sao nhập ngũ concert... cho thấy một thế hệ nghệ sĩ trẻ đang định hình lại thị trường biểu diễn bằng cách tiếp cận khán giả theo mô hình "idol - fandom" đầy hào hứng.

Những chương trình này cũng minh chứng cho xu hướng "giải trí đa nền tảng", nơi âm nhạc, truyền hình và cộng đồng hòa làm một. Ở đó khán giả không chỉ đơn thuần xem biểu diễn mà còn được trải nghiệm văn hóa tổng hợp với âm thanh - ánh sáng - sân khấu - công nghệ trình diễn, tạo nên một chuẩn mực mới cho ngành công nghiệp biểu diễn trong nước.

Ở chiều ngược lại, các nghệ sĩ tên tuổi vẫn duy trì sức hút dài lâu. Những đêm diễn của Mỹ Tâm hay Hà Anh Tuấn liên tục lấp đầy khán phòng, thậm chí mở rộng ra các không gian ngoài trời với quy mô hàng chục nghìn khán giả mà vẫn "cháy vé".

Không chỉ là "sân nhà của V-pop"

Sự sôi động và nhiệt tình đó đã giúp TP.HCM trong những năm gần đây trở thành điểm dừng chân của nhiều nghệ sĩ quốc tế, góp phần đưa đời sống âm nhạc đô thị hòa vào dòng chảy toàn cầu.

Tại HOZO, khán giả đã có cơ hội thưởng thức các tiết mục trình diễn những tên tuổi lớn, từng đoạt giải Grammy như Babyface cùng nhiều nghệ sĩ đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu... trong một không gian mở ngay trung tâm TP. Sự kiện quy tụ nghệ sĩ danh tiếng từ các quốc gia và vùng lãnh thổ được tổ chức quy mô nhiều ngày cho thấy khả năng kết nối quốc tế ngày càng rõ nét của TP.HCM.

Cũng nên nhớ rằng thị trường biểu diễn tại TP.HCM gần nửa thế kỷ qua đã ghi nhận sự xuất hiện của nhiều nghệ sĩ quốc tế với các đêm diễn riêng lẻ. Từ những giọng ca huyền thoại như: Patricia Kaas, Bryan Adams, Sting, Jack White, Demi Lovato... cho đến những ban nhạc nổi danh như Boney M, Michael Learns to Rock, Backstreet Boys, Westlife... đều có những concert và những kỷ niệm khó quên cùng fan Việt tại đây.

Đặc biệt, làn sóng K-pop đã nhiều lần "đổ bộ" TP.HCM với concert của Super Junior thu hút hơn 15.000 khán giả tại sân vận động Quân khu 7 vào tháng 3-2023 kéo theo nhiều fancon quy mô lớn sau đó. 

Trước đó, ngay từ năm 2012 đại nhạc hội Coca-Cola SoundFest đã từng đưa những tên tuổi như BigBang đến với khán giả Sài Gòn. Và tại GENfest - một lễ hội âm nhạc "trẻ" hơn - những năm gần đây luôn là sân khấu của những tên tuổi đình đám nhất Hàn Quốc với Lee Hyo-ri, HyunA, rapper Zico, Zion.T, Hwa Sa (MAMAMOO) hay PSY.

Ước mong về một "city of the world music"

Năm năm gần đây, các đơn vị tổ chức âm nhạc tại TP.HCM đã chuyển từ liveshow đơn lẻ sang hệ sinh thái sự kiện âm nhạc liên tục. Dù chưa có thống kê chính thức nhưng theo tổng hợp từ các đơn vị tổ chức và dữ liệu thị trường, mỗi năm TP.HCM hiện có hàng chục concert quy mô lớn và hàng trăm đêm nhạc lớn nhỏ, tăng gấp nhiều lần so với một thập niên trước.

Điều đáng nói không chỉ là số lượng mà là sự thay đổi về tư duy tổ chức không gian văn hóa.

Nhạc sĩ Huy Tuấn, tổng đạo diễn của Lễ hội âm nhạc quốc tế TP.HCM - HOZO, cho biết: "Trong năm năm đầu tiên TP đã gầy dựng thương hiệu và phần nào khẳng định được tên tuổi của HOZO trên bản đồ âm nhạc của khu vực. Và TP.HCM hôm nay đã là một siêu đô thị. Vậy nên mục tiêu trong năm năm tới, HOZO sẽ không chỉ là một địa chỉ văn hóa của TP mà sẽ trở thành trung tâm của mọi sự kiện âm nhạc của thế giới. "TP.HCM - City of the world music" là điều mà chúng tôi đang nỗ lực để hướng đến".

Từ những sân khấu quen thuộc trong không gian nhà hát, trung tâm văn hóa, nhà thi đấu, sân vận động, TP đã chủ động mở rộng đêm nhạc sang các không gian công cộng: phố đi bộ Nguyễn Huệ, đường sách Nguyễn Văn Bình, công viên bờ sông Thủ Thiêm hay các khu đô thị mới như Global City, Vạn Phúc City... Những nơi này đang dần trở thành "sân khấu không tường", nơi âm nhạc có thể "chạm" đến công chúng thật nhanh chóng, dễ dàng.

Đạo diễn âm nhạc Trần Tú cho rằng sự chuyển dịch này không đơn thuần là câu chuyện giải trí: "Thay đổi này phản ánh một chiến lược dài hơi trong việc xây dựng không gian văn hóa đậm chất TP.HCM - nơi nghệ thuật không bị bó hẹp trong bốn bức tường mà trở thành một phần của đời sống đô thị hiện đại. Ở đó âm nhạc không chỉ để thưởng thức mà còn để kết nối cộng đồng, kích thích kinh tế đêm và góp phần định hình bản sắc của một TP năng động, cởi mở và giàu sức sáng tạo".

Dẫu chưa mang một danh xưng chính thức như "city of the world music" nhưng những gì đang diễn ra cho thấy TP đã và đang đi rất nhanh trên con đường đó. Khi những không gian công cộng trở thành sân khấu, khi nghệ sĩ trong và ngoài nước cùng hội tụ, khi khán giả sẵn sàng lấp đầy những đêm diễn bằng tình yêu âm nhạc thì bản thân TP cũng đang được "soạn nhạc" mỗi ngày bằng chính năng lượng sống của mình.

Dùng công nghệ đưa du khách đến gần di sản

Ứng dụng công nghệ vàohoạt động của bảo tàng góp phần chăm lo đời sống tinh thần cho người dân, đồng thời lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa của thành phố đến đông đảo người dân, nhất là hướng đến kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.