Liên quan vụ án, Viện kiểm sát truy tố ông Phan Thành Muôn - chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn khoáng sản đầu tư Hưng Thịnh - ba tội: vi phạm quy định về khai thác tài nguyên, vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và đưa hối lộ. 

Ông Lê Văn Hưng (cựu công chức hải quan thuộc Chi cục Hải quan cảng Sài Gòn khu vực 1) và bà Phan Thị Xuân Thu (cựu phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Thuận cũ) bị cáo buộc nhận hối lộ. Hai người thân và một nhân viên cấp dưới của ông Đông cũng bị cáo buộc trốn thuế.

Che giấu doanh thu

Kết quả điều tra xác định Công ty khoáng sản Hưng Thịnh khai thác quặng titan vượt nhiều lần trữ lượng, công suất theo giấy phép. Đồng thời công ty này còn khai thác, xuất bán quặng titan nguyên khai không qua chế biến, gây thất thoát, lãng phí đặc biệt lớn nguồn tài nguyên khoáng sản và tiền thuế cho ngân sách nhà nước.

Theo cáo trạng, trong ba năm (2021-2024), ông Phan Thành Muôn cùng Phạm Văn Định (tổng giám đốc Công ty HTZT), Phạm Văn Dương (giám đốc mỏ Công ty HTZT), Trần Văn Thảo và Phan Thanh Nghị (là liên đoàn trưởng và phó Liên đoàn Địa chất Trung Trung Bộ) đã tổ chức khai thác quặng titan trái phép, trị giá hơn 1.500 tỉ đồng.

Trong quá trình tiêu thụ quặng titan, ông Muôn còn thỏa thuận bán cho một số khách hàng với đơn giá ghi trên hợp đồng, hóa đơn thấp hơn đơn giá bán thực tế. Tiền bán chênh lệch không được hạch toán báo cáo thuế của công ty nhằm mục đích che giấu doanh thu. Hành vi này của ông Muôn bị cáo buộc vi phạm các quy định về kế toán, gây thiệt hại thuế cho Nhà nước tổng cộng hơn 50 tỉ đồng.

Cũng theo cáo trạng, ông Hoàng Thượng Hạ (quốc tịch Trung Quốc) đã thỏa thuận mua quặng của ông Muôn và Công ty Sông Bình với giá ghi trong hợp đồng, hóa đơn thấp hơn giá mua bán thực tế. Sau đó ông Hạ cùng một số người khác tổ chức buôn lậu quặng với tổng giá trị hơn 3,8 triệu USD (tương đương hơn 95,9 tỉ đồng).

"Chaebol" đã "lách luật" ra sao?

Theo cáo trạng, Công ty CP Rạng Đông (sau đổi tên thành Tập đoàn Rạng Đông) là công ty tư nhân đa ngành, gồm 12 công ty thành viên, hoạt động chính trong các lĩnh vực đầu tư xây dựng, khoáng sản kim loại, thương mại, dịch vụ và vật liệu xây dựng. 

Ông Nguyễn Văn Đông (64 tuổi) là chủ tịch HĐQT của Rạng Đông, đồng thời là chủ tịch HĐQT của các công ty thành viên và giao cho cháu họ mình làm tổng giám đốc, phụ trách tài chính, điều tiết dòng tiền của tất cả các công ty.

Những năm trước ông từng xuất hiện trên báo chí với tên gọi "chaebol" (trong tiếng Hàn có nghĩa là nhà tài phiệt) của tỉnh Bình Thuận khi hoạt động trong nhiều lĩnh vực với hàng loạt dự án lớn. Tập đoàn của ông là một trong những doanh nghiệp đa ngành lớn nhất tỉnh. 

Ông Đông cũng được biết đến là chủ doanh nghiệp tư nhân đầu tiên được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vào năm 2005.

Em họ ông Đông là Nguyễn Thu Hương Thủy đảm nhiệm chức phó trưởng phòng tài chính đầu tư Công ty Rạng Đông, quản lý toàn bộ tiền thu được từ hoạt động kinh doanh của các công ty thành viên.

Theo cáo trạng, khoảng cuối năm 2023 tình hình tài chính của Công ty Rạng Đông khó khăn. Để có nguồn tiền mặt phục vụ chi tiêu, một kế hoạch "lách luật" đã được ông Đông phê duyệt sau báo cáo của Lê Hoàng Ngân. 

Ông Đông đồng ý giao cho Nguyễn Thị Phương Thu (trưởng bộ phận bán hàng trong nước của Công ty Sông Bình - nằm trong "hệ sinh thái" của tập đoàn) trực tiếp trao đổi với khách hàng mua quặng Ilmenite.

Thu được giao trọng trách thỏa thuận với đối tác việc làm hợp đồng mua bán quặng với giá thấp hơn thực tế, xuất hóa đơn cũng với giá thấp hơn thực tế. Số tiền chênh lệch Thu yêu cầu khách hàng thanh toán bằng tiền mặt và giao cho Thủy quản lý. 

Sau đó số tiền mặt chênh lệch từ các hợp đồng mua quặng được giao dịch theo "kịch bản" trên sẽ được cấp dưới đưa cho ông Đông sử dụng vào các hoạt động của doanh nghiệp.

Ông Đông hiện được cho tại ngoại, áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú.

Chiêu bán hàng "hai giá"

Cũng theo cáo trạng, khi bà Trần Thị Lê Vi Vân (kinh doanh tự do) liên hệ, thỏa thuận mua quặng thì Thu đã thống nhất phải thanh toán đầy đủ tiền sau khi ký hợp đồng. Trong đó số tiền ghi trên hợp đồng sẽ được chuyển vào tài khoản Công ty Sông Bình, còn tiền chênh lệch so với hợp đồng, hóa đơn giá trị gia tăng Vân trực tiếp mang đến trụ sở Công ty Sông Bình giao cho Thu.

Cáo trạng nêu từ tháng 12-2023 đến tháng 9-2024, bà Vân đã sử dụng pháp nhân Công ty Châu Thành và Công ty Tân Việt Trung ký năm hợp đồng mua 38.000 tấn quặng Ilmenite, tổng giá trị 115,5 tỉ đồng của Công ty Sông Bình. 

Với 5 hợp đồng mua bán này, bà Vân khai tổng số tiền chênh lệch ngoài hợp đồng là 31,6 tỉ đồng. Tuy nhiên Thu thỏa thuận giá bán thực tế và trực tiếp nhận từ bà Vân số tiền chỉ 16,5 tỉ đồng. Tất cả các lần giao nhận tiền đều không có ký nhận.

Cơ quan điều tra xác định số tiền chênh lệch giữa giá trị thực tế thanh toán và giá trị theo hợp đồng mua bán 38.000 tấn quặng Ilmenite trên là 16,5 tỉ đồng. Số tiền này không được bộ phận kế toán Công ty Sông Bình hạch toán vào sổ sách, không kê khai nộp thuế, gây thiệt hại về thuế cho Nhà nước.

Theo kết luận giám định thuế, hành vi gian lận này đã trực tiếp gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước gần 3,9 tỉ đồng tiền thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp.

Tại cơ quan điều tra, Đông, Ngân, Thu, Thủy và Vân khai nhận bàn bạc, thống nhất việc bán hàng "hai giá" như trên. Phần tiền chênh lệch được cấp dưới chuyển cho Đông sử dụng, không được hạch toán đầy đủ, gây thất thoát thuế của Nhà nước.

Khai thác cao lanh trái phép, giám đốc công ty khoáng sản ở Huế bị khởi tố

Ngày 12-2, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Huế cho biết đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam ông Trần Hải Sinh (66 tuổi, Giám đốc Công ty TNHH Khai thác và Chế biến khoáng sản Hucera) vì hành vi khai thác cao lanh trái phép ở mỏ La Dứt.