Tổ máy nghỉ vận hành vì... thiếu nước

Phóng to

Nhân viên thủy điện Ialy (Gia Lai) bên hồ nước trơ đáy - Ảnh: Cầm Văn Kình

Phóng to

Kỹ sư vận hành thủy điện Hàm Thuận (Bình Thuận) ngồi trước hệ thống điều khiển với công suất bằng 0 - Ảnh: Cầm Văn Kình

11g10 phút trưa 4-10, tại Nhà máy Thủy điện Hàm Thuận (Bình Thuận) có công suất thiết kế 300MW, không khí vắng lặng bao trùm, cả nhà điều hành chỉ có vài công nhân ứng trực. Đúng ra vào thời điểm này, nhà máy phải được huy động tối đa để đáp ứng giờ cao điểm, nhưng chỉ tay vào bảng điện tử hiện rõ sản lượng của nhà máy đang ở con số 0, kỹ sư Ngô Hạnh Đăng, quản đốc phân xưởng sản xuất, khẳng định: toàn bộ các tổ máy của nhà máy này đã phải nghỉ hai ngày nay vì thiếu nước.

Nước về hồ thủy điện đang tăngCần phải có quy trình vận hành liên hồ chứa mùa cạnThiếu điện giữa mùa mưa: Những nguyên nhân quá cũTây nguyên: mưa chỉ bằng 35-60% các năm trướcCúp điện hàng trăm khu vực ở TP.HCM

Theo kỹ sư Đăng, do mực nước xuống quá thấp, hụt tới 30m so với mức nước cùng kỳ năm trước, nên trong thứ bảy và chủ nhật, để mực nước hồ không tiếp tục xuống quá thấp, nhà máy thường phải tạm ngừng sản xuất. “Nếu để cả hai tổ máy chạy, mỗi giây xả mất 134m³ nước. Lưu lượng nước về hồ hiện chỉ ở mức 40m³/giây, nên không thể cứ phát điện dù điện trên hệ thống đang thiếu”.

Theo Tập đoàn Điện lực VN (EVN), miền Trung đang lũ nhưng chủ yếu là các thủy điện nhỏ, trong khi khu vực Tây nguyên, miền Nam nhiều nhà máy lớn thì hàng loạt đã hoặc sắp ở mực nước chết. “Năm nay mùa mưa vẫn về nhưng chủ yếu mưa ở hạ lưu, thượng lưu mưa chỉ vừa đủ thấm đất là hết” - ông Tạ Văn Luận, giám đốc Công ty Thủy điện Ialy (Gia Lai) nói.

Cũng theo ông Tạ Văn Luận, nếu như năm cao nhất thủy điện Ialy phát được đến 12 tỉ kWh, bình quân chung các năm cũng đạt khoảng 7 tỉ kWh thì đến nay Ialy mới chỉ phát được khoảng 3,4 tỉ kWh. Từ nay đến cuối năm, theo ông Luận, Ialy đang ở sát mực nước chết, vì vậy buộc phải tích nước cho mùa khô sang năm nên nhà máy chỉ hoạt động cầm chừng vài giờ trong ngày. “Nếu muốn tích đủ nước cho mùa khô thì nhà máy phải dừng hoạt động 100%. Đến cuối năm nhiều khả năng hồ vẫn cạn và mùa khô sang năm chắc hẳn sẽ rất khó khăn” - ông Luận nói.

Nhiều khả năng tiếp tục cắt điện luân phiên

Phóng to

Hồ thủy điện PleiKrong. Chiếc thuyền khảo sát lòng hồ mắc cạn - Ảnh: Cầm Văn Kình

Tại hồ thủy điện Đại Ninh (Bình Thuận), Trị An (Đồng Nai)… mực nước cũng đã cơ bản tới mực nước chết, hiện EVN chỉ huy động các nhà máy này vào giờ cao điểm, khi có nguy cơ sập hệ thống vì quá tải.

Trao đổi với phóng viên Tuổi Trẻ, một quan chức EVN khẳng định với nhiều nơi, tình hình khô hạn là khốc liệt nhất trong 50 năm qua. Do thủy điện đang chiếm khoảng 6.500MW (trong tổng công suất khả dụng toàn hệ thống chỉ khoảng 1.600MW), nên nếu tình hình không có biến chuyển mang tính đột phá thì khả năng phải phân bổ sản lượng, cắt điện luân phiên là có thể xảy ra.

“Cứ tính trung bình các nhà máy thủy điện phát được trên 1/3 công suất cũng chỉ đạt khoảng 3.000MW. Như thế hệ thống đã hụt tới 3.000-3.500MW. Mấy tổ máy nhiệt điện mới hòa lưới như Hải Phòng, Quảng Ninh dù có khắc phục xong sự cố cũng chỉ có công suất 300MW, không thể bù nổi. Có cố huy động nhiệt điện giá cao thì giờ cao điểm EVN nhiều khi vẫn thiếu tới 2.000-3.000MW. Không kiếm đâu ra điện bù cho đủ” - quan chức này nói.

Đứng trước khả năng lần đầu tiên trong lịch sử phải cắt điện luân phiên hai lần trong một năm, nhiều quan chức EVN cảnh báo điện sang năm có thể còn căng hơn năm 2010 và năm nay EVN sẽ lỗ to. Hết mùa khô EVN công bố lỗ khoảng 6.000 tỉ do phải huy động nhiều điện giá cao (điện chạy dầu có thể lên 5.000đ/kWh).

Mọi năm mùa mưa, EVN huy động nhiều thủy điện giá rẻ, lỗ sẽ có khả năng cắt và dần có lãi. Nhưng năm nay thủy điện thiếu nước, EVN có thể lỗ và khả năng huy động vốn phát triển nguồn điện năm 2011 lại khó khăn. “Đây là vòng tròn còn luẩn quẩn và bài toán bây giờ chỉ còn mong trời mưa, đặc biệt là ý thức tiết kiệm điện của cộng đồng” - quan chức EVN nói.