Ngày 21-3, Trường đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM) tổ chức tọa đàm "Các hướng nghiên cứu ứng dụng trong đào tạo cao học và nghiên cứu sinh lĩnh vực hệ thống thông tin và thương mại điện tử". 

Từ quản trị dữ liệu đến hệ sinh thái số

Ông Lê Nguyễn Hoàng Minh - Giám đốc công nghệ thông tin, Phát Đạt Holdings - cho rằng một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay của doanh nghiệp thường ở cách tổ chức và quản trị hệ thống thông tin. 

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP), quản trị quan hệ khách hàng (CRM), các hệ thống bán hàng và marketing nhưng dữ liệu phân mảnh, thiếu liên kết để làm cơ sở ra quyết định.

"Cùng một chỉ số kinh doanh nhưng mỗi bộ phận lại có một con số khác nhau. Khi đó vấn đề không còn là công nghệ, mà là cách doanh nghiệp quản trị dữ liệu và thiết kế hệ thống", ông Minh nói.

Từ thực tế này, các hướng nghiên cứu trong hệ thống thông tin đang tập trung mạnh vào quản trị dữ liệu, quản trị dữ liệu chủ, kiểm soát chất lượng dữ liệu và thiết kế kiến trúc tích hợp giữa các hệ thống. 

Ở cấp độ vận hành, nhu cầu về các hệ thống quản lý thông tin thế hệ mới cũng ngày càng rõ nét. Nếu trước đây báo cáo thường mang tính tổng hợp, trễ vài ngày và chủ yếu phục vụ "hậu kiểm", thì nay doanh nghiệp cần các hệ thống theo dõi thời gian thực, có khả năng cảnh báo sớm và thậm chí gợi ý hành động. 

PGS.TS Lê Hoành Sử - Trưởng khoa hệ thống thông tin của trường - cho rằng xu hướng nghiên cứu hiện nay cũng phản ánh rõ nhu cầu này. Ứng dụng AI trong quản trị vận hành, tích hợp dữ liệu vào hệ thống ERP hay phát triển các nền tảng số phục vụ sản xuất, nông nghiệp và thương mại đang ngày càng phổ biến.

Chẳng hạn AI được ứng dụng để tự động hóa kiểm soát tác phong lao động, giám sát logistics hay tối ưu vận hành nhà máy. Trong khi các nền tảng số giúp số hóa toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất đến phân phối.

Trong lĩnh vực thương mại điện tử, xu hướng nổi bật là sự chuyển dịch sang các mô hình B2B (giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp) và hệ sinh thái số.

Khác với B2C (doanh nghiệp với người tiêu dùng), B2B đòi hỏi xử lý các bài toán phức tạp, như: định giá linh hoạt theo từng nhóm khách hàng, quản lý công nợ, hạn mức tín dụng, phân quyền đại lý và tích hợp chuỗi cung ứng.

Mở rộng nghiên cứu hành vi số, thiết kế hệ thống tạo chuyển đổi

Hướng tiếp cận khác, TS Nguyễn Hoàng Thuận (Đại học RMIT Việt Nam) nói các nghiên cứu đang mở rộng sang việc giải thích cách các hệ thống số vận hành và tác động đến hành vi.

Thay vì chỉ tập trung vào công nghệ, các nghiên cứu hiện nay đi sâu vào cách các bộ phận trong doanh nghiệp phối hợp với nhau, cách thiết kế quy trình và cách đảm bảo sự thống nhất giữa mục tiêu kinh doanh và triển khai công nghệ. 

Ngoài ra, hành vi khách hàng trong môi trường đa kênh cũng đang trở thành chủ đề nghiên cứu trọng tâm. 

Người tiêu dùng liên tục chuyển đổi, các khái niệm như xem hàng tại cửa hàng nhưng mua online hay tìm hiểu online nhưng mua tại cửa hàng cho thấy khách hàng chủ động tận dụng nhiều kênh khác nhau để tối ưu trải nghiệm.

GS Yves Wautelet (Đại học KU Leuven, Bỉ) đưa ra góc nhìn sâu hơn khi cho rằng nghiên cứu hệ thống thông tin cần chuyển từ lấy công nghệ sang lấy hệ thống làm trung tâm. 

Ông nói nhiều dự án hiện nay tập trung vào việc mô hình hóa hệ thống, xác định rõ các bên liên quan, mục tiêu và luồng giá trị trước khi triển khai công nghệ. Đồng thời, AI được sử dụng như công cụ hỗ trợ trong quá trình thiết kế, mô phỏng và ra quyết định thay vì thay thế hoàn toàn con người.

Các hướng nghiên cứu này còn mở rộng sang vấn đề lớn hơn như phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn. Trong đó, hệ thống số được thiết kế để hỗ trợ vận hành và góp phần thay đổi hành vi của các bên trong chuỗi giá trị, tạo ra tác động dài hạn về kinh tế, xã hội và môi trường.

Học sinh Hải Phòng 'hỏi khó' chọn ngành: Học ứng dụng hay nghiên cứu, có bị AI cướp nghề?

Hàng ngàn học sinh tây Hải Phòng đặt câu hỏi 'nóng' về chọn ngành, AI, xét tuyển, xu hướng liên ngành tại chương trình Tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2026.