Theo Hãng tin Kyodo News, Chính phủ Nhật Bản ngày 21-4 chính thức nới lỏng các hạn chế xuất khẩu thiết bị quốc phòng, cho phép bán vũ khí ra nước ngoài nhằm tăng cường hợp tác an ninh với các đối tác.

Thay đổi này đã được Nội các và Hội đồng An ninh quốc gia thông qua, đánh dấu bước chuyển đáng kể trong chính sách quốc phòng của Nhật Bản - quốc gia lâu nay theo đuổi đường lối hòa bình theo Hiến pháp từ bỏ chiến tranh hậu Thế chiến II.

Quyết định được đưa ra khi chính quyền Thủ tướng Takaichi Sanae nỗ lực củng cố ngành công nghiệp quốc phòng trong nước, trong bối cảnh Nhật Bản nhận định môi trường an ninh đang rất khắc nghiệt.

Trên mạng xã hội, bà Takaichi nhấn mạnh: "Không một quốc gia nào có thể tự mình bảo vệ hòa bình và an ninh. Do đó việc có các đối tác hỗ trợ lẫn nhau trong mọi lĩnh vực, bao gồm cả thiết bị quốc phòng, là điều cần thiết".

Việc sửa đổi "Ba nguyên tắc về chuyển giao thiết bị và công nghệ quốc phòng" đã bãi bỏ quy định chỉ cho phép xuất khẩu trong lĩnh vực phi chiến đấu như cứu nạn, vận tải, cảnh báo, giám sát và rà phá bom mìn.

Quy định mới mở ra các ngoại lệ trong những trường hợp đặc biệt, tùy theo nhu cầu an ninh của Nhật Bản và hoạt động quân sự của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Phát biểu tại họp báo, Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara khẳng định Nhật Bản vẫn duy trì các nguyên tắc của một quốc gia yêu chuộng hòa bình được xây dựng hơn 80 năm qua.

Theo quy định mới, thiết bị quốc phòng được chia thành hai nhóm là vũ khí và phi vũ khí, dựa trên khả năng gây sát thương.

Các thiết bị phi vũ khí như hệ thống radar sẽ không còn bị hạn chế xuất khẩu.

Trong khi đó, việc xuất khẩu vũ khí - gồm tàu khu trục, tên lửa - chỉ áp dụng với các quốc gia đã ký thỏa thuận bảo mật công nghệ với Nhật Bản. Hiện nước này đã ký thỏa thuận với 17 quốc gia, bao gồm Mỹ và Anh.

Quy định cũng nêu rõ Quốc hội sẽ được thông báo sau khi Chính phủ phê duyệt xuất khẩu vũ khí, thay vì có quyền quyết định trước.

Điều này có thể vấp phải chỉ trích từ phe đối lập, lo ngại Nhật Bản có thể bị cuốn sâu vào xung đột hoặc thúc đẩy chạy đua vũ trang.

Hội đồng An ninh quốc gia sẽ chịu trách nhiệm thẩm định và quyết định các thương vụ xuất khẩu. Riêng dự án phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới với Anh và Ý là trường hợp ngoại lệ cần Nội các phê duyệt.

Bên cạnh đó, Nhật Bản sẽ tăng cường giám sát việc sử dụng khí tài sau xuất khẩu bằng cách cử quan chức đến kiểm tra định kỳ tại nước tiếp nhận.

Bà Takaichi gọi Triều Tiên là 'quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân', tuyên bố tìm cách bảo vệ Nhật Bản

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae tuyên bố bà sẽ nỗ lực "phát triển một hệ thống để bảo vệ người dân, lãnh thổ, vùng biển và không phận của chúng tôi bất cứ lúc nào".