Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung nhiều lần lên tiếng về việc xâm phạm quyền tác giả - Ảnh: FBNV
Sau thông tin Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an ra quyết định khởi tố năm vụ án hình sự về tội "xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”, cụm từ “đánh gậy bản quyền YouTube” lại được nhắc đến nhiều trên mạng xã hội.
Bị claim trên chính ca khúc mình sáng tác
Thời gian qua nhiều nghệ sĩ bức xúc khi nhiều lúc họ lại trở thành người vi phạm bản quyền trên chính sản phẩm của mình. Nhạc sĩ Giáng Son từng bức xúc chuyện mình bị "đánh bản quyền" với ca khúc Giấc mơ trưa mà chị là tác giả.
Chị cho biết sau khi đưa video ca khúc Giấc mơ trưa Khánh Linh cover lên kênh Giáng Sol Official được vài ngày thì "có thông báo khiếu nại của BH Media thay mặt Hồ Gươm Audio Video là chủ sở hữu bản quyền”.
“Album này tôi tự bỏ tiền làm riêng tất cả bản phối, ghi âm, mời ca sĩ, không đụng hàng ở đâu hết, không chạm bản quyền với ai. Tức là mọi bản quyền về tác giả, phối khí, thu âm là thuộc về tôi" - nhạc sĩ từng chia sẻ với Tuổi Trẻ Online.
Chị càng bức xúc vì chị không hề ký bản quyền với Hồ Gươm Audio Video và BH Media. Giáng Son cho biết sau đó BH Media có liên hệ, giải thích là máy quét tự động của YouTube nhưng nhạc sĩ không chấp nhận lời giải thích.
Thông báo của YouTube về ca khúc Giấc mơ trưa của nhạc sĩ Giáng Son liên quan đến bản quyền - Ảnh: FBNV
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung bày tỏ: “Tôi đã quá quen với việc bị ăn cắp chất xám và lợi nhuận của mình, từ lần đầu tiên vào năm 2008 (trong lĩnh vực nhạc chuông chờ). Thời gian đó đúng là một cú sốc mất mát mà tôi phải chịu trên con đường sự nghiệp. Từ lúc đó tôi đã nghĩ rằng không phải ai làm nghệ thuật cũng vô tư như mình, mà đó chính là kinh doanh”.
“Trải qua bao nhiêu năm tôi tự sản xuất những bài hát mình làm chỉ cố gắng cho đỡ thất thoát, tuy nhiên rất nhiều lần vẫn đột nhiên bị những đơn vị lạ hoắc (hoặc rất quen) ở trong nước hoặc ngoài nước claim (khiếu nại Content ID - PV) bài hát của chính mình và hưởng phần tiền YouTube hoặc các nền tảng nhạc trả về dù cho mình không hề ủy quyền cho những đơn vị đó. Tự dưng mình phải đi xin những đơn vị đó "hỗ trợ nhả claim cho bài của mình?".
Điều đó cũng xảy ra với những bài hát về gia đình, thiếu nhi và quê hương đất nước của tôi. Số tiền mất tôi đã rất tiếc, tuy nhiên tôi cảm thấy thật khó xử khi các đơn vị, trường học, các chương trình phi lợi nhuận, các chương trình phục vụ quần chúng… tôi đã cho phép sử dụng miễn phí cũng bị đánh gậy và gây khó dễ trong việc đăng tải - phát.
Cơ quan chức năng vào cuộc vụ việc bản quyền đối với tôi là một tín hiệu đáng mừng. Điều này khiến tôi có niềm tin rằng mình sắp thật sự được bảo vệ, rằng những kẻ cắp chất xám sẽ bị trừng trị nghiêm khắc, rằng bản quyền âm nhạc sẽ được tôn trọng”, ông Chung chia sẻ.
"Đánh gậy bản quyền" gây chú ý trở lại
Với nhiều người, cụm từ này có thể còn khá mới mẻ hay mơ hồ nhưng với các nhà sáng tạo nội dung, YouTube đây lại là nỗi ám ảnh mỗi khi dính đến.
Theo YouTube, Content ID là công cụ kiểm soát bản quyền tự động của YouTube. Đây là hệ thống nhận diện âm thanh và hình ảnh tự động.
Các đơn vị sở hữu bản quyền/người dùng YouTube tải "file gốc" lên hệ thống. Sau đó có video mới được đăng lên YouTube, nền tảng này sẽ quét và so sánh dữ liệu để xác định nội dung có trùng khớp với nội dung đã được bảo vệ bản quyền hay không.
Nếu Content ID tìm thấy video trùng khớp, hệ thống có thể gắn thông báo bản quyền; chặn để khán giả không xem được video đó; chuyển doanh thu quảng cáo về cho người, đơn vị sở hữu bản quyền.
YouTube cũng lưu ý rằng tất cả những biện pháp trên còn tùy thuộc vào khu vực địa lý cụ thể. Ví dụ một video có thể được kiếm tiền ở quốc gia/khu vực này nhưng bị chặn hoặc theo dõi ở quốc gia/khu vực khác.
Như vậy cụm từ "đánh gậy" là cách nhiều người hay dùng để nói đến việc video bị cảnh báo hoặc bị xử lý bản quyền trên YouTube.
YouTube phân biệt rõ giữa "copyright strike" (gậy bản quyền) và "Content ID claim" (khiếu nại Content ID). Khi bị "gậy bản quyền" có thể khiến kênh bị hạn chế hoặc xóa nếu vi phạm nhiều lần. Còn khiếu nại Content ID chủ yếu liên quan đến việc nhận diện và phân chia quyền sở hữu nội dung.
Bản quyền là khái niệm quyền lực, đặc biệt ở các quốc gia phát triển. Ở Việt Nam cũng không khác - pháp luật bảo hộ tối đa cho người sáng tạo.
Một bản nhạc, một bức ảnh, một đoạn video ngắn đều là tài sản được luật pháp bảo vệ. Và quyền lực đó là một công cụ. Trong tay người tốt - nó bảo vệ nghệ sĩ. Trong tay kẻ xấu - nó là vũ khí.
Nhiều người dùng chiêu trò biến bản quyền từ lá chắn thành dao.
Chiêu đầu tiên là đi vơ quyền từ những người không hiểu mình đang bán gì. Họ tìm đến những nhạc sĩ già, lão thành, sức khỏe yếu, không rành Internet, không rành hợp đồng.
Ngồi xuống, rót chén trà, rồi đặt một tờ giấy: "Bác ký đây, con giúp bác quản lý quyền cho”. Giá trả vài triệu, vài chục triệu. Trong khi tác phẩm đó có thể sinh ra hàng tỉ đồng mỗi năm trên nền tảng số.
Các cụ ký vì tin, vì không biết, vì con cái không ở gần, và quan trọng nhất là các cụ tưởng đó là tiền sử dụng chứ không phải bán đứt.
Chiêu thứ hai dùng MCN làm vũ khí. MCN - tức là đơn vị được YouTube, TikTok ủy quyền quản lý nội dung hàng loạt.
Họ dùng MCN để đánh gậy (Content ID claim) lên hàng trăm, hàng ngàn video, không cần tòa án, không cần phán quyết. Một cú click - toàn bộ doanh thu của người khác chảy vào tài khoản họ.
Sau khi đánh gậy, họ liên hệ: "Muốn gỡ claim thì thỏa thuận”. Không đồng ý họ claim tiếp đến khi kênh bị xóa, toàn bộ công sức của creator biến mất. Đây không phải bảo vệ bản quyền mà là cưỡng đoạt có hệ thống.
Tại sao họ làm được mà không sợ ai? Vì họ có ba thứ mà người chính đáng không có: MCN như một công cụ độc quyền, hợp đồng ký sẵn từ các nhạc sĩ không hiểu mình đang ký gì và sự chậm chạp tất yếu của hệ thống pháp lý - kiện ra tòa mất năm trời, trong khi mỗi ngày kênh vẫn tiếp tục mất doanh thu.
Luật sư Phan Vũ Tuấn - Trưởng Văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận