Đặc biệt, A32 cũng là nơi hội tụ những chuyên gia hàng đầu về kỹ thuật hàng không quân sự. Nhiều người trong số này mang quân hàm đại tá, thượng tá nhưng hằng ngày đứng ở xưởng bê bết dầu mỡ trong vai trò người thợ cả.

Thợ sửa tiêm kích - những người như "tài sản quốc gia"

Nhiều anh em thợ ở phân xưởng 1 Nhà máy A32 bật cười khi kể về thượng tá Nguyễn Văn Dũng, tổ trưởng tổ kết cấu máy bay. Nếu tình cờ xuống thăm các dây chuyền nhà máy, khó ai có thể nhận ra ông Dũng đang là sĩ quan hàm thượng tá, gắn bó với công việc sửa chữa, bảo dưỡng máy bay suốt 33 năm.

Buổi sáng ở phân xưởng, hai tiêm kích hiện đại được đặt trên giá đỡ để chờ các bộ phận tháo rời từng chi tiết. Người đàn ông lớn tuổi, đầu tóc kiểu bộ đội, mặc áo công nhân Nhà máy A32, mướt mồ hôi tháo rời một đinh tán trên bụng chiếc tiêm kích Su-30MK2.

Ngả lòng bàn tay to bè vào nơi đặt mớ vít tán vừa tháo rời, ông Dũng nói máy bay có hoạt động an toàn, tác chiến hiệu quả hay không là nhờ một phần từ những đinh ốc tán này. Không giống như loại tán vít thường bên ngoài, ốc tán dành cho máy bay được làm với hình thù đặc biệt, chất liệu nhôm siêu nhẹ và đảm bảo độ cứng, độ đàn hồi theo tiêu chuẩn.

"Ai nhìn vào cánh máy bay cũng thấy ốc tán xuất hiện chi chít trên bề mặt giống như hạt sen nằm thành hàng đều tắp trên gương sen. Những con vít này là chi tiết rất nhỏ trong hàng chục ngàn cấu kiện máy bay nhưng lại có vai trò định vị phần khung xương để lắp đặt các thiết bị hàng không, khí tài, thiết bị liên lạc hiện đại bên trong.

Chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến tai hoạ khôn lường vì vậy khi máy bay vào phân xưởng, việc tháo rời từng đinh tán này ra cũng phải được làm vô cùng tỉ mỉ, không thể thao tác "thô bạo" để làm cho xong việc", ông Dũng nói.

Ông Dũng cho biết để đứng chân được trong các dây chuyền, mỗi người thợ kỹ thuật không chỉ hoàn thiện chuyên môn kỹ thuật hàng không vô cùng nghiêm ngặt ở các trường chuyên ngành mà còn có hàng ngàn giờ tích lũy kinh nghiệm.

"Cứ nhìn vào một món đồ chơi thông thường để thấy mức độ phức tạp của máy bay ra sao. Đôi khi chúng ta tháo ra thay pin cho một món đồ chơi đã thấy khó thì máy bay còn gian nan hàng triệu lần.

Công nhân, sĩ quan không chỉ học mà phải trải qua quá trình làm việc dày dạn, phải học từ những việc nhỏ nhất từ chùi rửa bề mặt rồi mới tới các công việc khác khó hơn", ông Dũng nói.

Ông cho biết thêm trong điều kiện thời tiết, yêu cầu huấn luyện cường độ cao và khắc nghiệt trên không của Việt Nam, mức độ oxy hóa, thiết bị nhiễm hơi muối khiến cấu kiện máy bay dần xuống cấp. Máy bay luôn được kiểm tra an toàn thường xuyên, khi có vấn đề nào đều trải qua các bước xử lý gồm kiểm tra tại chỗ, nếu nặng thì phải đưa vào Nhà máy A32.

Để linh hoạt trong sửa chữa, đáp ứng yêu cầu thực thi nhiệm vụ, nhà máy thường xuyên tổ chức các đội thợ cơ động đến các trung đoàn tiêm kích để sửa chữa cục bộ, sửa chữa nhỏ.

"Máy bay khi đến nhà máy thì việc đầu tiên là đánh giá tổng thể cấu kiện bên trong. Việc này phải làm bằng máy móc hiện đại và cũng có những việc phải làm bằng thủ công, thợ phải đi gõ từng vị trí, áp sát tai, rọi pin từng vị trí để coi các mối nối, khung xương còn đủ an toàn hay không.

Trong phân xưởng chúng tôi có những người chuyên làm công việc này, tưởng như đơn giản nhưng phải dạn dày kinh nghiệm mới làm được", ông Dũng nói.

Giỏi như… thợ A32

Để bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình huống và những chuyến tuần tra, huấn luyện an toàn của toàn Quân chủng Phòng không - Không quân có đóng góp âm thầm nhưng vô cùng lớn của đội thợ ở Nhà máy A32. Không chỉ sĩ quan bậc cao chuyên về nghiên cứu, có những người thợ ở đây đang là "tài sản quốc gia".

Hiện nay A32 là cơ sở tiếp nhận sửa chữa, tăng niên hạn, bảo dưỡng máy bay tiêm kích duy nhất của Việt Nam. Để vào làm việc, cán bộ, công nhân viên được tuyển dụng yêu cầu cao từ các trường kỹ thuật quân sự hàng không, kỹ thuật dân dụng cả trong quân đội lẫn bên ngoài.

Nhiều năm qua A32 cũng tìm cách chiêu mộ người tài từ các trường ĐH trên cả nước. Khi làm việc, nếu người có nhu cầu và đáp ứng đủ điều kiện thì sẽ được học chuyển loại và biên chế vào quân nhân viên chức quốc phòng.

Ngoài đào tạo ở trường, một trong những cách đào tạo hiệu quả và được công nhân kỹ thuật, đội ngũ kỹ sư trẻ thích nhất là học từ những người dày dạn kinh nghiệm. Những người tay nghề bậc cao, dày dạn kinh nghiệm từ tổ phó, tổ trưởng, quản đốc trở lên trở thành những "giảng viên" ngay tại hiện trường để hướng dẫn người trẻ.

"Chúng tôi lớn tuổi thì có kinh nghiệm, chỉ cần nhìn qua cũng có thể chẩn đoán được tình trạng của một thiết bị trên máy bay. Nhưng kinh nghiệm của mình mà không có người kế cận thì sẽ không có tính tiếp nối, kế thừa nên chúng tôi luôn tận tâm truyền đạt.

Rất bất ngờ là ngay cả các phân xưởng nặng về phần cơ khí như phân xưởng 1 vẫn có những người trẻ vô cùng đam mê công việc. Các bạn này học hỏi rất nhanh, luôn theo thầy, theo người có kinh nghiệm và không ngại hỏi để thích ứng công việc rất nhanh.

Chính những người này xử lý được một số phần việc mà chúng tôi mất hằng năm mới tiếp nhận được", ông Dũng nói.

Đại úy Võ Tá Hoàng, Phó quản đốc phân xưởng 1, cho biết chỉ riêng phân xưởng 1 đã có tới 48 người. Con số này lại tiếp tục chia ra tám tổ sản xuất để đảm nhận các công việc như tổng tháo dỡ, tẩy rửa, tháo dỡ cấu kiện chi tiết chuyên ngành…

Và ngay cả những công việc tưởng rất đơn giản như tẩy rửa cũng đòi hỏi chuyên môn rất cao.

-------------------------

Để sửa chữa, tăng niên hạn máy bay tiêm kích, một trong những yêu cầu "khó nhằn" nhất là trang thiết bị, phụ tùng thay thế.

Kỳ tới: Hành trình tự chủ bắt đầu từ ốc vít

Nhà máy sửa tiêm kích hiện đại Việt Nam - Kỳ 3: Hai lần lập chiến công lớn ở Nhà máy A32

Lịch sử tiếp nhận, sửa chữa các dòng máy bay tiêm kích tại Nhà máy A32 có hai sự kiện lớn được xem là mốc son đầy tự hào.