Vào nơi "trẻ hóa" tiêm kích

Sau hàng chục năm bay trên bầu trời, nhiều máy bay thế hệ cũ hết thời gian bay và buộc phải thay mới hoặc tăng niên hạn. Trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn, những dòng máy bay này vẫn tiếp tục được đưa vào Nhà máy A32 tại Đà Nẵng để đi qua các phân xưởng "đại phẫu, làm trẻ hóa lại".

Thượng tá Trịnh Văn Minh, Phó trưởng Phòng kỹ thuật Nhà máy A32, đưa chúng tôi vào trực tiếp các dây chuyền tiếp nhận, sửa chữa, bảo dưỡng máy bay chiến đấu trong đơn vị. 

Chúng tôi từng được theo chân những chuyến bay huấn luyện phi công trên bầu trời TP Đà Nẵng và luôn ấn tượng với các nhà chứa máy bay tiêm kích đặt trên khuôn viên rộng lớn kế bên sư đoàn không quân 372.

Thượng tá Minh cho biết muốn tìm hiểu hết toàn bộ quy trình, các cơ sở của Nhà máy A32 có thể phải mất nhiều ngày, thậm chí cả tuần nhưng gần như phần quan trọng của nhà máy nằm ở 10 dây chuyền chính, trong đó dây chuyền phân xưởng 1 được xem như "trái tim của trái tim".

9h sáng, chiếc xe kéo quân sự chuyên dụng được công nhân kỹ thuật móc dây cáp rồi từ từ di chuyển ra khỏi nhà chứa. Trên khoảnh sân rộng, máy bay tiêm kích Su-30MK2 số hiệu 8581 hiện dần rõ hình hài.

Ngoài đời thật, chiếc máy bay tiêm kích hiện đại của không quân Việt Nam oai vệ trong tư thế thủ phục của một "hổ mang chúa". Giám đốc Nhà máy A32, Đại tá Phạm Bá Nguyên đưa chúng tôi lại sát nơi các sĩ quan, công nhân kỹ thuật đang làm việc và cho biết tiêm kích Su-30MK2 số hiệu 8581 đang trong những ngày trải qua gói tăng niên hạn sử dụng lần 1.

Nằm phía đông Nhà máy A32, gian nhà xưởng rộng có hai chiếc máy bay tiêm kích đang đặt theo hàng dài. Từ trên nhìn xuống, hai máy bay chiến đấu này đã gần như được tháo rời toàn bộ các chi tiết, chỉ còn lại thân vỏ được định vị trên hệ thống giá đỡ chuyên dụng khổng lồ. Kế bên vỏ máy bay, từng chiếc càng đáp, phần "mỏ vẹt" trước mũi máy bay cho tới đuôi cánh đã được tháo từng khối đặt ngay ngắn trên giá kệ.

Dây chuyền qua hàng ngàn công đoạn

Lãnh đạo Nhà máy A32 cho biết trong toàn Quân chủng Phòng không - Không quân, A32 được xây dựng và giao nhiệm vụ là nhà máy duy nhất để tiếp nhận, sửa chữa các dòng máy bay tiêm kích đang được biên chế tại các trung đoàn. 

Máy bay được đưa vào A32 đều thuộc hai diện: Thời gian bay đã hết và buộc phải đưa vào các dây chuyền để tăng niên hạn; thứ hai là máy bay trục trặc kỹ thuật, không đảm bảo yêu cầu thực hiện nhiệm vụ và được lệnh bay vào Đà Nẵng sửa chữa.

Nếu trong ngành y, bác sĩ là những người trực tiếp can thiệp để bảo vệ sức khỏe cho bệnh nhân thì "bệnh nhân" của bộ đội kỹ thuật Phòng không - Không quân chính là các máy bay tiêm kích. 

Để máy bay hoàn thiện, ra khỏi nhà chứa ở A32, lao lên trời xanh phải trải qua các dây chuyền và hàng ngàn khâu kiểm tra. Thời gian tiếp nhận đến bàn giao tiêm kích mất nhiều tháng, thậm chí hàng năm tùy gói sửa chữa, dự án thực hiện.

Trong phân xưởng 1, Thượng tá Nguyễn Văn Dũng - tổ trưởng sản xuất - cùng các sĩ quan, cán bộ kỹ thuật mà đa phần là những người trẻ từ sáng đến tối lấm lem dầu mỡ để tháo rời một máy bay tiêm kích được đưa vào Nhà máy A32. 

Theo ông Dũng, 10 phân xưởng trong nhà máy là một nhà máy lớn, mỗi nơi lại chịu một trách nhiệm, hạng mục khác nhau. Trong mỗi phân xưởng lại tiếp tục có những bộ phận nhỏ được tổ chức vô cùng bài bản, gắn kết thực tiếp để tạo thành một hệ thống kỹ thuật hàng không tinh vi, hoàn chỉnh.

Trong 10 phân xưởng tại A32 thì phân xưởng 1 là nơi thực hiện phần việc quan trọng nhất: tháo dỡ, sửa chữa phần kết cấu, hệ thống đường ống, đường dây. Ông Dũng ví von rằng máy bay cũng như một ngôi nhà, phần kết cấu là hệ thống khung xương, cánh... 

Các máy bay sau thời gian bay trên bầu trời do điều kiện huấn luyện khắc nghiệt và thời tiết nên tới thời gian cần được đánh giá lại khả năng duy trì hoạt động. Khi vào nhà máy, đây luôn là phần việc được tập trung đặc biệt để máy bay tiếp tục đi qua các công đoạn khác. Tùy dòng máy bay mà các thiết bị từ dây chuyền 1 sẽ được đưa về các dây chuyền theo chức năng.

Ở phân xưởng 2, bộ đội sẽ tiếp nhận và sửa chữa phụ tùng, thiết bị chuyên ngành máy bay động cơ. Phân xưởng 3 đảm nhận sửa chữa thiết bị lẻ chuyên ngành thiết bị hàng không, các khối máy, hệ thống truyền cản, máy tính, con quay.

Trong khi đó, phân xưởng 4 sẽ tiếp nhận sửa chữa thiết bị lẻ chuyên ngành vô tuyến điện tử, ra đa vô tuyến. Phân xưởng 5 chịu trách nhiệm về thiết bị lẻ vũ khí hàng không. Phân xưởng 6 lo phần việc lắp ráp, hiệu chỉnh, kiểm thử máy bay Su27, Su30. Phân xưởng 7 là khu vực dành riêng cho việc lắp ráp, hiệu chỉnh kiểm thử dòng máy bay thế hệ cũ Su22.

Ở phân xưởng 8, nhân viên kỹ thuật sẽ lo phần việc sửa chữa tổ hợp điều khiển vũ khí, hệ thống tác chiến điện tử trên các tiêm kích. Trong khi đó, phân xưởng 9 sẽ xử lý hệ thống các xe, máy đặc chủng.

Một phân xưởng tới nay là niềm tự hào về tinh thần, nỗ lực làm chủ công nghệ, vật tư của Nhà máy A32 là phân xưởng 10 - nơi sản xuất vật tư hàng không, chịu trách nhiệm gia công cơ khí chính xác.

Nhiều ngày có mặt ở các dây chuyền, phân xưởng tại Nhà máy A32, chúng tôi không khỏi choáng ngợp trước sự công phu, tỉ mỉ của những người thợ sửa chữa cũng như độ phức tạp, tinh vi của một cỗ máy bay chiến đấu. 

Để tiêm kích lao vút trên trời cao là cả một hệ thống điện tử vô cùng phức tạp được bố trí bên trong. Trong máy bay chiến đấu, các thiết bị lại được chia ra những chuyên ngành khác nhau với mức độ chuyên môn phức tạp thuộc vào loại hàng đầu trong các loại vũ khí quân sự.

-----------------------------

Lịch sử tiếp nhận, sửa chữa máy bay tiêm kích tại Nhà máy A32 có hai sự kiện lớn được xem là mốc son đầy tự hào.

Kỳ tới: Hai lần lập chiến công lớn ở Nhà máy A32

Chuyện chưa kể nhà máy sửa tiêm kích hiện đại Việt Nam: Kỳ 1: Ba lô bộ đội tới nhà máy sửa tiêm kích

Vài năm qua, câu chuyện về một nhà máy sửa chữa máy bay tiêm kích của Việt Nam tiếp nhận và sửa chữa, tăng niên hạn thành công các dòng chiến đấu cơ hiện đại gây chú ý.