Phóng to

Theo quy định mới, người bán hàng rong phải có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc thực phẩm. Trong ảnh: một gánh hàng rong trên đường Phạm Ngũ Lão, Q.1, TP.HCM - Ảnh: Tự Trung

Theo quy định tại thông tư 30, ngoài việc khám sức khỏe, người bán hàng rong, thức ăn đường phố phải có đủ hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu; được tập huấn và có giấy xác nhận đã được tập huấn kiến thức vệ sinh an toàn thực phẩm; có đủ nước sạch đủ tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia, đủ trang thiết bị, dụng cụ chế biến, bảo quản, bày bán riêng biệt thực phẩm sống. Quy định này cũng áp dụng cho các cơ sở dịch vụ ăn uống như: căngtin, bếp ăn tập thể, nhà hàng ăn uống của khách sạn, quầy hàng, cửa hàng kinh doanh thức ăn chín có địa điểm cố định.

"Tôi thấy quy định người bán hàng rong phải chứng minh nguồn gốc thực phẩm rất khó thực hiện. Bà bán mực nướng gần nhà tôi chỉ có một cái âu sắt, vài con mực và một ít than hoa, nếu không cho bán thì bà ấy nghỉ vài hôm rồi lại bán, rất khó yêu cầu bà ấy đi khám sức khỏe, đi tập huấn, có hóa đơn mua mực..."

Thật khó tính toán số lượng người và cửa hàng, quầy hàng bán hàng rong, thức ăn đường phố, bán hàng ăn ở bến tàu, bến xe... Theo một thống kê chưa đầy đủ, riêng TP Hà Nội có 26.000-30.000 cơ sở dịch vụ ăn uống và kinh doanh thức ăn đường phố. Trên phạm vi toàn quốc, số lượng người tham gia làm việc trong lĩnh vực này và số lượng cơ sở phải lên đến con số hàng triệu.

Bình luận về quy định này, bà Nguyễn Thị Minh, người có thâm niên bán xôi thịt 10 năm nay ở phố Phan Kế Bính (Hà Nội), đặt vấn đề: “Tôi mua lẻ mỗi ngày 5kg gạo nếp, 10 chai sữa đậu nành, 2kg thịt, mấy chục trứng vịt lộn, nếu bây giờ phải chứng minh nguồn gốc gạo nếp, thịt, sữa đậu nành, trứng thì rất khó vì chúng tôi mua ở chợ nhỏ gần nhà, làm sao có hóa đơn như ở siêu thị được”.

Nhiều người bán hàng rong khi được hỏi về quy định trên cũng bảo khó thực hiện.

Trong cuộc trao đổi với báo chí gần đây, bà Nguyễn Thị Kim Tiến, bộ trưởng Bộ Y tế, cho rằng không thể chấp nhận tình trạng một xô nước đen ngòm mà rửa hàng trăm cái bát. Ông Trịnh Quân Huấn - nguyên thứ trưởng Bộ Y tế - cũng cho rằng chất lượng thức ăn đường phố quá phức tạp, nhất là ở các thành phố lớn. Theo ông Huấn, nếu không thắt chặt và thực hiện ngay các quy định về vệ sinh và an toàn thực phẩm, tình trạng mỗi năm có hàng trăm ca ngộ độc do thực phẩm đường phố sẽ còn kéo dài. “Trong số những tiêu chuẩn quy định tại thông tư 30, nên có lộ trình rõ ràng để tiêu chuẩn nào thực hiện được ngay thì làm ngay, tiêu chuẩn nào khó thì có thời gian cụ thể để các cơ sở phấn đấu chứ không thể thả lỏng như hiện nay” - ông Huấn nói.

Hà Nội sẽ phân cấp về cho quận huyện thực hiện Ông Nguyễn Việt Cường, chánh thanh tra Sở Y tế Hà Nội, cho biết Hà Nội sẽ thực hiện thông tư 30 của Bộ Y tế theo hướng phân cấp quyền thẩm định, cấp chứng nhận đủ điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm về quận huyện. Từ đó, quận huyện sẽ căn cứ vào điều kiện của xã phường và phân cấp tiếp cho xã phường có đủ điều kiện vừa quản lý, vừa thẩm định theo tiêu chí của Bộ Y tế với các cơ sở dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố ở xã phường mình.

Hiện nay Bộ Y tế chưa có lộ trình thực hiện quy định tại thông tư 30, ngoài văn bản hướng dẫn do ông Nguyễn Hùng Long - phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm - ký hôm 11-1 vừa qua. Theo văn bản hướng dẫn này, Cục An toàn thực phẩm đề nghị sở y tế các địa phương truyền thông về cách phân biệt loại hình dịch vụ ăn uống, quy định khám sức khỏe cho người chế biến và bán hàng, đồng thời phân cấp việc cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm cho cơ quan có thẩm quyền, trong đó cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố sẽ do UBND xã phường quản lý và thẩm định.

UBND xã phường vừa nhiều việc, vừa không có chuyên môn, liệu có hiệu quả khi đi thẩm định, kiểm tra để cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm cho các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố? Trả lời câu hỏi này của chúng tôi, ông Trịnh Quân Huấn cho rằng xã phường không có chuyên môn nhưng sẽ thẩm định theo tiêu chí của Bộ Y tế.

Tuy nhiên, bài học trước đây khi thực hiện quy định cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm là sau năm năm thực hiện quy định này (từ 2005-2010) mới chỉ có 50.000/tổng số 500.000 cơ sở được cấp giấy chứng nhận - tiến độ thẩm định và cấp chứng nhận rất chậm chạp - hiệu quả cải thiện chất lượng an toàn thực phẩm cũng không đáng là bao.

Bằng thông tư 30, một lần nữa Bộ Y tế ban hành một quy định mới với những yêu cầu cao hơn, khó thực hiện hơn. Nếu thực hiện được theo quy định này, chắc chắn chất lượng thức ăn đường phố và dịch vụ ăn uống sẽ tốt lên. Nhưng nếu chỉ quy định mà không thực hiện được thì việc cải tiến vệ sinh thức ăn đường phố vẫn chỉ là vấn đề ở trên giấy...