Giữa lúc cuộc xung đột ở Trung Đông đe dọa nguồn cung nhiên liệu toàn cầu, Úc triển khai chiến lược "ngoại giao dầu mỏ" dồn dập khắp châu Á - đổi khí đốt và lương thực lấy cam kết cung ứng nhiên liệu ổn định, xoa dịu nguy cơ khủng hoảng năng lượng trong nước.

Hồi tháng 3 và tháng 4, làn sóng mua tích trữ nhiên liệu khiến hàng loạt cây xăng trên khắp nước Úc cạn hàng, buộc Chính phủ Úc phải cập nhật số liệu hằng ngày.

Trước áp lực đó, Thủ tướng Anthony Albanese và các quan chức Úc lên đường công du hàng loạt nước châu Á với thông điệp rõ ràng: Úc sẵn sàng cung cấp khí đốt và lương thực để đổi lấy nguồn cung nhiên liệu và phân bón ổn định. Những nỗ lực ngoại giao dồn dập đó đã mang lại kết quả bước đầu đáng khích lệ.

Xoa dịu lo ngại

Chuyến công du tháng 4 của ông Albanese tới Singapore, Brunei và Malaysia đã đạt được các cam kết chung về bảo đảm an ninh năng lượng.

Theo báo Straits Times, không có gì ngạc nhiên khi Singapore - nhà cung cấp lớn về sản phẩm dầu mỏ tinh chế và là đối tác thân thiết nhất của Úc trong ASEAN - được chọn là điểm khởi đầu.

Đầu tháng 5, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đến thăm Canberra, mang theo quả dưa lưới Nhật Bản, một đĩa nhạc heavy metal và một "món quà" quan trọng hơn nhiều: cam kết duy trì dòng chảy nhiên liệu giữa hai nước.

Tuyên bố chung Úc - Nhật về năng lượng, tiếp nối các tuyên bố tương tự với Hàn Quốc, Singapore, Malaysia và Brunei, đã trấn an người tiêu dùng và doanh nghiệp rằng các đối tác khu vực sẽ không dừng xuất khẩu nhiên liệu để tích trữ cho thị trường nội địa.

Dù là nước xuất khẩu lớn về khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và than đá, Úc lại phụ thuộc nặng nề vào các sản phẩm dầu mỏ tinh chế từ châu Á - khu vực vốn phụ thuộc vào dầu thô Trung Đông.

Ngoại trưởng Penny Wong đã tới Trung Quốc nhằm thúc đẩy việc nối lại hoạt động bán nhiên liệu máy bay cho các doanh nghiệp Úc, trong bối cảnh Bắc Kinh có thể nới lỏng các biện pháp hạn chế xuất khẩu sản phẩm dầu mỏ vốn được áp đặt sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Giám đốc điều hành Hãng hàng không Qantas, bà Vanessa Hudson - hãng bay đã phải cắt giảm một số đường bay vì giá nhiên liệu tăng cao - đánh giá cao những nỗ lực ngoại giao "cực kỳ quan trọng" của chính phủ.

Bà cho biết việc hợp tác với Bắc Kinh đồng nghĩa nguồn cung từ Trung Quốc sẽ sớm tăng lên, bổ sung cho các lô hàng từ Mỹ và Mexico. "Tôi cho rằng Chính phủ Úc đã làm một điều tuyệt vời khi tập trung và đầu tư mạnh vào các mối quan hệ đó ở thời điểm hiện nay" - bà bình luận.

Đòn bẩy và giới hạn

Theo báo Financial Times, tình trạng gần như đóng cửa tại eo biển Hormuz đã đẩy lượng dự trữ dầu diesel của Úc xuống dưới mức tối thiểu tương đương 30 ngày tiêu thụ vào tháng 3. Vụ hỏa hoạn tại một trong hai nhà máy lọc dầu còn hoạt động của Úc vào tháng 4 càng làm trầm trọng thêm lo ngại.

Chính phủ Úc cho biết đã bảo đảm thêm 450 triệu lít dầu diesel và 100 triệu lít nhiên liệu máy bay, trong đó có 7 tàu chở dầu diesel từ Mỹ đang trên đường tới Úc hồi tháng trước.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Bowen thông báo dự trữ hiện đã vượt mức trước xung đột: dầu diesel đủ dùng 33 ngày, xăng cho 43 ngày và nhiên liệu máy bay cho 28 ngày. Ông Bowen tuyên bố Chính phủ sẽ tiếp tục dùng ngoại giao để ứng phó với cái ông gọi là "cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất trong lịch sử".

Ông Lurion De Mello, giảng viên tài chính tại Đại học Macquarie, nhận định Úc đã khéo léo tận dụng vai trò nhà cung cấp LNG và than đá để tạo đòn bẩy đàm phán.

"Ngoại giao dầu mỏ ngày nay là quản lý sự phụ thuộc lẫn nhau mà không biến nó thành vũ khí. Thương mại năng lượng có thể tạo ra đòn bẩy, nhưng một khi bị công khai dùng làm vũ khí, lòng tin sẽ xói mòn, các nước sẽ đa dạng hóa nguồn cung và ảnh hưởng lâu dài của nước xuất khẩu sẽ suy giảm" - ông De Mello phân tích.

Tuy nhiên nhiều chuyên gia cảnh báo chặng đường phía trước vẫn còn nhiều rủi ro. Giám đốc điều hành Ampol, ông Matt Halliday, thừa nhận Chính phủ Úc "đã thực hiện mọi bước đi đúng đắn", nhưng cảnh báo nguồn cung có thể căng thẳng hơn trong những tháng tới.

Nhà phân tích Kevin Morrison từ Viện Kinh tế năng lượng và Phân tích tài chính (IEEFA) chỉ ra lượng dự trữ dầu toàn cầu đang ở mức thấp nhất trong gần 8 năm, trong khi nhiều nhà máy lọc dầu châu Á chỉ vận hành khoảng 70% công suất.

Thủ tướng Nhật Bản thăm Úc: Tăng tốc hợp tác năng lượng và khoáng sản chiến lược

Úc và Nhật Bản đã nhất trí tăng cường hợp tác về năng lượng và khoáng sản chiến lược, nhân chuyến thăm 3 ngày của Thủ tướng Takaichi Sanae tới Úc.