Nghiên cứu do tiến sĩ Marco Gui, Đại học Milano-Bicocca (Ý), dẫn đầu. Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của 5.227 học sinh ở miền bắc Ý, kết hợp thông tin về thời điểm bắt đầu sử dụng mạng xã hội với kết quả các bài kiểm tra chuẩn hóa môn toán, tiếng Ý và tiếng Anh trong nhiều năm học.

Điểm toán, đọc hiểu thấp hơn

Kết quả cho thấy những học sinh mở tài khoản mạng xã hội từ lớp 6 (khoảng 11-12 tuổi) có điểm toán và tiếng Ý - môn phản ánh năng lực đọc hiểu của học sinh bản địa - thấp hơn nhóm chờ đến ít nhất lớp 9 (khoảng 14 tuổi) mới tham gia.

Khoảng cách điểm số bắt đầu xuất hiện khi học sinh 13-14 tuổi. Đến 15-16 tuổi, chênh lệch ở môn tiếng Ý vẫn duy trì, trong khi khoảng cách ở môn toán tiếp tục nới rộng.

Nhóm nghiên cứu ước tính mức chênh lệch này tương đương việc nhóm sử dụng mạng xã hội sớm bị hụt gần sáu tháng học tập so với nhóm tham gia muộn hơn.

Theo các tác giả, lợi ích của việc trì hoãn dùng mạng xã hội thậm chí tương đương khoảng một nửa hiệu quả mà các chương trình phụ đạo chuyên sâu có thể mang lại.

Để giảm ảnh hưởng của những khác biệt vốn có giữa các học sinh, nhóm nghiên cứu ghép những em dùng mạng xã hội sớm với các em có thành tích học tập, điều kiện gia đình, trình độ học vấn của cha mẹ và mức độ tiếp xúc thiết bị số tương đồng nhưng mở tài khoản muộn hơn.

Nhóm cũng theo dõi sự thay đổi điểm số theo thời gian thay vì chỉ so sánh số giờ sử dụng mạng xã hội với kết quả học tập tại một thời điểm, qua đó nâng cao độ tin cậy của kết quả.

Đáng chú ý, ảnh hưởng tiêu cực không xuất hiện rõ ở môn tiếng Anh. Theo nhóm nghiên cứu, mạng xã hội có thể giúp học sinh tiếp xúc nhiều hơn với tiếng Anh qua video, âm nhạc, trò chơi hoặc các cuộc trò chuyện trực tuyến.

Điện thoại làm gián đoạn sự tập trung

Theo nghiên cứu, dấu hiệu dự báo rõ nhất về khoảng cách điểm số không phải tổng thời gian dùng mạng xã hội mà là tần suất học sinh cầm điện thoại để kiểm tra thông báo trong ngày.

Những em dùng mạng xã hội từ sớm có xu hướng kiểm tra điện thoại ngay cả khi làm bài tập, ở trường, trò chuyện với gia đình, trước khi đi ngủ hoặc vừa thức dậy.

Ông Marco Gui cho rằng mạng xã hội trên điện thoại thông minh có thể khiến trẻ luôn trong trạng thái chờ đợi thông báo hoặc nội dung mới. Điều này làm giảm khả năng tập trung vào các hoạt động cần nhiều thời gian như đọc sách, giải toán hoặc hoàn thành bài tập.

Tuy vậy, các tác giả lưu ý nghiên cứu chưa chứng minh mạng xã hội là nguyên nhân trực tiếp khiến trẻ học kém. Đây vẫn là nghiên cứu quan sát nên có thể còn chịu ảnh hưởng của những yếu tố khó đo lường như tính tự giác, sức khỏe tâm lý, cách nuôi dạy con hoặc thái độ của gia đình đối với việc học.

Ngoài ra, thời điểm mở tài khoản do học sinh tự nhớ lại nên có thể xảy ra sai lệch. Mẫu nghiên cứu cũng chỉ tập trung tại một khu vực của Ý nên kết quả chưa thể áp dụng cho mọi quốc gia.

Giáo sư Dennis Ougrin, chuyên gia tâm thần học trẻ em và vị thành niên tại Đại học Queen Mary London (Anh), nhận định nghiên cứu bổ sung thêm bằng chứng cho thấy độ tuổi bắt đầu sử dụng mạng xã hội có thể ảnh hưởng đến quá trình học tập của trẻ.

Theo ông, thay vì cấm hoàn toàn mạng xã hội, phụ huynh và nhà trường nên giúp trẻ hình thành thói quen sử dụng lành mạnh, hạn chế kiểm tra điện thoại liên tục và bảo vệ những khoảng thời gian dành cho học tập, nghỉ ngơi và tương tác trực tiếp.

Malaysia 'cấm cửa' người dưới 16 tuổi mở tài khoản mạng

Từ ngày 3-8, Malaysia yêu cầu xác minh độ tuổi khi đăng ký tài khoản mạng xã hội, đồng thời cấm người dưới 16 tuổi mở tài khoản mới.