Ngày 24-3, NASA thông báo dừng dự án Lunar Gateway, vốn được thiết kế để quay quanh Mặt trăng như một "trạm trung chuyển" cho các phi hành gia.

Thay vào đó, cơ quan này sẽ tập trung nguồn lực để xây dựng một căn cứ lâu dài trực tiếp trên bề mặt Mặt trăng, với mục tiêu đưa vào hoạt động từ đầu những năm 2030, theo trang ScienceAlert.

Thông báo được đưa ra trong bối cảnh NASA điều chỉnh lộ trình Artemis. Nhiệm vụ đổ bộ Mặt trăng đầu tiên của con người sau hơn nửa thế kỷ đã được dời từ Artemis III sang Artemis IV, với mục tiêu thực hiện hai lần hạ cánh vào năm 2028.

Kế hoạch mới không chỉ dừng ở việc "đặt chân" lên Mặt trăng, mà còn hướng tới sự hiện diện lâu dài của con người tại đây.

Theo đó, NASA sẽ triển khai một loạt nhiệm vụ quy mô lớn từ năm 2028 đến 2030, với khoảng 24 lần phóng để đưa các thiết bị cơ bản lên Mặt trăng, đặt nền móng cho hạ tầng ban đầu. Trong giai đoạn này, thời gian lưu trú của phi hành gia sẽ không kéo dài.

Từ năm 2031 đến 2036, NASA dự kiến tăng tốc với khoảng 7 chuyến đổ bộ mỗi năm nhằm vận chuyển thiết bị lớn hơn, bao gồm xe tự hành, hệ thống năng lượng, khu sinh sống và phương tiện di chuyển.

Kế hoạch cũng bao gồm việc xây dựng một hệ thống liên lạc hoàn chỉnh trên Mặt trăng. Ban đầu là các vệ tinh quỹ đạo, sau đó là mạng lưới trạm phát sóng bề mặt, cuối cùng là hệ thống định vị riêng.

Về năng lượng, NASA sẽ khởi đầu bằng điện mặt trời, sau đó bổ sung các nguồn bền vững hơn như máy phát nhiệt điện đồng vị phóng xạ (RTG) và nhà máy điện hạt nhân, nhằm đảm bảo hoạt động trong "đêm Mặt trăng" kéo dài tới 14 ngày.

Dù tham vọng, kế hoạch này đối mặt với nhiều thách thức lớn. Một số công nghệ quan trọng, chẳng hạn hệ thống hạ cánh cho con người hay nhà máy điện hạt nhân trên Mặt Trăng, vẫn chưa hoàn thiện.

Tên lửa Starship của SpaceX, nền tảng cho hệ thống đổ bộ, được cho là chưa sẵn sàng trước cuối năm 2028, trong khi tàu đổ bộ Blue Moon của Blue Origin cũng phải tới năm 2030 mới có thể hoàn tất.

Ngoài ra, yếu tố tài chính cũng là dấu hỏi lớn. NASA dự kiến chi khoảng 10 tỉ USD cho mỗi giai đoạn ba năm, nhưng ngân sách tương lai vẫn phụ thuộc vào quyết định chính trị. Những đề xuất cắt giảm ngân sách trước đó từng đe dọa nhiều dự án không gian quan trọng, bao gồm Lunar Gateway.

Dù vậy, NASA khẳng định mục tiêu dài hạn là thiết lập sự hiện diện bền vững của con người trên Mặt trăng, đồng thời củng cố vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực không gian.

Nếu thành công, căn cứ Mặt trăng sẽ trở thành bước đệm quan trọng cho các sứ mệnh xa hơn, bao gồm hành trình tới sao Hỏa trong tương lai.

Sau hơn 50 năm, loài người trở lại quỹ đạo Mặt trăng với phi hành đoàn 'chưa từng có'

Sau hơn 50 năm, Artemis II quy tụ phi hành đoàn 'chưa từng có': lần đầu có phụ nữ, người da màu và phi hành gia quốc tế bay quanh Mặt trăng.