Cuối tuần qua, Đài CNN tường thuật: Trong bối cảnh các cuộc khủng hoảng chính sách đối ngoại vẫn tiếp diễn trên toàn cầu và chính quyền Tổng thống Donald Trump đang chật vật tìm kiếm thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột với Iran, Bộ Ngoại giao Mỹ gần đây đã hoàn tất việc sa thải gần 250 viên chức ngoại giao chỉ thông qua một email (thư điện tử) ngắn gọn.

"Việc chấm dứt công tác của quý vị theo diện cắt giảm nhân sự sẽ có hiệu lực từ hôm nay. Xin cảm ơn một lần nữa vì những đóng góp của quý vị cho Bộ Ngoại giao Mỹ" - một phần bức thư viết.

Các đợt cắt giảm nhân sự (RIF) được khởi động từ tháng 7 năm ngoái cũng ảnh hưởng tới hơn 1.000 công chức, đồng thời dẫn tới việc sa thải toàn bộ nhân sự ở một số văn phòng mà các cựu quan chức cho rằng lẽ ra có thể hỗ trợ cố vấn về cuộc chiến với Iran - cuộc xung đột đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với kinh tế Mỹ và toàn cầu. 

Bộ Ngoại giao Mỹ liên tục khẳng định các đợt cắt giảm này nhằm loại bỏ sự chồng chéo trong bộ máy và rằng công việc liên quan tới các vấn đề trọng yếu vẫn được duy trì và chuyển sang các văn phòng khác.

Ngoài các vụ sa thải, hàng loạt viên chức ngoại giao kỳ cựu với nhiều thập niên kinh nghiệm cũng đã nghỉ hưu. 

Gần một chục cựu quan chức trao đổi với CNN cho biết rõ ràng chính quyền Tổng thống Trump không còn các cơ hội thăng tiến hay bổ nhiệm lên vị trí cao hơn dành cho các nhà ngoại giao chuyên nghiệp, như chức đại sứ, khiến họ gần như không còn lựa chọn nào trong một hệ thống được mô tả là "thăng tiến hoặc rời đi".

"Số lượng người chọn rời đi là chưa từng có" - ông David Kostelancik, người nghỉ hưu sau 36 năm phục vụ trong ngành ngoại giao, nhận định. 

Hiệp hội Ngoại vụ Mỹ ước tính khoảng 2.000 viên chức ngoại giao đã rời Bộ Ngoại giao nước này trong năm ngoái.

Trong khi đó, hơn 100 vị trí đại sứ trên khắp thế giới - bao gồm tại Trung Đông, Ukraine và Nga - hiện chưa chính thức có đại sứ được Thượng viện Mỹ phê chuẩn, khiến Mỹ tụt lại khá xa so với các đối thủ như Trung Quốc.

Dù Bộ Ngoại giao Mỹ đã bắt đầu tuyển thêm các nhà ngoại giao mới, các cựu quan chức cho rằng việc mất đi đội ngũ nhân sự dày dạn kinh nghiệm sẽ để lại hậu quả sâu rộng đối với việc thực hiện các ưu tiên của Mỹ, không chỉ hiện tại mà còn trong nhiều năm tới.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho rằng nhận định cơ quan này đang bị "rút ruột" là sai sự thật, đồng thời bác bỏ ý kiến cho rằng việc mất hàng trăm nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm sẽ ảnh hưởng tới khả năng thực hiện các ưu tiên của Mỹ.

Ông Pigott khẳng định các đợt cắt giảm nhân sự "không gây ra bất kỳ tác động tiêu cực nào tới khả năng ứng phó với các hoạt động, lập kế hoạch hay triển khai nhiệm vụ phục vụ người dân Mỹ" của cơ quan này.

Giới khoa học sốc khi ông Trump sa thải toàn bộ hội đồng khoa học Mỹ

Việc giải tán Hội đồng Khoa học quốc gia (NSB) được đánh giá có thể định hình lại chính sách khoa học liên bang của Mỹ.