Múa lân sư rồng ở Sài Gòn cách đây một thế kỷ từng xuất hiện trên báo Pháp

HOÀI PHƯƠNG

Nhiều hình ảnh quý về múa lân sư rồng ở Sài Gòn cách đây hơn 100 năm đang được trưng bày tại Bảo tàng TP.HCM đến cuối tháng 3-2026.

Nhà sưu tập Nguyễn Đại Hùng Lộc - Phó chủ tịch Hội Tem TP.HCM - cho Tuổi Trẻ Online biết một số ảnh do ông sưu tầm đang được giới thiệu trong chuyên đề Nghệ thuật lân sư rồng của người Hoa ở TP.HCM tại Bảo tàng TP.HCM.

Trong đó có hình ảnh múa lân sư rồng của người Hoa tại Việt Nam xuất hiện trên báo Pháp từ những năm 1870 của thế kỷ trước. Sau đó, các hình ảnh này tiếp tục được thể hiện trên bưu ảnh thời Đông Dương. Tuy nhiên số lượng không nhiều, khoảng 12 ảnh.

Nghệ thuật lân sư rồng của người Hoa ở TP.HCM vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Một tấm ảnh ấn tượng trong sách Pháp lưu lại hình ảnh múa rồng trên con đường cạnh dòng sông Bến Nghé (nay là sông Sài Gòn), khu vực bến Bạch Đằng ngày nay.

Hay hình ảnh người Hoa ở Việt Nam tổ chức múa lân sư rồng trước một ngôi chợ cũ ở Sài Gòn cũng được đăng trên báo Pháp vào dịp lễ.

Ông Nguyễn Đại Hùng Lộc cho biết trong số ảnh trưng bày có vài ảnh chụp từ năm 1910 đến 1920. Đặc biệt, những con rồng trong ảnh có chiều dài ấn tượng hơn 50m.

“Những con rồng này khiến nhiều người bất ngờ. Điều đó cho thấy các bậc tiền nhân rất sáng tạo, tạo nên những con rồng dài và hoành tráng” - ông Hùng Lộc nhấn mạnh.

Những hiện vật trưng bày này là bản gốc, tư liệu quý do ông sưu tập trong nhiều năm qua, trong đó có một số ảnh chưa từng được công bố.

Nói về loại hình múa lân sư rồng trên bưu phẩm, tem bưu chính, ông Hùng Lộc chia sẻ: “Tem lân sư rồng của Việt Nam chỉ phát hành hai bộ tem. Đó là bộ tem múa lân, múa sư tử phát hành trước năm 1975 và một bộ tem liên quan đến múa rồng trong lễ hội ở Hoa Lư. Hiện không có mẫu tem liên quan trực tiếp đến lân, sư, rồng trên tem bưu chính.

Bưu ảnh về múa lân sư rồng cũng không phát hành nhiều, hầu hết là những hình ảnh trong triển lãm do những người đam mê nghệ thuật múa lân sư rồng chụp lại”.

Trưng bày chuyên đề Nghệ thuật lân, sư, rồng của người Hoa ở TP.HCM diễn ra đến ngày 31-3, nằm trong chuỗi hoạt động "Mừng xuân Bính Ngọ - Mừng Đảng quang vinh" do Bảo tàng TP.HCM tổ chức.

Theo Bảo tàng TP.HCM, vào những năm đầu thế kỷ 20, múa lân sư rồng theo chân các võ sư du nhập vào Chợ Lớn - Sài Gòn, các đoàn lân sư rồng thường do các bang hội người Hoa vùng Chợ Lớn bảo trợ.

Khi mới hình thành, mỗi đoàn chỉ múa chuyên biệt riêng về múa lân hay múa sư tử hoặc múa rồng. Ban đầu, biểu diễn lân sư rồng chỉ là một phần hoạt động của các võ đường. Sau đó, biểu diễn lân sư rồng trở thành hoạt động chính của các võ đường và tập luyện võ thuật mang tính hỗ trợ cho múa lân sư rồng. Nhiều đoàn lân sư rồng hoạt động tách biệt với võ đường.

Theo đó, nghề chế tác lân sư rồng cũng phát triển, đa dạng hóa sản phẩm theo nhu cầu của thị trường.

Nếu như trước kia, nghệ thuật lân sư rồng chỉ biểu diễn vào các dịp lễ hội và các hoạt động khánh tiết, chào mừng đi cùng các hoạt động tạp kỹ, nhào lộn, nội công và khí công... về sau nghệ thuật lân sư rồng còn đi vào các hoạt động ca múa nhạc và thi đấu chuyên nghiệp.

Bảo tàng TP.HCM có gì đặc biệt Tết này?

Bảo tàng TP.HCM khai mạc chuỗi hoạt động 'Mừng xuân Bính Ngọ - Mừng Đảng quang vinh' mang đến không gian thưởng lãm kết hợp trải nghiệm văn hóa Tết truyền thống.