Phóng to

Thanh niên Tây Ban Nha biểu tình ở Madrid phản đối tình trạng thất nghiệp tăng cao - Ảnh: Reuters

ILO ước tính năm 2011, khoảng 74,6 triệu thanh niên trên toàn thế giới đang thất nghiệp, chiếm 12,6% trên tổng số thanh niên ở độ tuổi 15-24. Như vậy tính từ năm 2007 đến nay, thế giới đã có thêm 4,6 triệu người trẻ không có công ăn việc làm. “Với tình trạng bất ổn kinh tế hiện nay, người trẻ sẽ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn để tìm kiếm việc làm trong vài năm tới” - báo cáo về tình trạng thất nghiệp của ILO khẳng định.

So với năm 2010 (75,1 triệu người, tương đương 12,7%), con số thanh niên thất nghiệp năm 2011 thấp hơn một chút. Thế nhưng theo nhà kinh tế ILO Sara Elder, nguyên nhân là do nhiều người trẻ, đặc biệt ở châu Âu và Mỹ, đã tự rút khỏi thị trường lao động. “Rất nhiều thanh niên đã bỏ cuộc, họ nghĩ rằng tìm việc mà làm gì khi chẳng có việc mà làm” - chuyên gia Elder cho biết. Họ buộc phải sống dựa vào bố mẹ hoặc đi học tiếp. “Những người này trì hoãn sự trưởng thành bởi tương lai quá u tối”.

1.000 euro/tháng là giấc mơ

Sylvia, 24 tuổi, sống ở Madrid, thủ đô Tây Ban Nha, có bằng thạc sĩ ngành quan hệ công chúng (PR), nhưng đã làm thực tập sinh tại một công ty PR suốt hai năm qua với mức lương vỏn vẹn 300 euro (411 USD)/tháng. Chỉ riêng tiền đi xe buýt và ăn trưa hằng ngày đã ngốn sạch khoản lương còm này. Do đó Sylvia vẫn phải sống nhờ bố mẹ, “nhưng tôi vẫn còn may mắn. Lớp thạc sĩ của tôi có 30 người, và tôi là một trong số ít có công ăn việc làm”. Ở Tây Ban Nha, tỉ lệ thất nghiệp ở thanh niên lên tới hơn 40%.

Ở Ý, Bồ Đào Nha, các nước Nam Âu và cả Mỹ, bức tranh cũng tương tự. Tại Rome, Ý, Federico, 27 tuổi, đã làm hàng loạt công việc tạm bợ kể từ khi tốt nghiệp ngành lịch sử năm 2009. Một công việc với mức lương 1.000 euro (1.370 USD)/tháng trước đây bị coi là bèo, giờ trở thành giấc mơ lớn của anh. “Tôi vừa được mời phỏng vấn, nhưng nhà tuyển dụng chỉ muốn trả tôi 500 euro/tháng với điều kiện tôi phải làm việc 10 giờ mỗi ngày” - Federico cho biết. Anh cũng không muốn sống chung với bố mẹ nhưng đành bất lực, và giờ “tôi cứ phải gửi hàng loạt hồ sơ xin việc, kể cả tới những công ty tôi không thích”.

Theo ILO, hiện trạng ở các nền kinh tế đang phát triển cũng không khá hơn. Ở các nước này, tăng trưởng vẫn cao nên tỉ lệ thất nghiệp không quá lớn, nhưng mức lương của lao động trẻ quá thấp. Ví dụ, phần lớn lao động trẻ ở châu Phi, thuộc tiểu vùng Sahara, vẫn sống dưới mức nghèo khổ 1,25 USD/ngày.

Sẽ phải thay đổi

Báo cáo của ILO cảnh báo nạn thất nghiệp ở giới trẻ đang dẫn đến hiện tượng tỉ lệ tội phạm gia tăng tại nhiều quốc gia, bao gồm nạn sử dụng ma túy. “Nhẹ thì thế hệ trẻ sẽ rơi vào cảnh vỡ mộng, nặng thì xảy ra tình trạng trầm cảm, giận dữ, dẫn đến hành vi bạo lực”. Các chuyên gia ILO cho rằng cuộc nổi loạn, phá phách, cướp bóc ở London và nhiều thành phố khác tại Anh hồi tháng 8 vừa qua xuất phát từ nguyên nhân này.

Cũng theo ILO, một điều chắc chắn là với tình hình hiện tại, các cuộc biểu tình chống chính quyền kiểu “Mùa xuân Ả Rập” hay chống các tập đoàn như phong trào “Chiếm lấy Phố Wall” sẽ tiếp tục nổ ra và lan rộng. “Khi người trẻ không có việc gì để làm, họ sẽ bắt đầu mất niềm tin vào hệ thống chính trị và kinh tế. Nếu sự bất công càng lớn, họ sẽ càng dễ đi biểu tình” - chuyên gia Elder dự báo. Bà cho rằng sẽ đến thời điểm các hệ thống buộc phải thay đổi, và có thể một tương lai tốt đẹp hơn sẽ được thiết lập.