Một năm đám giỗ 10 lần, tốn kém, mất thời gian, các cháu muốn gom lại một ngày, cô chú muốn làm riêng

Ba mẹ chồng tôi có 8 người con, có hai người sống ở nước ngoài. Vợ chồng tôi sống tại TP.HCM nhưng mỗi lần đám giỗ cũng chuẩn bị trước gần cả tuần, hai ngày trước giỗ đã lên tàu về quê, chưa kể phải lên kế hoạch và xin nghỉ phép ít nhất nửa tháng trước đám giỗ.  

Đám giỗ truyền thống với những khoảnh khắc ấm cúng, sum vầy

Anh em tề tựu về trước một ngày để đi thăm mộ, dâng trà, bánh trái, thắp hương mời ông bà, ba mẹ về dùng bữa cơm tưởng nhớ. Ở nhà thì trang hoàng các bàn thờ Phật, tổ tiên...

Ngày giỗ chính, cả gia đình sắm sửa các vật phẩm dâng cúng ông bà trước và sau đó con cháu tụ tập sum vầy để ăn bữa cơm.

Một lần thì vui vậy nhưng gia đình chồng tôi có đến 10 đám giỗ mỗi năm. Việc thu xếp sao cho đám nào cũng có mặt đông đủ, nhất là với những người ở xa như gia đình tôi, quả thực là một bài toán khó. 

Hơn nữa, những anh chị ở gần cũng phải vất vả lo chợ búa và đón tiếp mỗi năm cũng tốn nhiều thời gian và công sức. 

Hôm đám giỗ gần đây, các cháu trong nhà đề nghị gom đám giỗ của đại gia đình vào một ngày (gọi là hiệp kỵ). Như vậy, cứ đến ngày này, con cháu tự tụ tập về chứ không cần nhắc.

Các cháu lý giải rằng cha mẹ, cô chú ngày càng già yếu, thế hệ các cháu bận rộn không còn nhiều thời gian trống. Việc lo chu toàn 10 đám giỗ mỗi năm là điều gần như không thể. Thế hệ các cháu sống mỗi đứa một phương, không thể tháng nào cũng về quê dự giỗ. 

Chị Hai, người lớn nhất trong gia đình, nhất quyết nói phải duy trì từng đám giỗ để mỗi ngày giỗ tưởng nhớ đích danh người đã khuất, sao có thể "gộp chung" cho xong chuyện? 

Các anh chị khác người một ý, vừa muốn giữ lề lối nhưng cũng lo mai này mình mất đi, áp lực đè nặng lên vai con cháu. 

Trong khi đó, thế hệ các cháu lại nhiệt thành ủng hộ làm đám giỗ "gộp". Các cháu nói chọn một ngày thuận tiện để ai cũng có thể về, tổ chức thật trang trọng, có thể thuê người nấu nướng để người trong nhà có thời gian thăm hỏi, sum vầy. 

Là dịp để người ở xa quay quần, sum họp

Lúc cả nhà đang bàn bạc thì chị Hai đem ra album ảnh cũ. Trong đó là những hình ảnh đám giỗ qua từng năm, hình ảnh các anh chị từ lúc tóc còn xanh, các cháu từ khi còn nhỏ xíu đến khi trưởng thành. Lúc là ảnh đi thăm mộ ông bà, lúc là anh em cùng xúm xít dọn nhà chuẩn bị làm giỗ...

Mỗi đám giỗ là một mốc thời gian đánh dấu sự hiện diện của gia đình, là cái cớ để người đi xa quay về, để tình thân được hâm nóng trước khi quá muộn. 

Nếu gom tất cả lại thành một ngày, liệu 9 ngày còn lại trong năm, ngôi nhà cổ ở quê có trở nên lạnh lẽo, và ký ức về từng người quá cố có dần phai nhạt theo thời gian?

Ý định của thế hệ trẻ không sai khi nhìn vào thực tế cuộc sống hiện đại đầy áp lực. Nhưng người lớn cũng có lý do, muốn giữ một nếp nhà không bị rạn nứt bởi khoảng cách địa lý.

Nên giữ trọn 10 ngày giỗ riêng biệt như một gạch nối thiêng liêng để con cháu dù bận rộn vẫn phải nhớ đường về, hay nên gộp lại thành một ngày duy nhất để phù hợp với nhịp sống mới, tránh biến nghĩa vụ hiếu thảo thành gánh nặng cho đời sau? 

Câu hỏi vẫn còn lơ lửng này cũng là niềm trăn trở của không ít gia đình hôm nay.

Vì sao tháng 7 ở nhiều vùng quê Quảng Nam đi ăn giỗ 'mệt nghỉ' ?

Ba tôi nhẩm tính số đám giỗ được mời trong tháng 7 âm lịch có khi bằng mấy tháng cộng lại. Có ngày nhà tôi ở Quảng Nam được mời tới 3-4 đám.