Từ phản ánh của người dân thôn Tầm Ngân 1, xã Lâm Sơn, tỉnh Khánh Hòa (địa phận tỉnh Ninh Thuận trước đây), Tuổi Trẻ Online đã thâm nhập hiện trường khai thác cát có dấu hiệu bất thường tại mỏ cát Trà Giang Land trên sông Tầm Ngân (sông La Bá).

Hoạt động vận chuyển đất để rửa cát ở mỏ cát Trà Giang Land diễn ra rầm rộ về đêm, biến một đoạn sông thành "đại công trường".

Mỏ cát hoạt động xuyên đêm

"Cát trên sông giờ gần như cạn kiệt nhưng xe ben, máy múc vẫn ngày đêm hoạt động. Cứ trời tối là tiếng máy nổ vang cả khu vực" - một người dân sống gần mỏ phản ánh.

Qua ghi nhận thực tế, hoạt động khai thác tại đây diễn ra cả ngày lẫn đêm, kể cả trong các dịp nghỉ lễ. Tuy nhiên, thời điểm hoạt động mạnh nhất tập trung từ khoảng 16h hôm trước đến 4h sáng hôm sau.

Tối 30-4, đang kỳ nghỉ lễ, khu vực mỏ vẫn hoạt động nhộn nhịp. Khoảng 19h30, gần chục xe ben liên tục chở đất, cát ra vào mỏ. Đến khoảng 21h30 cùng ngày, từ khoảng cách khá xa vẫn có thể nghe rõ tiếng máy bơm, máy đào và xe ben gầm rú giữa đêm khuya.

Tiếp cận hiện trường, phóng viên ghi nhận nhiều xe ben liên tục đổ đất xuống hồ nước sát mép sông. Trên bờ, hai công nhân dùng vòi nước xịt mạnh để rửa trôi lớp đất xuống dòng nước. Sau đó, hỗn hợp bùn đất được máy bơm hút lên hệ thống sàng để tách cát.

Phía đầu ra của lưới sàng, một máy đào liên tục múc cát thành phẩm đổ lên bờ. Quy trình này diễn ra liên tục suốt nhiều giờ, kéo dài đến tận rạng sáng.

Theo hồ sơ, mỏ cát Trà Giang Land được UBND tỉnh Ninh Thuận cấp phép cho Công ty TNHH Trà Giang Land khai thác khoáng sản cát xây dựng trên sông Tầm Ngân từ tháng 11-2024.

Diện tích khu vực khai thác là 0,8482ha. Trữ lượng khai thác là 5.274m³, công suất khai thác là 3.000m³ nguyên khối/năm. Quyết định cấp phép nêu rõ mỏ cát Trà Giang Land không được khai thác ban đêm. Thời gian được phép hoạt động khai thác là 7h sáng đến 5h chiều hằng ngày.

"Xin đất" để rửa cát?

Theo ông Đ., một người dân địa phương, để có nguyên liệu phục vụ việc rửa cát, những người từ mỏ cát Trà Giang Land tìm đến các hộ dân có nhu cầu san gạt đất đồi để làm rẫy.

"Họ nói hỗ trợ múc đất miễn phí để bà con cải tạo mặt bằng. Nhưng thực chất đất được chở hết về mỏ rồi đổ xuống sông để rửa lấy cát" - ông Đ. cho hay.

Lợi dụng nhu cầu san ủi mặt bằng sản xuất của người dân, mỏ cát này đã tiếp cận nhiều hộ dân đề nghị múc đất gò đồi không lấy tiền. Sau đó, toàn bộ số đất được vận chuyển bằng xe ben về khu vực mỏ.

Theo ghi nhận thực tế của phóng viên, các khu vực đồi rẫy của người dân ở thôn Tầm Ngân 1 đã bị đào xới nham nhở, có dấu hiệu hủy hoại đất và khai thác khoáng sản trái phép.

Anh G.N.L. ở thôn Tầm Ngân 1 thừa nhận đã cho người từ mỏ cát Trà Giang Land múc đất rẫy của gia đình ở sườn núi. Tất cả đất múc được đều được mỏ cát Trà Giang Land đem về mỏ để rửa cát. "Họ nói múc đất núi xong sẽ tạo mặt bằng cho mình để làm rẫy nên mình đồng ý. Họ múc đất cả ngày và đêm, không có trả tiền" - anh L. nói.

Theo phản ánh, với cách làm này, hàng chục héc ta đất đồi núi tại khu vực núi Đá Đen, Hóc Bo Tó, Hóc Lo (theo cách gọi của người K'Ho tại địa phương) đã bị đào xới nham nhở. Nhiều chân đồi, sườn núi bị khoét sâu, nhếch nhác.

Xã nói có dấu hiệu rửa cát nhưng chưa "bắt được quả tang"

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online ngày 12-5, lãnh đạo UBND xã Lâm Sơn cho biết qua kiểm tra, giám sát hoạt động của mỏ cát Trà Giang Land, xã xác định có dấu hiệu hoạt động khai thác đất để rửa cát tại đây. Tuy nhiên, dù đã phối hợp kiểm tra thường xuyên, bất ngờ cả ngày lẫn đêm nhưng xã chưa thể ghi nhận cụ thể sự việc để xử lý.

Bà Lê Thị Trâm Anh - Trưởng Phòng Kinh tế xã Lâm Sơn - cho biết tuy chưa phát hiện sai phạm cụ thể nhưng qua kiểm tra, địa phương đã phát hiện và xử phạt 5 trường hợp vi phạm san gạt đất trái phép khoảng 200 triệu đồng đối với người dân.

Còn đối với mỏ khai thác cát Trà Giang Land, bà Anh nói cuối năm 2025 xã đã xử phạt hành chính 15 triệu đồng vì vi phạm quy định cắm mốc điểm khép góc khu vực được phép khai thác khoáng sản.

Vụ thiếu tá công an hy sinh trong khi chống 'cát tặc': Bắt 2 người khai thác cát trái phép

Liên quan vụ thiếu tá công an xã Diên Lâm (tỉnh Khánh Hòa) hy sinh trong khi tuần tra chống 'cát tặc', công an đã bắt giữ 2 người khai thác cát trái phép.