Vợ chồng chủ nhân Nhà Trắng tiếp đón Tổng thống Hollande (giữa) tại bữa tiệc tối 11-2 - Ảnh: Reuters

Tại Nhà Trắng ngày 11-2, Tổng thống François Hollande được đón tiếp với nghi lễ cao nhất dành cho một nguyên thủ: 21 phát đại bác, lễ duyệt đội danh dự trang nghiêm cùng quốc yến thịnh soạn vào bữa tối.

Chuyến thăm của ông Hollande tới Nhà Trắng càng có ý nghĩa hơn khi đây là chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên của một tổng thống Pháp kể từ năm 1996, đánh dấu chấm dứt một chương dài căng thẳng trong quan hệ Pháp - Mỹ, đặc biệt là việc Pháp chống Mỹ trong cuộc chiến tại Iraq.

Yêu nhau mặn nồng

Bữa yến tiệc tại Nhà Trắng có đến 300 khách mời. Tổng thống Hollande được xếp ngồi giữa vợ chồng chủ nhân Nhà Trắng. Chiếc ghế lẽ ra của đệ nhất phu nhân nước Pháp được thay bằng bà Thelma Golden, giám đốc Bảo tàng Nghệ thuật đương đại của Mỹ. Không khí khởi động bữa yến tiệc đã cho thấy mối “hôn nhân” mặn nồng Mỹ - Pháp khi hai bên nhắc đi nhắc lại từ “yêu mến” sau những câu chào hỏi hài hước.

Trước đó một ngày, tổng thống Mỹ và tổng thống Pháp đã cùng bay về Monticello ở bang Virginia để thăm trang trại cũ của Thomas Jefferson, vị tổng thống thứ 3 của nước Mỹ, đồng thời là nhà ngoại giao đầu tiên của Mỹ tại Paris. Chuyến thăm khu trang trại này là dịp để hai nhà lãnh đạo thắt chặt thêm mối quan hệ cá nhân. Thắt chặt quan hệ Mỹ - Pháp, một trong những nước đầu tàu của Liên minh châu Âu (EU), đồng thời cũng có ý là nỗ lực để Washington thắt chặt hơn nữa quan hệ giữa hai bờ Đại Tây Dương, giữa Mỹ với đồng minh truyền thống là EU.

Nhưng hình ảnh về mối quan hệ Mỹ - EU có thể thấy rõ từ cuộc nói chuyện bị tung lên YouTube giữa bà Victoria Nuland, trợ lý ngoại trưởng phụ trách vấn đề châu Âu, với đại sứ Mỹ tại Ukraine. Trong cuộc nói chuyện, bà Nuland bày tỏ mong muốn cuộc khủng hoảng Ukraine sẽ được Liên Hiệp Quốc can thiệp chứ không muốn EU xử lý. Đây được xem là cú giáng mạnh vào danh dự và uy tín của EU, vốn vẫn coi cuộc khủng hoảng là vấn đề nội bộ và tin rằng họ tự giải quyết được. Thủ tướng Đức Angela Merkel đã chỉ trích những gì bà Nuland nói là “không thể chấp nhận được”, còn bà Nuland sau đó đã phải xin lỗi về một lời chửi bới EU trong cuộc điện đàm.

Với EU, chưa hẳn...

Nhưng những người trong cuộc thì đều hiểu phản ứng của bà Nuland thể hiện suy nghĩ thật của Washington: rất không hài lòng với nhiều vấn đề của EU. Những người thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ từng làm việc tại Brussels, trụ sở của EU, không ngạc nhiên về những chỉ trích này. Ông John C. Kornblum, người từng giữ vị trí của bà Nuland, nói với báo New York Times: “Những trao đổi kiểu như vậy có lẽ đã diễn ra hàng chục, nếu không nói là hàng trăm lần, trong suốt 20 năm qua. Châu Âu hậu Maastricht (hiệp ước thành lập EU) là một nỗi thất vọng lớn đối với Mỹ, ít nhất là trong 15 năm qua”.

Trong trường hợp của Ukraine, Washington rất khó chịu vì “cấu trúc ra quyết định” kiểu hàng chục đầu mối khiến EU không thể quyết đoán khi Kiev dùng bạo lực trấn áp người biểu tình. Bà Nuland trong cuộc điện đàm nói Mỹ đã thúc giục EU cấm vận với Tổng thống Yanukovych nhưng phía EU từ chối đề nghị này.

Chuyện khó chịu của Mỹ với EU không chỉ là cơ cấu quyết định với 28 cái đầu ở Brussels (28 quốc gia thành viên EU). Ngay kể cả với Pháp, nước mà Mỹ giờ đang có quan hệ tốt đẹp hơn, cũng thỉnh thoảng ngáng mũi Washington. Quan chức Mỹ mới đây đã phàn nàn về một đoàn hơn 100 doanh nghiệp Pháp tới Tehran tìm hiểu cơ hội kinh doanh ngay sau thỏa thuận tạm thời mới đây về chương trình hạt nhân. Phía Mỹ coi đây là chủ nghĩa cơ hội thái quá, đặc biệt khi mà Pháp thường có thái độ cứng rắn trong đàm phán hạt nhân với Tehran. Căng thẳng này thể hiện trong cuộc họp báo khi Tổng thống Obama đe dọa sẽ trừng phạt các công ty vi phạm lệnh cấm vận, còn ông Hollande né tránh bằng tuyên bố “tổng thống của nền cộng hòa thì không phải là chủ tịch của nghiệp đoàn ở nước Pháp”.

Và người Pháp cũng không vui vẻ hoàn toàn gì với người Mỹ. Khi ông Obama hủy chiến dịch tấn công Syria vào phút chót năm ngoái, Tổng thống Pháp Hollande rơi vào thế khó xử khi máy bay Pháp đang gầm rú chuẩn bị cất cánh cho chiến dịch không kích.