Thành công của ba phim Mưa đỏ (hơn 700 tỉ đồng), Tử chiến trên không (251 tỉ đồng), Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối (172 tỉ đồng) trong năm 2025 đã tạo ra một cú hích đáng kể khiến các nhà đầu tư, nhà sản xuất mạnh dạn hơn với đề tài lịch sử, chiến tranh, cách mạng.

Loạt dự án mới và "phát súng" Hộ linh tráng sĩ

Chỉ trong một thời gian ngắn, loạt dự án mới đã công bố gồm Mật mã Đông Dương (đạo diễn Trần Ka My), Cận kề cái chết (Bùi Thạc Chuyên), Nữ biệt động Sài Gòn (Hàm Trần), Đất đỏ (Lê Văn Kiệt), Đặc công rừng Sác (Vũ Ngọc Đãng), Công lý đức vua (Lương Đình Dũng), Mệnh lệnh phải sống (chưa công bố đạo diễn). Victor Vũ cũng sẽ công bố dự án mới liên quan đến đề tài lịch sử cuối tháng này.

Có thể kể thêm dự án đang phát triển là Phan Xích Long và cuộc biến loạn lục tỉnh Nam Kỳ (Phan Gia Nhật Linh)…

Trong lúc chờ những dự án trên, Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh (Nguyễn Phan Quang Bình) sẽ "nổ phát súng" đầu tiên vào dịp 2-9 năm nay.

Tương tự, Chớp bóng - một phim có tính riêng tư của Nguyễn Võ Nghiêm Minh - cũng có màu lịch sử và Hoàng hậu cuối cùng (Bảo Nhân và Namcito) cũng đã quay xong.

Nhìn danh sách trên dễ nhận thấy số lượng lẫn phạm vi khai thác đề tài ngày càng tăng lên. Thay vì tập trung vào một vài sự kiện hoặc câu chuyện quen thuộc, các dự án mới đang mở rộng sang nhiều hướng tiếp cận khác nhau, từ chiến tranh, tình báo đến đời sống hoàng tộc…

Mật mã Đông Dương khai thác đề tài tình báo; Cận kề cái chết lấy cảm hứng từ những cuộc vượt ngục huyền thoại trong kháng chiến chống Mỹ; Nữ biệt động Sài Gòn lại tập trung vào các hoạt động biệt động, trấn áp và tiêu diệt đối tượng thù địch với cách mạng những năm 1970.

Còn Hoàng hậu cuối cùng tái hiện một giai đoạn đặc biệt của triều Nguyễn, khắc họa chân dung Nam Phương hoàng hậu - vị hoàng hậu cuối cùng trong lịch sử Việt Nam.

Trong khi đó Hộ linh tráng sĩ lại ngược về cuối triều Đinh, khi Đinh Tiên Hoàng băng hà và triều đình rơi vào khủng hoảng. Hay một phim khác, Đất đỏ tập trung khai thác hành trình trưởng thành của anh hùng Võ Thị Sáu.

Hiệu ứng FOMO hay sự trưởng thành của thị trường?

Đạo diễn Vũ Ngọc Đãng nói với Tuổi Trẻ trước đây anh "có mơ cũng không nghĩ được làm phim lịch sử" bởi những phim dạng này thường do Nhà nước sản xuất, tư nhân không mặn mà vì mặc định khó bán vé.

Tuy nhiên tình hình đã đổi khác. Ngoài các đơn vị tư nhân, các đơn vị điện ảnh nhà nước cũng thay đổi về tư duy, họ bắt tay với những đạo diễn, nhà làm phim ngoài biên chế, nhà phát hành tư nhân để tạo ra những bộ phim tốt, có nhiều khán giả càng tốt.

Vũ Ngọc Đãng nói thêm với loạt dự án mới này, thị trường đang trở nên lành mạnh hơn khi không còn đóng khung trong một vài thể loại giải trí đơn thuần. Các câu chuyện mang tính nghệ thuật, lòng yêu nước vẫn có khả năng "ăn khách".

Về loạt dự án mới công bố, nhà sản xuất Nguyễn Cao Tùng cho đây vừa là hiện tượng "trăm hoa đua nở" hơi FOMO sau hiệu ứng A50 - A80 của Mưa đỏ và Địa đạo, vừa phản ánh phần nào sự trưởng thành của thị trường.

"Khi điện ảnh Việt đã có những thành công nhất định ở dòng phim gia đình, tâm lý, kinh dị hay hài, các nhà làm phim bắt đầu tìm kiếm những câu chuyện có chiều sâu văn hóa và bản sắc dân tộc hơn. Lịch sử là một kho tư liệu gần như vô tận", ông nói.

Bà Ngô Thị Bích Hạnh, Phó chủ tịch Công ty BHD, chia sẻ đây cũng là thời điểm chín muồi để làm phim về đề tài lịch sử, chiến tranh, cách mạng.

Các nhà làm phim nhìn thấy một thế hệ khán giả trẻ Việt Nam - sinh ra trong thời đại Internet và tiếp xúc dễ dàng với mọi nền văn hóa thế giới chỉ bằng một cú click chuột - đang khao khát đi tìm căn tính của mình thay vì đi tìm "thế giới có gì?". 

Họ muốn hiểu rõ mình là ai và sự khác biệt giữa người Việt Nam với các dân tộc khác thông qua những câu chuyện lịch sử.

Ông Tùng nói thêm năng lực sản xuất của điện ảnh Việt đã tốt hơn trước nhiều. Các nhà làm phim cũng bắt đầu có niềm tin lớn hơn vào thị trường. 

Trước đây nhiều người mặc định phim lịch sử là đồng nghĩa với doanh thu thấp. Nhưng hiện nay khi khán giả sẵn sàng trả tiền cho những bộ phim chất lượng, khoảng cách giữa giá trị nghệ thuật và giá trị thương mại đang dần được thu hẹp.

Để đi dài hơn

"Việc cùng lúc có nhiều phim lịch sử, cách mạng được công bố chắc chắn là một tín hiệu tốt song cũng không nên quá lạc quan", bà Hạnh nêu quan điểm.

Theo bà, Địa đạo, Mưa đỏ "thắng" ngoài lý do phim tốt còn hội tụ các yếu tố thiên thời, địa lợi, nhân hòa, trong đó có cả "ăn theo" vào các mốc đại lễ lớn của dân tộc.

Khi không còn vin vào một dịp đại lễ nào đó, phim lịch sử, cách mạng phải thực sự chất lượng thì mới có thể thu hút khán giả ra rạp.

"Thay vì lao theo xu hướng khi thấy một thể loại đang thành công, nhà làm phim cần kể những câu chuyện mà họ thực sự muốn kể và dành tâm huyết thực sự cho nó", bà Ngô Thị Bích Hạnh nói.

Ông Tùng nói lịch sử không phải một "công thức doanh thu". Nếu các nhà sản xuất chỉ nhìn vào vài thành công gần đây rồi cùng lao vào một đề tài mà không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, thị trường hoàn toàn có thể rơi vào tình trạng bão hòa rất nhanh. Đây sẽ là một trong những thách thức của thị trường điện ảnh trong năm sau.

Theo ông, để dòng phim này phát triển bền vững cần ba yếu tố: chất lượng kịch bản, đa dạng trong cách kể, tư duy thị trường dài hạn.

"Muốn hình thành thói quen đón nhận phim lịch sử cho khán giả cần liên tục tạo ra những tác phẩm tốt trong nhiều năm chứ không phải một vài hiện tượng đơn lẻ. Khi đó phim lịch sử sẽ không còn là một làn sóng nhất thời mà trở thành một dòng chảy ổn định của điện ảnh Việt Nam", ông nhấn mạnh.

Dàn diễn viên 'Mưa đỏ' hội ngộ trong 'Đặc công rừng Sác'

Phim điện ảnh Đặc công rừng Sác vừa công bố những gương mặt đầu tiên tham gia, trong đó có 3 diễn viên từng xuất hiện trong phim Mưa đỏ.