Lộ trình xử lý các vấn đề pháp lý còn tồn đọng liên quan đến dự án tại sân bay Nha Trang của Công ty cổ phần Tập đoàn Phúc Sơn (Phúc Sơn) sau bản án phúc thẩm đang được tỉnh Khánh Hòa thực hiện.

Lộ trình xử lý này được xử lý theo tinh thần Nghị quyết số 29 của Quốc hội, Nghị quyết số 16 của Chính phủ; Đề án 153 của Chính phủ và kiến nghị của Tòa án Quân sự Trung ương về việc tiếp tục hoàn thiện thủ tục pháp lý sử dụng đất sân bay Nha Trang phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Rà soát để lựa chọn phương án xử lý phù hợp

Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của UBND tỉnh Khánh Hòa là việc xử lý dự án không được quyết định theo một phương án định sẵn, mà được đặt trên cơ sở kết quả rà soát toàn diện về pháp lý, quy hoạch, đất đai, đầu tư và nghĩa vụ tài chính... Theo đó, tỉnh xác định hai phương án có thể xem xét.

Phương án thứ nhất là Phúc Sơn được tiếp tục thực hiện dự án nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật và hoàn thành các nghĩa vụ tài chính phát sinh.

Phương án thứ hai là trường hợp nhà đầu tư không được tiếp tục giao đất, thì Nhà nước tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất để thực hiện dự án theo quy định pháp luật.

Việc chuẩn bị đồng thời hai phương án cho thấy cơ quan quản lý lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, khách quan và tuân thủ pháp luật. Quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra trên cơ sở kết quả rà soát chứ không xuất phát từ những nhận định chủ quan.

Người bị hại ở dự án sân bay Nha Trang được tham gia bày tỏ nguyện vọng

Một điểm mới đáng chú ý là Sở Tài chính Khánh Hòa được giao lấy ý kiến đại diện các khách hàng là bị hại trong vụ án về hai phương án xử lý dự án.

Xét dưới góc độ pháp lý, Luật Đất đai năm 2024 và Luật Đầu tư không quy định đây là thủ tục bắt buộc. Tuy nhiên việc lấy ý kiến những người chịu tác động trực tiếp trước khi lựa chọn phương án xử lý thể hiện sự đổi mới trong tư duy quản trị hành chính, đề cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự đồng thuận xã hội.

Dĩ nhiên, ý kiến của các bị hại không thay thế thẩm quyền quyết định của UBND tỉnh. Quyết định hành chính vẫn phải được ban hành trên cơ sở pháp luật và thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý nhà nước.

Tuy nhiên việc ghi nhận nguyện vọng của người bị hại sẽ giúp cơ quan có thẩm quyền đánh giá đầy đủ hơn tác động của từng phương án, từ đó lựa chọn giải pháp hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước, nhà đầu tư và những người đã giao dịch với chủ đầu tư.

Ranh giới giữa thi hành bản án và quản lý hành chính

Một vấn đề pháp lý đáng quan tâm là kế hoạch xử lý của UBND tỉnh Khánh Hòa được xây dựng trên cơ sở kiến nghị của Tòa án Quân sự Trung ương về việc tiếp tục hoàn thiện thủ tục pháp lý sử dụng khu đất sân bay Nha Trang để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Điều này cho thấy cần phân biệt rõ giữa thi hành bản án hình sự và hoạt động quản lý hành chính sau xét xử.

Bản án hình sự giải quyết trách nhiệm hình sự của các bị cáo và các hậu quả pháp lý thuộc phạm vi xét xử của tòa án.

Trong khi đó, việc quyết định dự án có tiếp tục thực hiện hay không, giao đất hay tổ chức đấu giá, xác định nghĩa vụ tài chính hoặc điều chỉnh quy hoạch lại thuộc thẩm quyền của cơ quan hành chính theo quy định của pháp luật.

Vì vậy, kiến nghị của tòa án không phải là quyết định hành chính, cũng không phải là phần bản án có hiệu lực cưỡng chế thi hành.

Đó là kết quả đánh giá của cơ quan xét xử đối với những vấn đề quản lý nhà nước được phát hiện thông qua vụ án, và có giá trị định hướng quan trọng đối với quá trình xử lý tiếp theo của các cơ quan có thẩm quyền.

Thực tiễn tại Khánh Hòa cho thấy sự phối hợp giữa cơ quan tư pháp và cơ quan hành chính đang được thực hiện theo đúng chức năng của từng thiết chế, góp phần bảo đảm tính thống nhất trong việc xử lý hậu quả của vụ án hình sự về vi phạm quản lý đất đai.

Điều đáng ghi nhận là Khánh Hòa không chỉ giải quyết một dự án cụ thể mà đang từng bước xây dựng một quy trình xử lý hậu vụ án hình sự có tính liên ngành.

Từ việc rà soát hồ sơ pháp lý, xác định hiện trạng dự án, đối chiếu quy hoạch, tính toán nghĩa vụ tài chính, lấy ý kiến nhà đầu tư và người bị hại làm việc với các cơ quan Trung ương, báo cáo thống nhất phương án xử lý dứt điểm các nội dung còn vướng mắc, thể hiện sự thận trọng và đề cao tính pháp lý trong quá trình xử lý.

Từ thực tiễn này, có thể nghiên cứu hoàn thiện pháp luật theo 3 hướng.

Thứ nhất, quy định rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan hành chính trong việc xem xét và phản hồi kiến nghị của tòa án sau khi bản án có hiệu lực.

Thứ hai, nghiên cứu thể chế hóa cơ chế tham vấn người bị hại hoặc người có quyền, lợi ích liên quan trong quá trình xử lý các dự án sau đại án kinh tế.

Thứ ba, xây dựng một quy trình thống nhất trên phạm vi cả nước đối với việc xử lý các dự án có sai phạm sau xét xử, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, người dân cũng như yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Khánh Hòa yêu cầu nộp hơn 11.994 tỉ đồng tiền đất sân bay Nha Trang, Phúc Sơn thực hiện thế nào?

Thực hiện chỉ đạo của các cơ quan thẩm quyền Trung ương, từ năm 2022, tỉnh Khánh Hòa yêu cầu Công ty Phúc Sơn phải nộp 11.994,92 tỉ đồng vì vi phạm tại dự án ở sân bay Nha Trang. Đến nay doanh nghiệp vẫn chưa thực hiện.