Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 với diễn biến khởi sắc rõ rệt. Chỉ sau hơn hai tuần giao dịch, VN-Index đã tăng hơn 100 điểm và chạm mốc 1.900 điểm, sau đó có điều chỉnh.

Một dịch chuyển cấu trúc rất quan trọng của thị trường chứng khoán

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Huỳnh Anh Huy, CFA, Giám đốc phân tích ngành của Chứng khoán Kafi, nhấn mạnh động lực chính của nhịp tăng này đến từ yếu tố chính sách, trong đó nổi bật là Nghị quyết 79 về kinh tế nhà nước, cùng với kỳ vọng cải cách và tái cơ cấu khu vực doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn tới.

Bên cạnh đó, thông tin nhiều doanh nghiệp nhà nước đang chuẩn bị cho kế hoạch thoái vốn nhằm đáp ứng điều kiện doanh nghiệp đại chúng đã tạo thêm lực đẩy cho thị trường.

Kinh nghiệm từ các thương vụ thoái vốn lớn trong quá khứ cho thấy đây thường là chất xúc tác quan trọng giúp thị trường tái định giá các doanh nghiệp có quy mô lớn, tài sản tốt nhưng bị "kìm" giá trong thời gian dài, theo ông Huy.

Còn ông Trần Thăng Long - Giám đốc Trung tâm Phân tích Nghiên cứu Chứng khoán BIDV (BSC), nhận thấy một số điểm dịch chuyển cấu trúc rất quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2023 đến nay liên quan tới nhóm cổ phiếu nhà nước.

Thứ nhất, Nhà nước vẫn là cổ đông lớn nhất trên thị trường, chiếm xấp xỉ 1/3 tổng vốn hóa. Tuy nhiên, tỉ trọng sở hữu nhà nước có xu hướng giảm nhẹ so với năm 2023.

Nguyên nhân, theo ông Long, chủ yếu không đến từ việc thoái vốn mạnh, mà do tốc độ tăng giá của nhóm cổ phiếu nhà nước chậm hơn đáng kể so với VN-Index trong giai đoạn 2023-2025. 

Theo đó, khi thị trường tăng mạnh, phần vốn hóa của khu vực nhà nước bị "pha loãng tương đối", nay tăng cũng chỉ mới bù phần chậm của 2023-2025.

Thứ hai, ông Long cho biết động lực tăng trưởng của VN-Index giai đoạn 2023-2024 chủ yếu đến từ các doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là nhóm ngân hàng tư nhân, bất động sản, tiêu dùng, công nghệ và dịch vụ. 

Điều này kéo theo tỉ trọng sở hữu của các tổ chức trong nước tăng lên rõ rệt, phản ánh vai trò ngày càng lớn của dòng vốn tổ chức nội và cá nhân trong việc dẫn dắt xu hướng thị trường.

Khối ngoại giảm dần tỉ lệ

Thứ ba, tỉ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài giảm mạnh, từ mức khoảng 18% trước đây xuống còn dưới 15% hiện nay. Sự sụt giảm này gắn liền với chuỗi bán ròng rất quyết liệt.

Theo chuyên gia BSC, áp lực rút vốn này đến từ nhiều yếu tố: chính sách tiền tệ toàn cầu, tái cơ cấu danh mục sang các nước lớn, cũng như những hạn chế cấu trúc của thị trường Việt Nam như room ngoại. Vai trò dẫn dắt của khối ngoài đã mờ nhạt dần.

Trong đó, khối nhà đầu tư nước ngoài ghi nhận xu hướng bán ròng gia tăng qua các năm, với giá trị khoảng 24.800 tỉ đồng trong năm 2023, gần 93.000 tỉ đồng trong năm 2024, và ước tính khoảng 135.000 tỉ đồng trong năm 2025.

Thứ tư, nhóm cổ đông lớn là cá nhân (sở hữu trên 5%) có tỉ trọng hiển thị khá nhỏ, nhưng trên thực tế con số này có thể chưa phản ánh đầy đủ "tay to" trên thị trường.

Một bộ phận không nhỏ các nhà đầu tư cá nhân quy mô lớn đang nắm giữ dưới ngưỡng 5% mỗi mã, nên vẫn được phân loại vào nhóm nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ. 

Nếu bóc tách lại theo quy mô tài sản thực, tỉ trọng nhỏ lẻ thuần túy có thể thấp hơn đáng kể so với số liệu thống kê (có thể chỉ ở mức dưới 10%).

Như vậy nhìn tổng thể, bức tranh cổ đông lớn trên thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái định hình. 

Khi khối ngoại dần rút lui, vai trò dẫn dắt chuyển sang nhà đầu tư trong nước, đặc biệt là các tổ chức và nhóm cá nhân có tiềm lực tài chính lớn. 

Trong bối cảnh cải cách doanh nghiệp nhà nước được đẩy mạnh và dòng vốn nội ngày càng chủ động, "cá mập" thị trường có thể không còn nằm ở những cái tên quen thuộc, mà đang âm thầm dịch chuyển sang những lực lượng mới - linh hoạt hơn, dài hạn hơn và quyết định xu hướng của chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.

Cổ phiếu nào thực sự 'đông người chơi' nhất sàn chứng khoán năm 2025?

Trên thị trường chứng khoán, không ít nhà đầu tư vẫn nhầm lẫn giữa khối lượng giao dịch (volume - vol) và thanh khoản. Hai khái niệm này có liên quan chặt chẽ, nhưng phản ánh hai lát cắt khác nhau của dòng tiền.