Vươn khơi trên tàu vỏ thépTàu sắt và tâm sự ngư dân

Chính sách tín dụng, nâng cấp hậu cần, trang bị tàu công suất lớn - đặc biệt là tàu vỏ thép, đóng tàu cho ngư dân thuê... - đã được bàn bạc, mổ xẻ quyết liệt.

Ai cũng biết phần lớn tàu thuyền ngư dân hiện nay là thuyền gỗ, kích thước và trang bị hạn chế, dẫn đến việc khai thác ngắn hạn, gần bờ và khả năng sơ chế sản phẩm hoàn toàn không có, dẫn đến chất lượng kém và dễ bị đại lý chèn ép giá.

Ngư dân đang cần tàu vỏ thép hay composite, muốn thế phải đầu tư nhiều tiền, khả năng thu hồi vốn kéo dài, rất ít ngư dân có khả năng đầu tư. Cũng giống như chẳng ai có thể mua sắm một chiếc xe Mercedes mới tinh để khai thác vào việc kinh doanh taxi.

Ở nhiều nơi, trong đó có Mỹ, ngư dân vẫn ra khơi với những con tàu sắt, nhưng là tàu cũ. Tại Alaska, ngư dân nơi đây cũng dùng rất nhiều tàu cá cũ kỹ, phần lớn được đóng từ trước năm 1990. Việc sử dụng tàu cũ là hợp lý, trong khi chi phí đóng mới là quá cao.

Chính vì vậy, ngư trường Alaska vẫn phát triển liên tục dù ngư dân chỉ ra khơi với những con tàu cũ, nhưng với các trang thiết bị hiện đại.

Thế nhưng, ngư dân VN lại không thể tiếp cận những con tàu sắt vừa túi tiền của mình. Lý do là từ năm 2009, Chính phủ đã ra nghị định 29 cấm nhập tàu đi biển cũ quá 15 năm tuổi nhằm xóa bỏ tình trạng VN thành bãi rác công nghiệp của thế giới, khi mà rất nhiều doanh nghiệp VN nhập tàu cũ về chỉ để phá dỡ.

Quy định đó là cần thiết nhưng không có nghĩa việc sử dụng các tàu cao tuổi sẽ ảnh hưởng đến môi trường biển. Thực tế, Cục Tuần duyên Hoa Kỳ và Cơ quan Bảo vệ môi sinh là hai cơ quan chuyên trách về an toàn và môi trường cho các tàu mang cờ Hoa Kỳ, vốn nổi tiếng chịu các luật định khắt khe trên thế giới, vượt xa các tiêu chuẩn thông thường của Tổ chức Hàng hải quốc tế.

Về mặt kỹ thuật, môi trường khai thác không phụ thuộc vào năm đóng mà phụ thuộc rất nhiều vào các kỹ thuật bảo dưỡng như lớp sơn bên ngoài hay các hệ thống hạn chế thải ra biển.

Cách đây ba năm, một vài công ty Nhật Bản đã ngỏ ý muốn chuyển giao công nghệ đánh bắt cho ngư dân cũng như sẽ lo việc bao tiêu sản phẩm, đặc biệt là cá ngừ, một sản phẩm khá phổ biến tại thị trường Nhật Bản.

Họ có nhã ý muốn chuyển giao các tàu đánh bắt cá ngừ đã qua sử dụng cùng với các tàu thu mua và tàu sơ chế. Tuy nhiên, sau hơn một năm tìm hiểu quy định, họ đành phải hủy dự án này.

Hàng loạt chính sách sẽ được đưa ra nhằm giúp ngư dân có được phương tiện đánh bắt tốt hơn. Nhưng chính sách đó phải đa dạng, phù hợp với khả năng của ngư dân. Sử dụng những con tàu sắt cũ nhưng có chọn lọc, được kiểm soát chặt chẽ là liệu cơm gắp mắm, một ý tưởng cần được xem xét.