Thật ra mua bán, sáp nhập doanh nghiệp là chuyện bình thường trong một nền kinh tế thị trường. Thế nhưng điều đau xót ở chỗ việc mua bán hiện đang diễn ra ngày một phổ biến và doanh nghiệp trong nước luôn ở trong tư thế “người sắp chết đuối đang tìm... cọc”. Vì vậy, phần thiệt thòi luôn rơi vào bên yếu thế là doanh nghiệp trong nước.

Trong bối cảnh hàng trăm ngàn doanh nghiệp trong nước đang lâm tình thế khó khăn như hiện nay thì việc mua bán, sáp nhập chỉ là một trong rất nhiều phương thức để doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhanh tay thôn tính thị trường trong nước. Thực trạng doanh nghiệp “ngoại” nở nồi, trong nước teo tóp giờ đây không chỉ xảy ra ở một vài lĩnh vực mà lan rộng với tốc độ chóng mặt trên nhiều lĩnh vực.

Thật đau xót khi vào chợ, siêu thị, tiệm tạp hóa... những thương hiệu Việt trong nhóm các mặt hàng thiết yếu như bột giặt, nước chấm, mì gói... đã và đang thay vào đó là thương hiệu khổng lồ, toàn cầu. Như lời một số chuyên gia, nhiều ngành kinh tế của VN giờ đây đang bị lệ thuộc vào doanh nghiệp nước ngoài và không bao lâu nữa nhiều người Việt phải “làm thuê” và tiêu dùng những sản phẩm ngoại được sản xuất ngay trên đất nước mình.

Không thể trách doanh nghiệp trong nước vì sao yếu thế, vì sao làm hàng kém cạnh tranh, vì sao sớm đầu hàng trước làn sóng các nhà đầu tư ngoại. Câu trả lời đã quá rõ khi nguồn lực của hầu hết doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước đều dựa vào vốn vay, nay đã bị cắt hoặc lãi suất bị đẩy lên cao, trong khi các nhà đầu tư nước ngoài có cả một quá trình dài tích lũy vốn, kinh nghiệm...

Vấn đề đáng bàn ở đây chính là sự thờ ơ kiểu “sống chết mặc bay” của một bộ phận các cơ quan quản lý. Thậm chí nhiều nơi còn hành cho “ra bã” nếu doanh nghiệp trong nước “không biết điều” khi đụng chuyện trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Quản lý bộ phận bán hàng của một doanh nghiệp chuyên ngành thực phẩm mới đây đã nói như khóc khi kể lại chuyện bị cơ quan chức năng đòi niêm phong toàn bộ lô hàng do phát hiện sản phẩm duy nhất bị lỗi.

Doanh nghiệp còn phải trả giá do tình trạng giật cục trong điều hành chính sách tiền tệ, lãi suất. Giám đốc một công ty chăn nuôi ở Bình Dương cho biết lãi suất tăng vọt bất ngờ vừa qua không chỉ khiến mọi kế hoạch đầu tư bị phá sản mà còn đẩy doanh nghiệp vào đường cùng. Chưa kể khả năng dự báo quá kém của một số cơ quan chuyên ngành khi “không thể” nhận định cũng như đưa ra khuyến cáo cần thiết cho các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp của từng lĩnh vực, ngành hàng.

“Chúng ta hòa nhập chứ không hòa tan”. Câu khẩu hiệu ví von trước đây thể hiện ý chí, quyết tâm khi mới tham gia hội nhập sâu vào kinh tế thế giới. Thế nhưng sau vài năm, chỉ riêng trong lĩnh vực kinh tế, khẩu hiệu vẫn chỉ là khẩu hiệu, còn thực tế thị phần của các doanh nghiệp trong nước đang bị thu hẹp từng ngày, nhường sân chơi cho các đại gia nước ngoài. Với tốc độ chiếm lĩnh như hiện nay, không bao lâu nữa có nhiều lĩnh vực bị chính các doanh nghiệp nước ngoài “hòa tan” thật sự.