Biểu tình bùng phát ở đông UkraineHai phe biểu tình ở Ukraina có nguy cơ đụng độ

Phóng to

“Chúng tôi vì hòa bình” là dòng chữ trên tờ giấy người phụ nữ mang theo trong cuộc tuần hành chống chiến tranh ở làng Eskisaray, thuộc bán đảo Crimea ngày 10-3 - Ảnh: Reuters

Trước thái độ cứng rắn của Matxcơva bảo vệ quyền của Cộng hòa tự trị Crimea muốn gia nhập Nga, chính quyền Ukraine đang nỗ lực tìm kiếm sự hậu thuẫn của phương Tây. Theo AFP, Thủ tướng tạm quyền Arseniy Yatsenyuk lên đường đi Mỹ để gặp Tổng thống Barack Obama ngày 12-3. “Đây là chuyến thăm quan trọng - Ngoại trưởng lâm thời Andriy Deshchytsya của Kiev nhận định - Chúng tôi hi vọng qua các cuộc đàm phán này, chúng tôi sẽ tìm được cách tiếp cận chung để giải quyết tình hình ở Crimea”.

Thủ tướng lâm thời Yatsenyuk tuyên bố sẽ trình lên Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc về tình hình Crimea ngày 13-3.

Biểu tình quy mô lớn

Reuters mô tả các cuộc biểu tình của hai phe với số người tham gia lên đến hàng ngàn. Khoảng 2.000 người ủng hộ Nga tụ tập tại quảng trường Lênin ở Crimea và vỗ tay theo giai điệu các bài hát thời Xô viết. Tại khu vực Sevastopol, truyền thông phương Tây đưa tin phe ủng hộ Nga đã đụng độ với phe ủng hộ Kiev.

Bên cạnh đó, Ukraine đưa tin một nhóm binh lính thân Nga đã phong tỏa một căn cứ không quân gần thị trấn Saki trên bán đảo. Tại miền đông Ukraine, hàng ngàn người ủng hộ Nga đã chiếm các tòa nhà chính phủ ở Lugansk và cắm cờ Nga lên nóc trụ sở an ninh ở thành phố Donetsk. Theo AFP, đám đông ở Donetsk hô vang “Nước Nga! Nước Nga!” và vẫy cờ Nga.

Song song là các cuộc biểu tình của những người ủng hộ chính quyền Kiev. Hàng chục ngàn người tụ tập tại quảng trường Độc Lập ở thủ đô Ukraine để kỷ niệm ngày sinh anh hùng dân tộc Taras Shevchenko. “Ông cha đã đổ máu vì mảnh đất này. Chúng ta sẽ không nhường (cho Nga) dù một centimet” - Thủ tướng tạm quyền Arseniy Yatsenyuk tuyên bố. Tại Odessa, truyền thông địa phương đưa tin khoảng 3.000 người tụ tập và hát quốc ca Ukraine. Tại Kharkov, khoảng 10.000 người tuần hành phản đối chiến tranh và kêu gọi Ukraine đoàn kết.

Nga tiếp tục siết chặt kiểm soát tại Crimea. Tối 10-3, lính Nga đã nổ súng khi chiếm một căn cứ hải quân gần thị trấn Bakhchisaray, thu điện thoại và xe của binh lính Ukraine, Hãng tin Interfax dẫn lời một quan chức Ukraine. Không có binh lính nào bị thương. Còn lực lượng của Ukraine tại Crimea, theo giới quan sát, đang đứng trước thế tiến thoái lưỡng nan giữa việc đầu hàng, tháo chạy hay chiến đấu. Cách tự vệ của họ hiện nay là cố thủ trong các căn cứ.

Các lãnh đạo đấu luật

Trên bàn ngoại giao, Nga và phương Tây tiếp tục tranh cãi về tính hợp pháp của cuộc trưng cầu ý dân tại Crimea diễn ra ngày 16-3. Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Đức Angela Merkel và Thủ tướng Anh David Cameron ngày 9-3, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố chính quyền Cộng hòa tự trị Crimea đang đi đúng luật quốc tế khi tổ chức trưng cầu ý dân về việc gia nhập Nga. Hãng tin Nga RIA Novosti dẫn nguồn điện Kremlin cho biết trong cuộc điện đàm, tổng thống Nga đã nhấn mạnh: “Các bước đi do chính quyền hợp pháp của Crimea tiến hành là dựa trên luật quốc tế và nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người dân trên bán đảo này”.

Đáp lại, Thủ tướng Đức Merkel tiếp tục kêu gọi Nga rút lực lượng khỏi Crimea và chỉ trích cuộc trưng cầu ý dân của Crimea là bất hợp pháp, theo BBC. Tuy nhiên, lãnh đạo Anh cho biết ông Putin hứa sẽ xem xét lại đề xuất của phương Tây về việc thành lập nhóm liên lạc quốc tế về tình hình Ukraine.

Trong diễn biến mới nhất, chính quyền Crimea cho biết trong trường hợp bán đảo trở thành lãnh thổ Nga sau cuộc trưng cầu ý dân, người dân sẽ vẫn có quyền lựa chọn giữa hai quốc tịch Ukraine và Nga. Trước đó, Quốc hội Nga cho biết sẽ cân nhắc về việc tiếp nhận Crimea vào ngày 21-3 sau khi ông Putin tuyên bố chào đón khu vực này.

Trong ngày 10-3, Bộ Ngoại giao Nga lên tiếng chỉ trích chính quyền mới của Kiev đứng sau tình trạng “vô luật lệ” ở miền đông Ukraine. Matxcơva cáo buộc phương Tây đã im lặng khi những kẻ vũ trang bịt mặt nổ súng vào những người biểu tình hòa bình ở Kharkov ngày 8-3 làm vài người bị thương. Bộ này cũng khẳng định tám phóng viên Nga bị bắt khi đưa tin tại thành phố Dnipropetrovsk.