Không thể bảo vệ thế hệ trẻ bằng cách ngăn các em tham gia không gian mạng

Học an toàn số qua kịch ứng tác, tranh biện

Một tin nhắn lừa đảo, một đường link lạ, một đoạn video giả mạo bằng công nghệ AI hay một lời rủ rê tưởng như vô hại trên không gian mạng đều có thể khiến học sinh rơi vào rủi ro.

Nhằm giúp học sinh hình thành "phản xạ" tự bảo vệ mình trên Internet, chuỗi chương trình “Teen Safety School Tour 2026 - An toàn số cho em” chính thức được khởi động với thông điệp “Có Vaccine Số, tự tin khám phá - làm chủ thế giới số".

Chương trình do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, TikTok Việt Nam và MSD United Way Việt Nam phối hợp tổ chức dưới sự bảo trợ, chỉ đạo của Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) - Bộ Công an.

Đồng hành cùng chiến dịch còn có Liên minh Niềm tin số, lực lượng PA05 các địa phương, VietinBank và Công ty cổ phần Vacxin Việt Nam (VNVC).

Theo Đại tá Hà Văn Bắc, điều cần làm hiện nay là giúp học sinh hình thành "kháng thể số" thông qua việc trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện rủi ro và bản lĩnh tự chủ để các em đủ bình tĩnh tự đưa ra lựa chọn đúng đắn. Đồng thời, công tác giáo dục cần chuyển mạnh trọng tâm từ cảnh báo chung chung sang rèn luyện kỹ năng thực hành sát với tâm lý từng độ tuổi.

Từ tháng 10 đến 12-2026, chương trình dự kiến tiếp cận tối thiểu 10 trường học tại 5 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Lào Cai, Quảng Trị, Đà Nẵng và TP.HCM. Mục tiêu ban đầu là tiếp cận trực tiếp 9.000 học sinh, giáo viên, đồng thời ban tổ chức kỳ vọng phát triển mạng lưới khoảng 30 Đại sứ Vaccine Số.

Thay cho những bài giảng lý thuyết một chiều khô cứng, chương trình được thiết kế dưới dạng các trò chơi tương tác, kịch ứng tác, tranh biện và xử lý tình huống thực tế.

Nội dung tập trung vào các vấn đề nóng mà học sinh dễ gặp phải trong đời sống số hàng ngày như nhận diện tin nhắn lừa đảo, phòng chống bắt nạt trực tuyến và hành vi dụ dỗ, bảo vệ quyền riêng tư, nhận biết nội dung giả mạo do AI tạo ra, cũng như kỹ năng tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp nguy cơ.

Chú trọng "sức khỏe số" và giáo dục đồng đẳng

Bên cạnh việc trang bị kỹ năng phòng vệ trước các thủ đoạn lừa đảo, chương trình dành một phần dung lượng quan trọng để bàn về "sức khỏe số."

Đơn vị tổ chức hướng dẫn học sinh cách cân bằng thời gian giữa cuộc sống trực tuyến và ngoại tuyến, quản lý cảm xúc khi sử dụng mạng xã hội, giảm áp lực so sánh bản thân và duy trì các mối quan hệ tích cực ngoài đời thực.

Đây là mảng nội dung vốn dễ bị bỏ qua, trong khi thực tế nhiều học sinh đang chịu áp lực tâm lý lớn từ lượt thích, bình luận, tin giả, hoặc rơi vào trạng thái nghiện màn hình thiết bị điện tử.

Để các thông điệp dễ đi vào tâm trí lứa tuổi học đường, chương trình tuyển chọn và tập huấn khoảng 30 "Đại sứ Vaccine Số". Mô hình giáo dục đồng đẳng này được kỳ vọng sẽ giúp nội dung kỹ năng trở nên gần gũi, tạo không khí cởi mở để học sinh thoải mái trao đổi bằng chính ngôn ngữ của lứa tuổi mình.

Dịp này, ban tổ chức cũng trao tặng 5.000 sổ tay "Vaccine Số", giới thiệu cụ thể các thao tác bảo vệ tài khoản, thiết lập quyền riêng tư và các công cụ hỗ trợ gia đình quản lý con em trên không gian mạng.

Môi trường mạng đang biến chuyển từng ngày, việc trang bị kiến thức không thể dừng lại ở những lời nhắc nhở chung chung “phải cẩn thận khi lên mạng”, mà cần được hiện thực hóa bằng những câu hỏi cụ thể trong sinh hoạt hàng ngày như Tin nào đáng tin? Ai được phép xem dữ liệu cá nhân? Khi bị đe dọa trực tuyến thì cần lưu lại bằng chứng gì và báo cho ai?

Teen Safety School Tour đặt mục tiêu đưa các câu trả lời ấy vào đúng nơi các em đang sống, học tập và trải nghiệm không gian số mỗi ngày, từ đó kết nối chặt chẽ hơn giữa nhà trường, học sinh và gia đình trong việc bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Học sinh không muốn bị cấm điện thoại, nhà trường quản thế nào?

Học sinh không muốn bị cấm điện thoại, trong khi nhà trường lo ngại việc sử dụng quá mức ảnh hưởng học tập, sức khỏe và an toàn trên mạng.