Khởi nghiệp xã hội là chìa khóa cho tương lai phát triển bền vững

Khởi nghiệp xã hội có thể giúp Đông Nam Á giải quyết những thách thức lớn nhất về phát triển bền vững - Ảnh: Magnific

Một nghiên cứu của Phó giáo sư (PGS) Greeni Maheshwari và PGS Burkhard Schrage (nhóm bộ môn Quản trị, Đại học RMIT Việt Nam) đã phân tích 442 công trình khoa học được công bố trong giai đoạn 2001-2023, nhằm hệ thống hóa sự phát triển của nghiên cứu khởi nghiệp xã hội tại Đông Nam Á.

Nghiên cứu cho thấy Đông Nam Á không chỉ đang trở thành một điểm nóng toàn cầu về khởi nghiệp xã hội mà còn tạo ra những hiểu biết giá trị về cách doanh nghiệp có thể đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo ra tác động tích cực lâu dài cho xã hội và môi trường.

Đáng chú ý số lượng công trình nghiên cứu về khởi nghiệp xã hội tăng mạnh sau khi Liên Hợp Quốc thông qua các Mục tiêu Phát triển bền vững vào năm 2015.

Phạm vi nghiên cứu cũng đã mở rộng đáng kể, vượt ra ngoài các doanh nghiệp xã hội truyền thống để bao gồm nhiều chủ đề như du lịch bền vững, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, hệ sinh thái khởi nghiệp, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo vì phát triển bền vững.

"Khởi nghiệp xã hội tại Đông Nam Á đang chuyển mình từ một lĩnh vực nghiên cứu còn khá chuyên biệt trở thành động lực chiến lược cho phát triển bền vững", PGS Maheshwari nhận định.

Cần tháo gỡ rào cản hợp tác khu vực

Dù lĩnh vực này đã phát triển nhanh chóng trong thập kỷ qua, việc chuyển hóa tri thức thành những thay đổi ý nghĩa vẫn đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa các quốc gia, các lĩnh vực và các ngành.

Song sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu trong khu vực Đông Nam Á vẫn còn khá hạn chế. Phần lớn các nghiên cứu vẫn được thực hiện trong phạm vi từng quốc gia thay vì thông qua các mạng lưới hợp tác khu vực. Đây cũng chính là một trong những cơ hội lớn nhất để lĩnh vực này phát triển.

"Điều này rất quan trọng bởi nhiều vấn đề mà các doanh nghiệp xã hội đang nỗ lực giải quyết, như biến đổi khí hậu, nghèo đói, bất bình đẳng, y tế công cộng và phát triển bền vững, đều vượt qua ranh giới của từng quốc gia", PGS Maheshwari chia sẻ.

Theo bà, hợp tác khu vực chặt chẽ hơn sẽ giúp nâng cao chất lượng cả nghiên cứu lẫn thực tiễn.

Điều đó cho phép các nhà nghiên cứu thực hiện những công trình so sánh quy mô lớn hơn, tạo ra những bằng chứng vững chắc hơn cho các nhà hoạch định chính sách, đồng thời xác định những mô hình thành công có thể được điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh của các quốc gia Đông Nam Á".

Đóng góp từ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam

Sau gần hai thập kỷ sinh sống và làm việc tại Việt Nam, PGS Maheshwari đã chứng kiến đất nước vươn lên trở thành một trong những hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động nhất Đông Nam Á.

Bà chia sẻ: "Tăng trưởng kinh tế nhanh chóng cũng mang đến nhiều thách thức mới về xã hội và môi trường, cho thấy nhu cầu cấp thiết về những mô hình khởi nghiệp có thể tạo ra tác động tích cực song song với thành công về kinh tế".

Nghiên cứu cũng cho thấy Việt Nam đang ngày càng có ảnh hưởng trong việc định hình chương trình khởi nghiệp bền vững của khu vực - Ảnh: DNCC

Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm nghiên cứu về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và khởi nghiệp bền vững.

"Điều đặc biệt đáng khích lệ là Việt Nam không chỉ tiếp thu những ý tưởng được phát triển ở nơi khác, mà cũng càng đóng góp nhiều hơn vào kho tri thức mới và kinh nghiệm thực tiễn cho các cuộc thảo luận của khu vực về kinh doanh bền vững và đổi mới sáng tạo vì xã hội", PGS Maheshwari nói.

Gắn kết chính sách, trường học và doanh nghiệp

Để chuyển hóa tri thức thành những thay đổi ý nghĩa, PGS Maheshwari cho rằng chính phủ có thể xây dựng chính sách thuận lợi, doanh nghiệp cần tích hợp phát triển bền vững vào chiến lược dài hạn, còn trường đại học trang bị kỹ năng và tư duy đổi mới sáng tạo cho thế hệ trẻ.

Sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa giới học thuật, doanh nghiệp và cộng đồng sẽ đóng vai trò quyết định trong việc chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành những giá trị xã hội thiết thực.

Nhìn về tương lai, bà nhận định các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và blockchain sẽ mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp xã hội mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả hoạt động.

"Bằng cách tăng cường hợp tác giữa các ngành, các lĩnh vực và các quốc gia, chúng ta có thể xây dựng những hệ sinh thái khởi nghiệp xã hội vững mạnh hơn, trao quyền cho con người, củng cố cộng đồng và tạo ra những tác động tích cực lâu dài trên khắp Đông Nam Á".

Giành học bổng toàn phần từ ứng dụng giúp bữa ăn cho học sinh khó khăn

Từ trăn trở về những bữa trưa bị bỏ qua ở trường phổ thông, Trịnh Tuệ Linh xây dựng ứng dụng công nghệ tài chính hỗ trợ bữa ăn cho học sinh khó khăn, qua đó giành học bổng toàn phần Đại học RMIT Việt Nam và đặt mục tiêu đưa sáng kiến này đến 50 trường THPT.