Vấn đề đó đã được nhắc tới trong buổi tọa đàm của chương trình Nghệ thuật cải lương: Ký ức lịch sử và mã văn hóa dân tộc do Hội đồng Lý luận phê bình văn học nghệ thuật TP.HCM (thuộc Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM) cùng Đài Phát thanh Truyền hình TP.HCM, Hãng phim TFS phối hợp thực hiện.

Làm cải lương sử Việt ra sao để hấp dẫn người trẻ?

Trong buổi workshop mang tên Từ trang sử đến sân khấu cải lương diễn ra sáng 4-9 tại Nhà hát Trần Hữu Trang, một bạn sinh viên đến từ Đại học Sư phạm TP.HCM trong phần giao lưu đã ngẫu hứng ca bài Mê Linh biệt khúc trong vở cải lương sử Việt Tiếng trống Mê Linh.

Điều đó chứng tỏ chúng ta đã có rất nhiều vở cải lương sử Việt rất hay. Sau 50 năm, vở Tiếng trống Mê Linh vẫn được nhắc nhở và được người trẻ hôm nay hát lên đầy tự hào, thể hiện tấm lòng yêu nước. 

Cải lương không thể thay thế sách giáo khoa để dạy sử Việt, nhưng cải lương có những ưu điểm vượt trội mà chúng ta cần tận dụng để khiến người trẻ vừa yêu sử Việt, vừa yêu nghệ thuật truyền thống.

Tiến sĩ Lê Nguyên Đạt cho rằng cải lương đóng vai trò là một kênh dẫn cảm xúc đặc biệt, giúp chuyển hóa những dữ kiện lịch sử khô khan thành trải nghiệm thấu cảm sâu sắc.

"Tác giả khi viết tuồng lịch sử luôn dựa trên khung sườn sự thật. Những chi tiết hư cấu chỉ nhằm mục đích khắc họa tâm lý nhân vật hoặc tăng tính drama cho sân khấu. Ví dụ chính sử ghi chép trận đánh, nhưng cải lương sẽ khai thác nội tâm người anh hùng trước giờ ra trận" - ông Đạt nhấn mạnh.

Tác giả trẻ Phạm Văn Đằng có khá nhiều kịch bản cải lương sử Việt chia sẻ kinh nghiệm cá nhân: "Trong những ngày đầu làm quen với kịch bản lịch sử tôi luôn gặp khó khăn, trăn trở phải xây dựng câu chuyện, nhân vật như thế nào khi có những phần sách sử không nhắc tới. Thậm chí tôi bỏ dở kịch bản suốt một năm trời.

Thầy Giang Mạnh Hà đã động viên tôi cứ mạnh dạn sáng tạo trong khuôn khổ cho phép. Từ đó tôi như được tiếp thêm nguồn năng lượng, khai thác thêm những chỗ lịch sử chưa nói hoặc nói chưa rõ để làm các nhân vật, sự kiện lịch sử thêm sống động, hấp dẫn người xem".

Người trẻ không quay lưng với cải lương

Trong tọa đàm cũng có ý kiến cho rằng tại sao các bạn yêu thích, tìm hiểu các nghệ sĩ, ca sĩ tham gia chương trình Anh trai say hi, Anh trai vượt ngàn chông gai, nếu các bạn thử tìm hiểu cải lương, có thể các bạn sẽ yêu thích bộ môn này.

Tuy nhiên một sinh viên đang theo học ngành Hàn Quốc cho rằng bản thân cô rất mê và thuộc luôn tuồng Câu thơ yên ngựa, nhưng sau này ít có kịch bản cải lương mới đủ sức thuyết phục để cô yêu và mê coi cải lương. Cô cho rằng với người trẻ, nếu đã yêu thích, các bạn sẽ tự động tìm hiểu.

Các diễn giả nhấn mạnh yếu tố âm nhạc là quan trọng then chốt trong nghệ thuật cải lương, còn người trẻ bảo rằng họ cần thêm cách kể câu chuyện như thế nào cho hấp dẫn.

Như vậy, chuyện làm sao để cải lương chinh phục người trẻ vẫn còn lắm nhiêu khê. Trước mắt, cải lương phải có tác phẩm đủ hấp dẫn, đủ sức chinh phục người trẻ. Đạo diễn Ca Lê Hồng cho rằng chúng ta còn thiếu những kịch bản hay. Đội ngũ tác giả trẻ còn quá ít, vẫn còn những tác phẩm ít chất văn học nên kịch bản kém đi sự mượt mà, trữ tình và thiếu độ sâu sắc.

Các diễn giả đều gặp nhau ở suy nghĩ cải lương nên được đưa vào học đường, thậm chí đưa vào giảng dạy từ nhỏ. Bởi có hiểu, có tiếp cận loại hình này từ sớm thì mới có thế hệ tương lai biết yêu nghệ thuật truyền thống.

Giáo dục lịch sử bằng nghệ thuật cải lương, tại sao không?

Trong ngày 4-9, tại Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang, công chúng sẽ có một ngày nhiều trải nghiệm hứa hẹn thú vị trong việc khám phá, tìm hiểu nghệ thuật cải lương.