Trẻ thiếu sân chơi, thừa thời gian trước màn hình

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai Việt Nam chưa đáp ứng khuyến nghị về vận động thể chất. Những con số này cho thấy lối sống tĩnh tại đang trở thành vấn đề đáng lưu ý ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Vận động không chỉ là chơi thể thao. Đi bộ, đạp xe, leo cầu thang, chơi đùa, làm việc nhà, đi lại hoặc tham gia các hoạt động thể chất tại trường học và cộng đồng đều được tính vào tổng thời gian vận động.

Theo Cẩm nang hướng dẫn hoạt động thể lực nâng cao sức khỏe cho cộng đồng do Bộ Y tế ban hành, trẻ cần tối thiểu 60 phút vận động mỗi ngày. Trong khi đó, phần lớn học sinh hiện chỉ có hai tiết giáo dục thể chất mỗi tuần, tương đương khoảng 70 phút. Thời lượng này chỉ đáp ứng một phần nhu cầu, cho thấy trẻ cần thêm cơ hội vận động trong giờ nghỉ, khi đi lại, vui chơi và sinh hoạt hằng ngày.

Sự phát triển thể chất và tầm vóc của trẻ chịu tác động của di truyền, dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ, sức khỏe và môi trường sống. Tuy nhiên, với trẻ ở đô thị, cơ hội vận động ngoài giờ học đang bị thu hẹp.

Nhiều học sinh học cả ngày ở trường, sau đó tiếp tục học thêm hoặc dành thời gian với điện thoại, máy tính, tivi khi về nhà. Nếu không chủ động tham gia các hoạt động thể chất, thời gian vận động trong ngày của các em rất ít.

Áp lực học tập là một nguyên nhân. Trẻ dành nhiều giờ ngồi học, trong khi giáo dục thể chất ở một số trường còn ít thời lượng và chưa đủ hấp dẫn để trở thành hoạt động thường xuyên. Cùng với đó, thiết bị thông minh và mạng xã hội ngày càng chiếm nhiều thời gian trong sinh hoạt của trẻ.

Theo bác sĩ Thi Thị Duyên, Khoa Nội hô hấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, quá trình đô thị hóa cũng khiến không gian dành cho vận động bị thu hẹp. Sân chơi, không gian xanh giảm đi, trong khi giao thông đông đúc và ô nhiễm không khí khiến phụ huynh e ngại cho trẻ ra ngoài.

"Trẻ em thiếu không gian, thời gian chơi ngoài trời; người lớn không có nơi để thư giãn, còn người già thu mình trong nhà, thiếu nơi giao lưu và tập luyện", bác sĩ Duyên nói.

Thiếu vận động, thêm nguy cơ bệnh tật

WHO coi thiếu vận động thể chất là một trong những yếu tố nguy cơ của các bệnh không lây nhiễm. Với trẻ em và thanh thiếu niên, hoạt động thể chất thường xuyên giúp phát triển cơ, xương, cải thiện sức khỏe tim mạch và chuyển hóa, hỗ trợ kiểm soát cân nặng, giấc ngủ và khả năng tập trung.

Vận động cũng có lợi cho sức khỏe tinh thần, góp phần giảm các triệu chứng lo âu và trầm cảm.

WHO đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 15% tình trạng thiếu vận động thể chất trên toàn cầu. Để đạt mục tiêu này, vận động cần trở lại đời sống hằng ngày thay vì chỉ được xem là một hoạt động riêng biệt.

Đi bộ đến trường, đạp xe, leo cầu thang, làm việc nhà, đi dạo hay chơi cùng trẻ đều có thể góp phần tăng tổng thời gian vận động, thay vì nhất thiết phải dành một giờ liên tục cho việc tập luyện.

Với trẻ nhỏ, hạn chế thời gian trước màn hình cũng là cách tạo thêm cơ hội vận động. Bộ Y tế khuyến cáo trẻ 2-5 tuổi không nên tiếp xúc màn hình quá một giờ mỗi ngày, càng ít càng tốt.

Thay vì để trẻ sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian rảnh, gia đình có thể tạo điều kiện để trẻ đọc sách, trò chuyện, chơi cùng cha mẹ và tham gia hoạt động ngoài trời. Hoạt động thể lực phù hợp góp phần phát triển hệ cơ xương, đồng thời hỗ trợ giấc ngủ, phát triển vận động, nhận thức và giao tiếp.

Về lâu dài, giải quyết tình trạng thiếu vận động không chỉ là câu chuyện của từng gia đình. Công viên, sân chơi, đường đi bộ và không gian xanh an toàn cần được xem như một phần của hạ tầng phục vụ sức khỏe cộng đồng.

Khi trẻ có nơi để chơi, người lớn có không gian đi bộ và người cao tuổi có chỗ giao lưu, vận động có thể trở thành một phần tự nhiên của đời sống thay vì một "nhiệm vụ" phải hoàn thành mỗi ngày.

Đưa vận động trở lại trong không gian sống

Từ góc độ phát triển đô thị, một số mô hình đang hướng đến việc đưa cây xanh, mặt nước, trường học, sân chơi và tiện ích vận động vào gần không gian sống, qua đó tạo thêm cơ hội để cư dân vận động trong sinh hoạt hằng ngày.

Tại cửa ngõ phía Tây TP.HCM, nhà sáng lập Ecopark phát triển đại đô thị Eco Retreat rộng 220ha, cách Bến Bạch Đằng khoảng 30 phút di chuyển qua Đại lộ Võ Văn Kiệt và cao tốc TP.HCM - Trung Lương.

Theo thông tin từ chủ đầu tư, Eco Retreat dành khoảng 50ha vùng lõi phát triển 20 khu vườn chủ đề, cùng cung đường tắm rừng dài 8km ven mặt nước. Dự án được định hướng theo mô hình retreat (trị liệu, phục hồi, tái tạo), kết hợp không gian thiên nhiên với các hoạt động như tắm khoáng, thiền, yoga, spa trị liệu và tư vấn dinh dưỡng.

Tại Eco Retreat, phân khu Rừng Phượng vừa được chủ đầu tư ra mắt, phát triển với hệ thống trường học làm trung tâm. Trong đó có Trường phổ thông liên cấp Edison rộng khoảng 22.000m², giảng dạy học sinh từ lớp 1 đến lớp 12, cùng khu đất khoảng 7.000m² dành cho giáo dục mầm non.Việc trường học nằm trong không gian đô thị giúp rút ngắn quãng đường di chuyển, đồng thời tạo điều kiện để trẻ đi bộ hoặc đạp xe tới trường thay vì dành nhiều thời gian trên xe.

Các khu vườn cộng đồng, vườn trái cây, tuyến đi bộ và sân chơi được bố trí đan xen với khu ở. Trẻ có thêm cơ hội quan sát thiên nhiên, chơi cùng bạn bè và vận động sau giờ học thay vì chỉ trở về nhà và tiếp tục thời gian trong nhà.

Bà Lê Tuệ Minh, Tổng giám đốc Tập đoàn Đầu tư giáo dục Innochain, Chủ tịch Edison Schools, cho rằng việc trường học nằm ngay trong không gian sống giúp học sinh có thêm thời gian cho vận động, khám phá thiên nhiên, hoạt động cộng đồng và gia đình.

"Tại Edison Schools, học sinh không phải dành nhiều giờ trên xe đưa đón, ngủ thiếp đi vì quá mệt, hay tối về lại đối diện với bốn bức tường bê tông", bà Minh chia sẻ.

Theo chủ đầu tư, Rừng Phượng được phát triển với nhiều loại hình nhà ở như nhà phố đại lộ, nhà phố vườn, biệt thự song lập và biệt thự đơn lập, diện tích từ 80-370m².

Trong câu chuyện đô thị hóa, tạo ra những không gian để trẻ có thể đi bộ, đạp xe, chơi ngoài trời và tiếp xúc với thiên nhiên không chỉ là câu chuyện quy hoạch hay tiện ích. Đó còn là cách tạo thêm cơ hội để vận động trở thành một phần tự nhiên của tuổi thơ.

The Palm Island: Khi compound mở ra những tiêu chuẩn mới về chất lượng sống

Trong bất động sản cao cấp, compound (khép kín) không chỉ là những cánh cổng hay hàng rào ngoại bất nhập. Giá trị thực sự nằm ở chuẩn sống phía sau cánh cổng ấy: sự riêng tư, an ninh, cộng đồng cư dân tinh hoa cùng hệ tiện ích, dịch vụ được thiết kế riêng.