Roy Mike Boehm - một cựu binh Mỹ, tham chiến ở chiến trường miền Nam - và những bạn bè mình đi về như thế. Họ về đây làm nhiều việc hầu mong hàn gắn vết thương chiến tranh trên mảnh đất đau thương, nghèo khó này. Những người bạn của Roy Mike Boehm từ khắp nơi trên thế giới cũng tình nguyện đến với Quảng Ngãi, kết nối nhịp cầu vì thế giới hòa bình.

Phóng to

Trẻ em Sơn Mỹ mừng vui khi Roy Mike Boehm - “tiếng vĩ cầm Mỹ Lai” - trở lại tháng 3-2009 - Ảnh: Minh Thu

Trở lại để gieo mầm cuộc sống

Từ chuyến thăm Quảng Ngãi nhân dịp 40 năm lễ tưởng niệm vụ thảm sát Sơn Mỹ năm ngoái, đầu tháng ba năm nay phó giáo sư Marjorie E. Nelson cùng bạn là Patricic Dewees, Trường đại học Ohio (Mỹ), đã tình nguyện sang VN trợ giảng, giúp giáo viên dạy tiếng Anh tại Trường tiểu học số 1 Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh (Quảng Ngãi). Khóa trợ giảng chỉ diễn ra trong thời gian ngắn hai tuần, nhưng đã để lại niềm yêu thích học tiếng Anh trong lòng hàng trăm học sinh tiểu học ở trường này.

Phó giáo sư Marjorie E. Nelson cầm trên tay con rùa biển nhồi bông đi khắp lớp học, đến từng học sinh tạo ra nhiều tình huống giao tiếp bất ngờ, vui nhộn, hướng dẫn tỉ mỉ từng học sinh cách phát âm.

Ông Marjorie E. Nelson kể lại: “Những năm 1967-1969, tôi có khoảng thời gian làm việc cho Tổ chức xã hội Quakers tại trung tâm chỉnh hình của Bệnh viện Quảng Ngãi. Chúng tôi đã cứu chữa nhiều người dân vô tội bị thương trong chiến tranh. Hơn 40 năm qua, trở lại Sơn Mỹ chia sẻ quá khứ đau thương, tôi muốn làm điều gì đó cho tương lai tươi sáng trên mảnh đất này”. Kết thúc khóa trợ giảng, ông Marjorie E. Nelson và Patricic Dewees cùng học trò cả lớp đã bật khóc khi phải chia tay nhau.

15 năm qua, tháng 3 năm nào khi trở lại ông Roy Mike Boehm cũng kéo vĩ cầm bên chân tượng đài Sơn Mỹ tưởng niệm 504 nạn nhân bị thảm sát, và lặng thầm về các miền quê xa xôi hàn gắn vết thương chiến tranh. Mỗi lần trở lại Quảng Ngãi, những đứa trẻ Sơn Mỹ mừng đón ông trong niềm vui như người thân xa quê trở về.

Mike cầm những bàn tay nhỏ xíu của những đứa trẻ Sơn Mỹ cười nói rộn ràng mà lòng ngập tràn hạnh phúc như đang đứng ngay trên quê hương mình. Nhìn khắp khuôn viên Trường tiểu học số 1 Tịnh Khê khang trang trên vùng đất Sơn Mỹ một thời đau thương, ít ai nghĩ rằng suốt nhiều năm dài Mike đã cần mẫn quyên góp quỹ để hỗ trợ xây nên mái trường này.

Suốt 15 năm, Mike như chú ong thợ đi quyên góp, vận động với tổng số tiền hơn 3,5 tỉ đồng tạo điều kiện cho hơn 500 phụ nữ vùng nông thôn, miền núi Quảng Ngãi vay vốn chăn nuôi, trồng trọt; xây dựng nhà tình thương tặng phụ nữ nghèo. Ngoài ra, Mike còn quyên góp xây nhà tình thương tặng nạn nhân chất độc da cam, cựu chiến binh và thanh thiếu niên nghèo ở Quảng Ngãi. Đi nhiều nơi, gặp gỡ nhiều người,

Mike không biết mình đã từng khóc thầm bao nhiêu lần khi nghe những người mẹ kể lại nỗi đau mất chồng, con trong chiến tranh, những đứa trẻ bị nhiễm chất độc da cam trong những căn nhà tồi tàn, trong ngõ chợ tối om, xập xệ nghèo khó. Sau mỗi chuyến đi như vậy, Mike càng thêm ưu tư, trăn trở về những vùng đất nghèo khó này.

“Tôi nguyện khi nào còn sống sẽ tiếp tục quyên góp bạn bè trên thế giới giúp người nghèo Quảng Ngãi, giúp trẻ em nghèo Sơn Mỹ vượt khó đến trường ” - Mike thổ lộ.

Cầu nối hòa bình

Gặp Roy Mike Boehm trong một lần tham gia phiên dịch cho dự án giúp phụ nữ nghèo Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh (Quảng Ngãi) vay tín dụng xóa đói giảm nghèo vào năm 1994, anh Phan Văn Đỗ - một người dân địa phương - đã tình nguyện làm “cầu nối hòa bình” cho Tổ chức xã hội Madison Quakers, Inc. tại VN. Từ đó, Đỗ đã gắn cuộc đời mình với hoạt động quyên góp quỹ thực hiện nhiều hoạt động xã hội hàn gắn vết thương chiến tranh tại VN. Mỗi dịp tháng 3 hằng năm, Đỗ còn là “nhịp cầu” tổ chức cho các hãng thông tấn nước ngoài, nhiều đoàn khách từ Mỹ, Pháp, Anh, Nhật… đến với Sơn Mỹ.

Anh tâm sự: “Là người con sinh ra trên quê hương Quảng Ngãi, tôi ước mong bạn bè quốc tế đến Sơn Mỹ sẻ chia nỗi đau chiến tranh VN và cùng nhau làm điều gì đó để mang lại niềm vui, hi vọng xoa dịu đau thương cho mảnh đất này”.

Ông Phạm Thành Công, giám đốc các di tích lịch sử văn hóa Quảng Ngãi, cho biết: chỉ riêng trong quý 1- 2009 có 33.000 lượt khách, trong đó hơn 6.400 lượt khách quốc tế viếng thăm Sơn Mỹ. “Đã đến lúc chúng ta khép lại quá khứ đau thương, tha thứ với tất cả những gì đã xảy ra 41 năm về trước. Người dân Sơn Mỹ hôm nay đã mở lòng mình. Tấm lòng vị tha của họ có thể trở thành nhịp cầu vững chắc đưa bước chân bạn bè quốc tế trở lại với mảnh đất này” - ông nói.

Và đó là bài học hay nhất về hòa bình từ miền đất đau thương, nghèo khó nhưng thanh bình này.