Giúp con buông điện thoại

Đa phần các phụ huynh chúng tôi tiếp cận có con nghiện game hay mạng xã hội đều khẳng định mình rất muốn đồng hành cùng con nhưng có đủ thứ lý do cản trở: công việc, không biết cách hay thậm chí bất lực.

Như trường hợp của chị Trúc (40 tuổi) sống cùng chồng và con gái 7 tuổi ở phòng trọ tại phường Hiệp Bình, TP.HCM. Diện tích căn phòng chỉ khoảng 25m2 nên không gian để con chơi đùa hầu như không có.

Chồng chị đi làm cả ngày, việc nội trợ trong nhà chiếm luôn thời gian chị chơi với con. Lúc trước, giải pháp của vợ chồng chị là giao điện thoại cho con. "Phòng nhỏ chỉ thuê thôi, nên tôi không gắn tivi gì hết. Con tôi nó mới học lớp 2, không có bài vở nhiều, thấy con chán nên mình đưa điện thoại cho nó thích xem gì xem để ngồi yên cho mình nấu cơm, giặt giũ", chị Trúc kể.

Riết lâu sau, khi chồng chị rảnh, định đưa cả nhà đi công viên chơi nhưng con gái lại từ chối, chỉ muốn nằm nhà xem điện thoại. "Vợ chồng tôi thấy vấn đề, kêu đi đâu cũng không đi, tối đi ngủ phải năn nỉ mãi mới chịu. Tôi quyết tâm tìm cách khác để con giết thời gian", chị nói thêm.

Tìm trên mạng thấy lớp dạy múa gần nhà trọ, học phí 1 triệu rưỡi/tháng, chị Trúc đăng ký cho con. "Lúc đầu nó không chịu, mình dắt tới, thấy nhiều bạn bè trong đó riết nó mới khoái. Thú thật, con đi học mấy cái đó vợ chồng sẽ phát sinh chi phí nhưng nghĩ kỹ còn đỡ hơn cho nó nằm ở nhà bấm điện thoại cả ngày, mai mốt lỡ nghiện rồi phát triển chậm hơn người ta lúc đó mới khổ", chị Trúc phân tích.

Một tuần ba buổi, chị đều đặn đưa đón con đến lớp và thấy rõ sự thay đổi của con. Sau giờ học ở trường, cô bé ở nhà chỉ mượn điện thoại mẹ nghe nhạc và xem múa để học theo. Không còn xem clip bắt trend trên mạng hay các tựa game vô bổ nữa.

"Tôi sợ con nghiện điện thoại khó dứt, ai ngờ mình chỉ cần tìm đúng sở thích của con, tạo cho nó môi trường khác là tự khắc buông điện thoại thôi", chị tâm sự.

Nhiều hoạt động trải nghiệm lên ngôi

Không riêng các lớp năng khiếu, gần đây nhiều hoạt động trải nghiệm dành cho trẻ em cũng đông phụ huynh đăng ký hơn. Dịp hè thay vì để con nằm nhà ôm điện thoại, nhiều gia đình chấp nhận bỏ tiền cho con đi cắm trại, học kỹ năng sống hay tham gia các chuyến thiện nguyện.

Trong một buổi sinh hoạt kỹ năng "nói chuyện trước đám đông" tại phường Gia Định, TP.HCM, chúng tôi gặp chị Đặng Thu Hà (38 tuổi) đưa cậu con trai học lớp 6 tới tham gia cùng nhiều bạn nhỏ khác.

Đứng lớp là nhóm bạn trẻ đang chuẩn bị buổi học cho khoảng 12 em. Ngồi nhìn cậu con trai run run cầm micro giới thiệu bản thân, chị Hà thừa nhận mình từng nghĩ con trai bị "tự kỷ nhẹ" vì quá mê điện thoại. "Đi học về là vô phòng đóng cửa, hỏi gì cũng trả lời cộc lốc. Đi ăn với gia đình thì cắm mặt coi TikTok, người lớn nói chuyện nó không quan tâm luôn", chị Hà kể.

Người mẹ này nói ban đầu chị chỉ nghĩ con trai mình ít nói do tính cách. Song càng lớn cậu bé càng ngại giao tiếp, gặp người lạ là cúi mặt, tới mức giáo viên chủ nhiệm từng gọi điện nói em rất ít chơi với bạn bè trên lớp. "Có hôm nhà có khách, người ta hỏi học hành sao rồi mà nó không trả lời nổi luôn. Lúc đó tôi giật mình, vì hồi nhỏ nó lanh lắm chứ đâu có vậy", chị Hà nhớ lại.

Tìm hiểu trên mạng, chị biết tới lớp kỹ năng giao tiếp dành cho thiếu niên nên đăng ký thử cho con học với hy vọng kéo con ra khỏi điện thoại. "Lúc đầu nó phản ứng dữ lắm, nói mắc cỡ, không thích tới chỗ đông người. Nhưng tôi nghĩ càng như vậy càng phải cho đi", chị nói thêm.

Buổi đầu tiên tới lớp, cậu bé gần như không rời điện thoại khỏi tay. Trong lúc các bạn khác trò chuyện làm quen, cậu chỉ cúi đầu bấm. "Tới phần đứng lên nói trước lớp, nó sợ tới mức cầm micro mà tay run bần bật. Tôi ngồi dưới nhìn vừa thương vừa lo, không ngờ con mình mất tự tin tới vậy", chị Hà kể.

Song chỉ sau hai tháng tham gia, chị bắt đầu thấy con thay đổi. Cậu bé chủ động nói chuyện với ba mẹ nhiều hơn, chịu ra ngoài gặp bạn bè và đặc biệt không còn ôm điện thoại suốt ngày như trước.

"Bây giờ tối tới nó còn tự kể hôm nay học gì, rồi đứng trước gương tập nói nữa. Có hôm tôi đi làm về thấy nó đang thuyết trình cho em họ nghe mà mừng muốn khóc", người mẹ cười nhẹ.

Theo chị Hà, điều quan trọng nhất không phải ép con bỏ điện thoại ngay lập tức mà là giúp con tìm được cảm giác vui vẻ ngoài đời thật. "Nhiều trẻ giờ không phải hư hay lì, chỉ là tụi nó quen sống thế giới trên mạng rồi. Nếu mình tạo được môi trường để con giao tiếp, có bạn bè, được người khác lắng nghe thì tự nhiên điện thoại sẽ bớt hấp dẫn lại", chị nhìn nhận.

Đưa con vào trường cai nghiện

Không ít phụ huynh sau khi thử đủ cách vẫn bất lực nhìn con mình ngày càng lệ thuộc vào điện thoại. Họ buộc phải tìm tới các mô hình "cai nghiện" ở môi trường tập thể.

Ghi nhận tại Trường phổ thông nội trú IVS (TP.HCM), thời gian gần đây số phụ huynh tìm đến xin tư vấn cho con nhập học tăng rõ rệt. Đa phần là các trường hợp học sinh nghiện game, mạng xã hội nặng, mất kiểm soát thời gian sử dụng điện thoại.

Trong khuôn viên trường, những đứa trẻ từng dán mắt vào màn hình giờ đang chia nhau đá bóng, tập võ hay học kỹ năng sinh tồn ngoài trời. Tiếng cười nói vang khắp sân trường thay cho cảnh cúi gằm mặt lướt điện thoại.

Thầy Nguyễn Huy Phương, Phó hiệu trưởng nhà trường, cho biết nhiều học sinh mới vào trường gần như phản ứng dữ dội khi bị cắt điện thoại. "Có em vô đây ngày đầu tiên là đòi gọi ba mẹ xin về liền. Có em la khóc, bỏ ăn vì nhớ điện thoại. Thực tế các em không nhớ điện thoại mà đang bị lệ thuộc vào cảm giác giải trí liên tục do mạng xã hội và game mang lại", thầy Phương phân tích.

Theo thầy Phương, khó nhất là tạo cho các em môi trường mới đủ hấp dẫn để thay thế thế giới ảo. Vì vậy ngoài học văn hóa, học sinh ở đây gần như kín lịch với các hoạt động thể thao, kỹ năng sống, sinh hoạt tập thể.

"Phụ huynh nhiều người nghĩ cứ tịch thu điện thoại là xong nhưng không đơn giản vậy. Nếu khoảng trống thời gian của trẻ không được lấp đầy bằng hoạt động khác tụi nhỏ sẽ càng bí bách hơn", thầy nói thêm.

Thầy Phương dẫn ví dụ một học sinh nam lớp 8 vừa nhập học được hơn hai tháng kể trước đây em có thể chơi game từ chiều tới 2h-3h sáng. Ba mẹ đi làm suốt nên không quản nổi, điểm số từ khá rớt xuống trung bình.

"Lúc mới vô trường em đó ghét lắm, thấy như bị bắt đi tù. Tới giờ quen rồi, tối em ngủ sớm hơn, có bạn bè chơi chung nên đỡ nhớ điện thoại", thầy Phương chia sẻ thêm nhiều phụ huynh hiện nay rơi vào thế khó khi bản thân cũng lệ thuộc điện thoại, mạng xã hội lại muốn con mình tránh xa. Vì vậy việc cai nghiện công nghệ cho trẻ không thể chỉ bắt đầu từ riêng đứa trẻ.

"Muốn con thay đổi người lớn phải thay đổi trước. Một bữa cơm ai cũng cầm điện thoại thì rất khó kêu trẻ bỏ được", thầy Phương nhìn nhận.

********************

>> Kỳ tới:  Hàn Quốc làm gì với "ma" mạng?

Hành trình cai nghiện game, mạng xã hội - Kỳ 4: Điện thoại - công cụ giá rẻ cho trò chơi dễ nghiện

Một thực tế đang diễn ra, trẻ em mới vài tuổi đã tự biết lướt mạng xã hội xem video vèo vèo. Khi việc lướt mạng xã hội và chơi game đã thành thói quen, hành trình để những đứa trẻ ấy buông chiếc điện thoại cực kỳ gian nan.