Chiều 3-4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng UBND tỉnh Lào Cai tổ chức hội nghị phát triển nuôi trồng thủy sản các tỉnh phía Bắc năm 2026 và triển khai đề án phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026-2030.

Nuôi trồng thủy sản hồ chứa còn nhiều nút thắt

Ông Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết cả nước hiện có khoảng 6.750 hồ chứa thủy lợi và hơn 700 hồ chứa thủy điện với tổng dung tích ước đạt trên 50 tỉ m³, tạo nên 400.000-450.000ha mặt nước, trong đó có nhiều hồ chứa lớn có thể phục vụ cho phát triển nuôi trồng thủy sản.

Bộ đặt mục tiêu đến năm 2030, sản lượng thủy sản nuôi hồ chứa đạt trên 260.000 tấn với giá trị thu về khoảng 16.000 tỉ đồng mỗi năm.=.

"Đây là tiềm năng rất lớn đối với ngành thủy sản mà trước giờ chúng ta chưa phát huy được. Chính vì vậy, Bộ đã xây dựng đề án để tập trung khai thác tiềm năng, lợi thế của các hồ chứa ở phía Bắc, miền Trung, Tây Nguyên và tạo sinh kế bền vững cho bà con đã nhường đất để làm hồ chứa" - ông Luân nói.

TS. Lê Thanh Lựu, Hội Thủy sản Việt Nam, cho rằng câu chuyện nuôi trồng thủy sản trên hồ chứa đã bàn từ năm 2000 nhưng đến nay vẫn chưa có nhiều biến chuyển.

Theo ông Lựu, nguyên nhân là do chính sách giao mặt nước để phát triển nuôi trồng thủy sản chưa rõ ràng.

Thứ hai, chưa xác lập được loài nuôi theo chuỗi để có thị trường, từ đó thuyết phục các nhà đầu tư tham gia.

Thứ ba, là tài chính, nếu làm quy mô lớn thì doanh nghiệp rất cần vay vốn nhưng chưa thể thuyết phục được ngân hàng.

Thứ tư, hạ tầng thiếu đồng bộ, không có cảng cá, không có hệ thống chuyên chở, không có nhà máy chế biến.

Thứ năm, thiếu nhân lực, kể cả nhà khoa học, nhà quản lý và nhà tổ chức.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn này, ông Lựu đề xuất triển khai xây dựng chuỗi cá rô phi làm mô hình điểm.

"Cục và Hội Thủy sản cùng nhau giải quyết những khó khăn về chính sách giao mặt nước, giúp bà con, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn,... để phát triển mô hình đó thật tốt, từ đó nhân rộng" - ông Lựu nói.

Xây dựng thương hiệu và hướng mạnh xuất khẩu

Là đơn vị tiên phong nuôi thả trực tiếp kết hợp với quản lý nguồn lợi thủy sản, vận dụng hình thức đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản trên hồ Thác Bà và một số hồ chứa khác, ông Quách Mạnh Long, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nuôi trồng và chế biến thủy sản Việt Nam (Vietfood) kiến nghị cơ quan quản lý nhà nước cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan trong Luật Thủy lợi, Luật Thủy sản, Luật Đất đai sửa đổi và các Nghị định hướng dẫn để đảm bảo thống nhất trong việc sử dụng mặt nước hồ chứa cho nuôi trồng thủy sản.

"Đơn cử như các hồ Dầu Tiếng, Ngàn Trươi, Cửa Đạt là 3 hồ được Bộ cho thí điểm nuôi thả song hiện nay vẫn chưa thể tổ chức khai thác do vướng mắc trong giao thuê mặt nước.

Cùng với đó, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi dùng vó đèn mắt nhỏ, kích điện, lưới bát quái để khai thác nhằm bảo vệ nguồn vệ nguồn lợi thủy sản" - ông Long kiến nghị.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh nuôi trồng thủy sản trên hồ chứa có tiềm năng rất lớn nhưng để hiện thực hóa mục tiêu của đề án thì đòi hỏi một cuộc cách mạng từ cơ chế đến phương thức thực hiện.

Ông Tiến nhấn mạnh cần tập trung rà soát và đề xuất sửa đổi các nút thắt tại Luật Thủy lợi, Luật Tài nguyên nước và các quy định để sớm giao mặt nước cho người nuôi.

Về vấn đề khoa học công nghệ, ông Tiến trăn trở với tình trạng ngành giống đang phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu. Vì vậy, các viện phải làm chủ được công nghệ chỉnh gene, chọn tạo giống để cung ứng cho thị trường.

Ông Tiến cũng lưu ý các đơn vị, địa phương tập trung xây dựng thương hiệu cho sản phẩm thủy sản hồ chứa, sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng, chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc và hướng mạnh xuất khẩu.

Giải pháp mới giúp nuôi trồng thủy sản bền vững hơn

Israel thông báo đã phát triển một hệ thống AI có khả năng phát hiện cá đói bằng cách phân tích âm thanh chúng tạo ra, qua đó giúp giảm lãng phí thức ăn, bảo vệ môi trường.