Giáo sư Cao Văn Phường, người tiên phong giáo dục mở tại Việt Nam qua đời

Sáng 4-11, ông Cao Việt Hưng, con trai trưởng của Viện sĩ, giáo sư, tiến sĩ khoa học Cao Văn Phường, báo tin cha ông đã qua đời lúc 5h15 cùng ngày tại nhà riêng ở phường Long Trường, TP.HCM, hưởng thọ 87 tuổi.

Vị giáo sư gần nửa thế kỷ dấn thân vì giáo dục mở

Giáo sư Cao Văn Phường là Chủ tịch Hội đồng trường, Hiệu trưởng đầu tiên và là người đặt nền móng cho sự phát triển của Trường đại học Bình Dương. Trước đó, ông cũng là một trong những thành viên sáng lập, hiệu trưởng đầu tiên của Trường đại học Mở - Bán công TP.HCM, nay là Trường đại học Mở TP.HCM.

Ông dành gần nửa thế kỷ cho sự nghiệp giáo dục, với dấu ấn trong việc mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học.

Ông Cao Văn Phường sinh ngày 22-12-1940 tại xã Trí Phải, huyện Thới Bình, Cà Mau. Sinh ra trong một gia đình nông dân giàu truyền thống cách mạng ở Cà Mau, năm 12 tuổi, Cao Văn Phường đã thoát ly gia đình, tham gia quân đội và làm liên lạc viên tại Văn phòng Bộ Tư lệnh Khu 9. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông cùng nhiều thiếu niên miền Nam tập kết ra Bắc.

Năm 1961, ông được cử sang Liên Xô (cũ) học ngành toán cơ tại Trường đại học Tổng hợp mang tên Lênin. Sau khi tốt nghiệp năm 1967, ông trở về nước, công tác tại Ban Cơ học thuộc Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước.

Năm 1975, ông sang Ba Lan làm nghiên cứu sinh và bảo vệ thành công luận án phó tiến sĩ. Đến năm 1987, ông tiếp tục bảo vệ thành công luận án tiến sĩ khoa học tại Ba Lan.

Năm 1988, ông được bầu làm Thành ủy viên TP Cần Thơ. Hai năm sau, vào năm 1990, ông nhận nhiệm vụ Viện trưởng Viện Đào tạo mở rộng tại TP.HCM.

Ngày 15-6-1990, Trường đại học Mở - Bán công TP.HCM được thành lập trên cơ sở Viện Đào tạo mở rộng. Ông Cao Văn Phường trở thành một trong những thành viên sáng lập và là hiệu trưởng đầu tiên của trường.

Giai đoạn 1995-2000, ông giữ cương vị Ủy viên thường trực Hội đồng quản trị Trường đại học Mở - Bán công TP.HCM.

Sau đó, ông đảm nhận vai trò Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Hiệu trưởng Trường đại học Bình Dương. Từ những năm 2000, ông tiếp quản và định hướng phát triển nhà trường, góp phần khẳng định vị thế của trường trong khu vực và giới học thuật.

Năm 2009, ông được bầu làm Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học Công nghệ Liên bang Nga. Ông cũng từng giữ chức Phó chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam và Trưởng Ban Điều hành Câu lạc bộ Các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập.

Mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học

Từ một nhà khoa học được đào tạo bài bản ở nước ngoài, ông Cao Văn Phường đã dành phần lớn cuộc đời cho sự nghiệp giáo dục, góp phần mở rộng con đường học tập cho nhiều thế hệ người học. Dấu ấn nổi bật của ông là tư tưởng giáo dục mở, hướng đến việc tạo cơ hội học tập bình đẳng cho mọi người.

Ông từng quan niệm giáo dục là của mọi người, vì mọi người và cho mọi người: "Mỗi người đều có quyền bình đẳng hưởng thụ thành quả giáo dục, đồng thời có nghĩa vụ đóng góp, xây dựng và phát triển nền giáo dục".

Từ tư tưởng này, ông thúc đẩy các chương trình đào tạo từ xa, đào tạo tại chức, tạo điều kiện để người dân ở nhiều địa phương, kể cả những vùng xa, có thể tiếp cận giáo dục đại học.

Tại Trường đại học Bình Dương, ông xây dựng triết lý giáo dục "Học - Hỏi - Hiểu - Hành", đề cao tinh thần tự học, nghiên cứu và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Ông cũng góp phần định hình tinh thần "Trách nhiệm 4T" và mô hình giáo dục mở của nhà trường. Hành trình phát triển ấy tiếp tục được mở rộng đến quê hương Cà Mau của ông với việc hình thành phân hiệu Trường đại học Bình Dương tại địa phương này.

Với những đóng góp trong lĩnh vực giáo dục và khoa học, ông được trao Huân chương Lao động hạng nhì, Huân chương Vì sự nghiệp Giáo dục, bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cùng nhiều phần thưởng khác.

Năm 2010, ông YU.V. Gulyaev - Chủ tịch Viện, Viện sĩ Viện hàn lâm khoa học Kỹ thuật Nga A.M. Prokhorov đã trao tặng tiến sĩ khoa học Cao Văn Phường Huân chương Vàng Kendysh - phần thưởng cao quý dành cho những nhà khoa học lĩnh vực toán học và cơ học.

Ông là Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học Công nghệ Liên bang Nga (2009) và giáo sư danh dự Trường Sau đại học, Đại học Kyungnam (Hàn Quốc).

GS.TS Trần Kim Qui, Giám đốc đầu tiên của Trung tâm Nghiên cứu hóa học ứng dụng, qua đời

GS.TS Trần Kim Qui, nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu hóa học ứng dụng Trường đại học Khoa học tự nhiên TP.HCM, qua đời sáng nay.