Đó là nhận định và kiến nghị của nhiều chuyên gia tham dự hội thảo góp ý về nội dung quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, giao đất và cho thuê đất khi sửa Luật đất đai 2003 do Bộ Tài nguyên - môi trường tổ chức ngày 5-8.

Sửa Luật đất đai để xóa bỏ cơ chế xin - cho

Phóng to

Người dân Hà Nội xem quy hoạch tổng thể thành phố Hà Nội đến năm 2030 - Ảnh minh họa: Tiến Thành

Ông Tôn Gia Huyên, Hội Khoa học đất Việt Nam, cho biết nhiều địa phương do buông lỏng quản lý đã tự phát chuyển mục đích sử dụng đất, nôn nóng trong phát triển chạy theo các lợi ích kinh tế, muốn tranh thủ các nhà đầu tư nên đã cho phép thu hồi san lấp mặt bằng một lượng lớn đất nông nghiệp để lập khu công nghiệp, dịch vụ, nhưng sau đó vì thiếu vốn nên nhiều dự án hoạt động cầm chừng.

“Hầu hết khu công nghiệp đều bám vào các đường giao thông huyết mạch đi qua những vùng nông nghiệp trù phú, hàng vạn hecta đất bờ xôi ruộng mật bị sử dụng phí phạm, tác động trực tiếp đến công ăn việc làm, thu nhập và đời sống của hàng chục vạn hộ gia đình. Vì vậy, Luật đất đai sửa đổi phải xác định cho được diện tích đất lúa, đất rừng cần phải bảo vệ nghiêm ngặt chứ không phải cách cứ lấy đất của người dân rồi bồi thường là xong” - ông Huyên kiến nghị.

Lý giải thực tế nhiều địa phương có xu hướng chuyển đổi diện tích đất nông nghiệp luôn vượt chỉ tiêu quy hoạch đặt ra, TS Đào Ngọc Nghiêm - chủ tịch Hội Quy hoạch và phát triển đô thị VN - cho rằng nhiều chủ đầu tư muốn đầu tư trên đất nông nghiệp vì đất nông nghiệp rẻ. Còn tỉnh thành mang tâm lý sợ lỡ mất cơ hội nên dù có quy hoạch, có kế hoạch sử dụng đất lâu dài nhưng vẫn tiến hành điều chỉnh cho chuyển đổi mục đích sử dụng cục bộ.

Theo TS Trần Kim Chung - Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (Bộ Kế hoạch - đầu tư), cần đặc biệt tăng cường tính chế tài mạnh mẽ và tính thượng tôn pháp luật trong thi hành quy hoạch với mục tiêu quy hoạch phải có giá trị pháp lý cao. GS Đặng Hùng Võ, nguyên thứ trưởng Bộ Tài nguyên - môi trường, lưu ý quy hoạch sử dụng đất phải được lập trên nguyên tắc đối thoại giữa các bên có liên quan tới sử dụng đất, lấy lợi ích kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường làm nền tảng đối thoại để đạt tới sự đồng thuận cao. “Đây là một trong những giải pháp làm giảm nguy cơ tham nhũng trong quy hoạch sử dụng đất, đồng thời cần triệt tiêu tư duy quy hoạch là ý chí của lãnh đạo” - ông Võ nhấn mạnh.