Đó chính là ứng dụng định danh phi tập trung NDAKey - một trong 6 sản phẩm tiêu biểu trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ lõi do Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu (Trung tâm Dữ liệu quốc gia) và Hiệp hội Dữ liệu quốc gia giới thiệu.

Chia sẻ nhưng không lộ dữ liệu gốc

NDAKey là giải pháp quản lý danh tính tự chủ, phát triển trên nền tảng blockchain quốc gia (NDAChain) và nền tảng định danh phi tập trung (NDADID). 

Ứng dụng cho phép mỗi công dân lưu giữ, quản lý và kiểm soát toàn bộ thông tin, giấy tờ cá nhân quan trọng trên thiết bị của mình ở dạng chứng chỉ số (Verifiable Credentials - VC) và chỉ chia sẻ những dữ liệu cần thiết trong từng ngữ cảnh cụ thể.

Mô hình vận hành của NDAKey được chia thành 3 chủ thể tham gia. 

Thứ nhất là bên cấp phát là các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền phát hành VC, chịu trách nhiệm về độ tin cậy của thông tin đầu vào.

Thứ hai là người dùng lưu giữ VC trong ví danh tính và toàn quyền quyết định việc chia sẻ. 

Thứ ba là bên sử dụng gồm: ngân hàng, bảo hiểm, y tế, giáo dục, dịch vụ công… chỉ kiểm chứng bằng chứng số (Verifiable Presentation - VP), không thu thập hay lưu trữ dữ liệu gốc.

Với mô hình này, khi phát sinh giao dịch, người dùng không cần gửi ảnh chụp giấy tờ hay hồ sơ đầy đủ. 

Thay vào đó, họ chỉ cần trình xuất bằng chứng số (VP) phù hợp với từng yêu cầu xác minh cụ thể. Bên tiếp nhận chỉ thực hiện xác minh chữ ký số và tính toàn vẹn của bằng chứng, mà không cần thu thập toàn bộ thông tin.

NDAKey áp dụng cơ chế chia sẻ dữ liệu chọn lọc (Selective Disclosure) kết hợp với kỹ thuật tăng cường quyền riêng tư Zero-Knowledge Proof (ZKP), cho phép người dùng chứng minh những thuộc tính cần thiết cho từng giao dịch như độ tuổi, điều kiện hay tư cách hợp lệ, mà không phải công khai toàn bộ dữ liệu cá nhân gốc.

Toàn bộ thông tin được mã hóa đầu cuối và lưu trữ trực tiếp ngay trên thiết bị cá nhân thay vì hệ thống tập trung, qua đó giảm thiểu nguy cơ bị sao chép hoặc khai thác thông tin trái phép.

Người dân tự kiểm soát thông tin

Với cách tiếp cận này, NDAKey mở ra khả năng thực hiện các giao dịch và thủ tục không giấy tờ, nơi việc xác minh thông tin thay thế cho việc nộp lại hồ sơ nhiều lần hay sao chép tài liệu. Nhờ đó, quy trình xử lý giấy tờ được rút gọn, giảm sự phụ thuộc vào các kho dữ liệu tập trung và hạn chế việc thu thập thông tin vượt quá nhu cầu thực tế.

Các tổ chức không cần lưu trữ dữ liệu cá nhân gốc của người dùng, qua đó giảm chi phí vận hành, rủi ro pháp lý và nguy cơ rò rỉ thông thông tin. Đồng thời tạo nền tảng cho các giao dịch số minh bạch và an toàn.

Theo ông Nguyễn Phú Dũng - Tổng giám đốc Công ty cổ phần tập đoàn PILA, trong bối cảnh chuyển đổi số đang bước sang giai đoạn đòi hỏi mức độ bảo mật và tin cậy cao hơn, NDAKey là giải pháp quản lý danh tính cấp thiết, không chỉ phù hợp với cá nhân, cơ quan quản lý mà còn với toàn bộ hệ sinh thái số.

“Mô hình này trao lại quyền kiểm soát dữ liệu cho chính công dân. Người dân quyết định dữ liệu nào được chia sẻ, chia sẻ với ai và trong hoàn cảnh nào. Đây cũng là tinh thần của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, nơi mọi hoạt động xử lý dữ liệu phải dựa trên sự đồng ý rõ ràng và minh bạch của chủ thể dữ liệu”, ông Dũng nhấn mạnh.

Lo ngại tình trạng đem thông tin cá nhân đổi lấy tiện ích dịch vụ

Tình trạng lộ lọt dữ liệu tại Việt Nam xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có việc nhiều người sẵn sàng đánh đổi thông tin cá nhân lấy tiện ích dịch vụ.